అక్బర్ చక్రవర్తి తన ఆస్థానంలో అత్యంత ప్రతిభావంతులైన వ్యక్తులకు చోటు కల్పించేవారు. వారిని ‘నవరత్నాలు’ అని పిలిచేవారు. అందులో బీర్బల్ అత్యంత ప్రసిద్ధులు. వారిద్దరి మధ్య ఉన్న స్నేహం, బీర్బల్ సమయస్ఫూర్తికి సంబంధించిన కథలు నేటికీ భారతదేశంలో ప్రతి ఇంట్లోనూ వినిపిస్తుంటాయి.
బీర్బల్ అసలు పేరు మరియు నేపథ్యం: బీర్బల్ అసలు పేరు మహేష్ దాస్. 1528లో జన్మించిన ఆయన, అక్బర్ కంటే 14 ఏళ్లు పెద్దవారు. అలహాబాద్ కోటలోని అశోక స్తంభంపై ఉన్న రాతల ప్రకారం కూడా ఆయన తండ్రి పేరు గంగాదాస్ అని, ఆయన అసలు పేరు మహేష్ దాస్ అని నిర్ధారించబడింది. అక్బర్ ఆయన పాండిత్యానికి మెచ్చి ‘బీర్బల్’ మరియు ‘కవి రాయ్’ అనే బిరుదులను ఇచ్చారు.
ఆస్థానంలో బీర్బల్ పాత్ర: బీర్బల్ కేవలం ఒక విదూషకుడు మాత్రమే కాదు, ఆయన ఒక గొప్ప నిర్వాహకుడు మరియు దౌత్యవేత్త కూడా.
- మతపరమైన చర్చలు: ఇబాదత్ ఖానాలో జరిగే చర్చల్లో అక్బర్ బీర్బల్ వాగ్ధాటిని ఉపయోగించుకునేవారు. హిందూ మతాన్ని అర్థం చేసుకోవడంలో అక్బర్‌కు బీర్బల్ ఎంతో సహాయం చేశారు.
- పరిపాలన: 1577లో మథురలోని బ్రాహ్మణుల సమస్యలను పరిష్కరించడానికి, 1578లో జలంధర్‌లో భూములకు సంబంధించిన పర్యవేక్షణకు అక్బర్ బీర్బల్‌ను పంపారు.
- సైనిక దౌత్యం: అనేకమంది హిందూ రాజులు మరియు మొఘల్ సామ్రాజ్యం మధ్య బీర్బల్ ఒక వారధిలా ఉండేవారు.
అక్బర్ ప్రాణాన్ని కాపాడిన బీర్బల్.. బీర్బల్ ప్రాణాన్ని కాపాడిన అక్బర్: ఒకసారి ఫతేపూర్ సిక్రీలో ఏనుగుల పోరాటాన్ని చూస్తుండగా, ఒక మదపు ఏనుగు బీర్బల్ పైకి దూసుకొచ్చింది. అక్బర్ వెంటనే తన గుర్రాన్ని ఆ ఏనుగుకు, బీర్బల్‌కు మధ్యలో నిలిపి తన గంభీరమైన స్వరంతో ఏనుగును ఆపారు. అలాగే, ఒకసారి పోలో ఆటలో బీర్బల్ స్పృహ తప్పి పడిపోతే, అక్బర్ ఆయనకు స్వయంగా శ్వాస అందించి కాపాడారు.
బీర్బల్ విషాద అంతం (దురదృష్టకర మరణం)
1586లో వాయువ్య సరిహద్దుల్లో (ప్రస్తుత పాకిస్థాన్-ఆఫ్ఘనిస్తాన్ సరిహద్దు) ‘యూసుఫ్ జాయ్’ తెగ వారు తిరుగుబాటు చేశారు. దీనిని అణిచివేసేందుకు అక్బర్ బీర్బల్‌ను పంపారు.
- మలందరాయ్ కనుమలో దారుణం: ఫిబ్రవరి 16, 1586న మలందరాయ్ కనుమ సమీపంలో ఆఫ్ఘన్ తెగలు కొండలపై నుండి మొఘల్ సైన్యంపై రాళ్లు, బాణాలతో మెరుపు దాడి చేశారు. ఈ దారి చాలా ఇరుగ్గా ఉండటంతో మొఘల్ సైన్యం తప్పించుకోలేకపోయింది.
- భారీ ప్రాణనష్టం: ఈ యుద్ధంలో సుమారు 8,000 మంది మొఘల్ సైనికులు మరణించారు. వారిలో బీర్బల్ కూడా ఒకరు.
- అక్బర్ ఆవేదన: బీర్బల్ మరణవార్త విన్న అక్బర్ తీవ్ర శోకంలో మునిగిపోయారు. రెండు రోజుల పాటు ఆహారం, నీరు ముట్టుకోలేదు. బీర్బల్ మృతదేహం కూడా లభ్యం కాకపోవడంతో అక్బర్ మరింత కృంగిపోయారు. “నా సన్నిహితులలో ఆయన అత్యుత్తమమైన వారు, ఆయనకు సాటి ఎవరూ లేరు” అని అక్బర్ నివాళులర్పించారు.