టెహ్రాన్: ఇరాన్ నియంత్రణలో ఉన్న ‘హార్ముజ్ జలసంధి’ని ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు “గుండె చప్పుడు” అని పిలవవచ్చు. కేవలం 33 కిలోమీటర్ల వెడల్పు ఉన్న ఈ మార్గంలో రాకపోకలు ఒక్క రోజు నిలిచిపోయినా, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడిచమురు ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతాయి. తాజాగా ఇరాన్ ఈ జలసంధిని “మూసివేస్తున్నట్లు” ప్రకటించడం ప్రపంచవ్యాప్తంగా కలకలం రేపుతోంది.
అమెరికా మరియు ఇజ్రాయెల్తో ఘర్షణల తర్వాత, ఇరాన్ విప్లవ రక్షక దళం (Revolutionary Guard) ఈ మార్గం గుండా ఏ నౌకను అనుమతించబోమని హెచ్చరించింది. దీనివల్ల వాణిజ్య నౌకల రాకపోకలు దాదాపు నిలిచిపోయాయి. ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీలు కూడా ఈ ప్రాంతంలో నౌకలకు రక్షణ కల్పించడాన్ని రద్దు చేశాయి.
హార్ముజ్ జలసంధి ప్రాముఖ్యత ఏమిటి?
- చమురు సరఫరా: ప్రపంచంలో వినియోగించే ముడిచమురులో సుమారు 20% నుండి 30% వరకు ఈ ఇరుకైన మార్గం గుండానే సరఫరా అవుతుంది. సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, కువైట్ మరియు ఇరాక్ వంటి దేశాలు తమ చమురు ఎగుమతుల కోసం దీనిపైనే ఆధారపడతాయి.
- భౌగోళిక స్థానం: ఇది పర్షియన్ గల్ఫ్ మరియు ఒమన్ గల్ఫ్ను కలుపుతుంది. దీని వెడల్పు 33 కి.మీ ఉన్నప్పటికీ, నౌకలు ప్రయాణించే లోతైన మార్గం ఇంకా ఇరుగ్గా ఉంటుంది. ఈ మార్గపు ఉత్తర తీరం మొత్తం ఇరాన్ నియంత్రణలో ఉంటుంది.
ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం
ఒక్క రోజు జలసంధి మూతపడితేనే ముడిచమురు ధరలు విపరీతంగా పెరుగుతాయి. ఇరాన్ తన సైనిక బలం మరియు క్షిపణులతో ఈ మార్గాన్ని సులభంగా పర్యవేక్షించగలదు లేదా అడ్డుకోగలదు. ఇరాన్ ఈ ప్రకటన చేయగానే ప్రపంచ మార్కెట్లో చమురు ధరలు ఒకే రోజు 5% పెరిగాయి. ఇది ప్రపంచ దేశాలను ప్రభావితం చేసినప్పటికీ, చమురు దిగుమతులపై ఎక్కువగా ఆధారపడే భారతదేశం వంటి దేశాలపై ఆర్థికంగా తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది.
ఎవరి నియంత్రణలో ఉంది?
అంతర్జాతీయ చట్టం (UNCLOS) ప్రకారం, హార్ముజ్ జలసంధి ఒక అంతర్జాతీయ జలమార్గం. ఏ ఒక్క దేశం దీనిపై పూర్తి హక్కులు కలిగి ఉండదు. అన్ని దేశాల నౌకలకు ఇక్కడ ప్రయాణించే హక్కు ఉంది. కానీ, నౌకలు ప్రయాణించే లోతైన మార్గాలు ఇరాన్ సముద్ర సరిహద్దుకు దగ్గరగా ఉండటం వల్ల, ఇరాన్ తన సైనిక శక్తితో దీన్ని “క్రియాశీలకంగా” (Operationally) తన నియంత్రణలో ఉంచుకుంది.
Leave a Reply