పశ్చిమాసియాలో యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకున్న వేళ, ‘హార్ముజ్ జలసంధి’ (Strait of Hormuz) ఇప్పుడు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ గొంతు నులిమే మరణపాశంగా మారింది. ఇరాన్‌కు చెందిన 16 మైన్ లేయర్ (కన్నెీవెడుల) నౌకలను అమెరికా ధ్వంసం చేసిందన్న వార్త, ఒక పెద్ద వినాశనానికి ఆరంభ బిందువని అంతర్జాతీయ రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
హార్ముజ్ జలసంధిలో ఏం జరుగుతోంది?
ప్రపంచవ్యాప్తంగా సరఫరా అయ్యే ముడి చమురు మరియు సహజ వాయువులో 20 శాతం ఈ ఇరుకైన మార్గం గుండానే వెళ్లాలి. కేవలం 33 కిలోమీటర్ల వెడల్పు ఉన్న ఈ మార్గాన్ని మూసివేస్తే, ప్రపంచం మొత్తం చీకటిలో మునిగిపోతుందనేది ఇరాన్ ఎత్తుగడ. దీనికోసం ఇరాన్ ఎంచుకున్న ప్రధాన ఆయుధం – సముద్రపు మైన్లు (Naval Mines).
ఈ మైన్లు ఎందుకు అంత ప్రమాదకరం?
ఇరాన్ తన వేగవంతమైన బోట్ల ద్వారా ఈ మార్గంలో రహస్యంగా మైన్లను అమర్చుతోంది.
కంటికి కనిపించని యముడు: ఇవి సముద్రం లోపల 60 మీటర్ల లోతులో నక్కి ఉంటాయి. ఏదైనా భారీ చమురు నౌక వీటిపై నుండి వెళ్తున్నప్పుడు, ఆ నౌక యొక్క అయస్కాంత శక్తి (Magnetic Signature) లేదా ఒత్తిడిని గ్రహించి ఇవి పేలిపోతాయి.
తొలగించడం కష్టం: ఒక్కసారి మైన్లను అమరిస్తే, వాటిని ఏరివేయడం గడ్డివాములో సూదిని వెతకడం లాంటిది. అమెరికా నౌకాదళం ఒక మార్గాన్ని శుభ్రం చేసినా, గంట వ్యవధిలోనే ఇరాన్ అక్కడ మళ్లీ కొత్త మైన్లను వేయగలదు.
ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం:
ధరల పెరుగుదల: ఇప్పటికే ముడి చమురు ధర ఒక బ్యారెల్‌కు $120 తాకి, ప్రస్తుతం $90 వద్ద ఊగిసలాడుతోంది. ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే భారత్‌లో పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతాయి.
భీమా చిక్కులు (Insurance Crisis): సముద్రంలో మైన్లు ఉన్నాయని తెలిస్తే, నౌకలకు ఇన్సూరెన్స్ ఇచ్చే కంపెనీలు వెనకడుగు వేస్తాయి. దీనివల్ల నౌకా రవాణా ఇప్పటికే 70 శాతం వరకు పడిపోయింది.
ఆహార కొరత: కేవలం చమురు మాత్రమే కాదు, ప్రపంచ దేశాలకు కావాల్సిన ఎరువులు (Fertilizers) కూడా ఈ మార్గం ద్వారానే వస్తాయి. ఇది వ్యవసాయంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే ప్రమాదం ఉంది.
పరిష్కరించలేని చిక్కుముడి (The Irreversible Trap):
ఈ మార్గాన్ని వెంటనే తెరవడం ఎందుకు సాధ్యం కాదు? సముద్రంలో విసిరిన ఈ ‘సైలెంట్ కిల్లర్స్’ ఒక మానసిక భయాన్ని సృష్టిస్తాయి. “సముద్రంలో ఒక్క మైన్ మిగిలి ఉన్నా సరే, వందల కోట్ల విలువైన నౌకను ఆ మార్గంలో నడపడానికి ఎవరూ సాహసించరు.” ఈ భయమే హార్ముజ్ జలసంధిని శాశ్వతంగా మూసివేసే స్థితికి తీసుకెళ్తోంది.
అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ స్పందిస్తూ, “దీనికి ఇరాన్ భారీ మూల్యం చెల్లించుకోక తప్పదు” అని హెచ్చరించారు. మార్చి నెలలో నెలకొన్న ఈ యుద్ధ వాతావరణం ప్రపంచాన్ని ఏ తీరానికి చేరుస్తుందనేది ఇప్పుడు మిలియన్ డాలర్ల ప్రశ్న!