టెహ్రాన్/వాషింగ్టన్: మధ్యప్రాచ్యంలో యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకున్న వేళ అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో ఒక అనూహ్య పరిణామం చోటుచేసుకుంది. ఇరాన్పై అమెరికా విధించిన కఠినమైన నౌకాదళ ఆంక్షలను (Naval Blockade) సవాలు చేస్తూ చైనాకు చెందిన ఒక చమురు నౌక హోర్ముజ్ జలసంధిని విజయవంతంగా దాటింది. డొనాల్డ్ ట్రంప్ హెచ్చరికలను బేఖాతరు చేస్తూ జరిగిన ఈ పరిణామం ఇప్పుడు అమెరికా ఆధిపత్యానికే సవాలుగా మారింది.
ఆంక్షలను బూడిద చేస్తూ ‘రిచ్ స్టారీ’ ప్రయాణం
అమెరికా ఆంక్షల జాబితాలో ఉన్న ‘రిచ్ స్టారీ’ (Rich Starry) అనే చైనా చమురు నౌక సోమవారం రాత్రి హోర్ముజ్ జలసంధిని దాటినట్లు శాటిలైట్ సమాచారం ధృవీకరించింది.
- నేపథ్యం: షాంఘైకి చెందిన ఒక సంస్థకు చెందిన ఈ నౌకలో చైనా సిబ్బంది ఉన్నారు. ఇరాన్తో వాణిజ్యం జరిపినందుకు ఈ నౌకపై అమెరికా గతంలోనే ఆంక్షలు విధించింది.
- దూకుడు: యూఏఈలోని హమ్రియా పోర్ట్ నుండి మిథనాల్ లోడ్తో చైనాకు బయలుదేరిన ఈ నౌక, తొలుత ఇరాన్ ద్వీపం వద్ద వెనక్కి తగ్గినట్లు కనిపించినా.. అర్ధరాత్రి వేళ అమెరికా యుద్ధనౌకల కళ్లుగప్పి లక్ష్యాన్ని చేరుకుంది.
యుద్ధ వాతావరణం – ట్రంప్ హెచ్చరికలు
అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్ నేతృత్వంలోని శాంతి చర్చలు విఫలం కావడంతో ఇరాన్పై కఠిన ఆంక్షలు విధించాలని ట్రంప్ ఆదేశించారు.
- యుద్ధ సన్నద్ధత: అమెరికాకు చెందిన USS అబ్రహం లింకన్ సహా సుమారు 15 అధునాతన యుద్ధనౌకలు హోర్ముజ్ ప్రాంతంలో మోహరించాయి.
- కఠిన ఆదేశాలు: ఇరాన్ రేవుల నుండి వచ్చే లేదా వెళ్ళే ఏ నౌకనైనా అడ్డుకోవాలని, అవసరమైతే కాల్చివేయాలని ట్రంప్ తన నౌకాదళానికి స్పష్టమైన ఆదేశాలిచ్చారు.
చమురు ధరల మంట
ఈ ఉద్రిక్తతల కారణంగా అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధర బ్యారెల్కు 100 డాలర్ల మార్కును దాటింది. ప్రపంచ చమురు వాణిజ్యంలో అత్యంత కీలకమైన ఈ మార్గంలో అంతరాయం ఏర్పడితే ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ కుప్పకూలే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
శాంతి చర్చల ప్రయత్నాలు
మరోవైపు, ఇరాన్కు మద్దతుగా రష్యా, చైనా నిలుస్తుండగా.. పాకిస్థాన్, టర్కీలు మధ్యవర్తిత్వం కోసం ప్రయత్నిస్తున్నాయి.
- అణు ఒప్పందం: అణు పరీక్షలపై 10 ఏళ్ల విరామం (Moratorium) ఇస్తామని ఇరాన్ చెబుతుండగా, అమెరికా మాత్రం కనీసం 20 ఏళ్లు కావాలని పట్టుబడుతోంది.
- రష్యా హామీ: ఇరాన్ వద్ద ఉన్న యురేనియం నిల్వలను తమ రక్షణలో ఉంచుకుంటామని రష్యా ప్రతిపాదించింది. దీనిపై చర్చించేందుకు రష్యా విదేశాంగ మంత్రి సెర్గీ లావ్రోవ్ చైనాలో పర్యటిస్తున్నారు.