రష్యాలో మంచు కురిసే సఖాలిన్ ప్రాంతంలో ప్రజలు ఒక అరుదైన దృశ్యాన్ని చూశారు. ఆకాశంలో నిజమైన సూర్యుడికి పక్కనే మరో సూర్యుడు ప్రకాశిస్తూ కనిపించాడు. దీనిని చూసి ప్రజలు అయోమయానికి గురయ్యారు. అయితే సైన్స్ ప్రకారం దీనిని ‘సన్డాగ్’ (Sundog) అని పిలుస్తారు.
ఏమిటీ సన్డాగ్?
దీనిని శాస్త్రీయంగా ‘పార్హీలియా’ (Parhelia) అని అంటారు. గ్రీకు భాషలో దీనికి “సూర్యుడితో కలిసి” అని అర్థం. ఇది ఒక రకమైన వాతావరణ కాంతి దృశ్యం (Atmospheric optical phenomenon).
- ఎలా ఏర్పడుతుంది: వాతావరణంలోని పైపొరల్లో (సుమారు 20,000 నుండి 40,000 అడుగుల ఎత్తులో) ఉండే సిర్రస్ మేకల్లో షట్కోణ (Hexagonal) ఆకారంలో ఉండే సూక్ష్మమైన మంచు స్పటికాలు ఉంటాయి.
- ప్రక్రియ: సూర్యకాంతి ఈ మంచు స్పటికాల గుండా ప్రయాణించినప్పుడు, అది వక్రీభవనం (Refraction) చెంది సూర్యుడికి రెండు వైపులా ప్రకాశవంతమైన చుక్కల్లా కనిపిస్తుంది. ఇవి చూడటానికి మరో సూర్యుడిలా భ్రమ కలిగిస్తాయి.
దీనికి ‘సూర్య కుక్క’ (Sundog) అని పేరు ఎందుకు వచ్చింది?
దీని వెనుక ఒక ఆసక్తికరమైన ప్రాచీన నమ్మకం ఉంది. యజమానిని కుక్కలు ఎలాగైతే అనుసరిస్తాయో, అలాగే ఈ కాంతి బిందువులు కూడా సూర్యుడిని అనుసరిస్తూ కనిపిస్తాయి. ప్రాచీన కాలంలో ప్రజలు ఆకాశ దేవుడైన ‘జీయస్’ తన కుక్కలతో కలిసి ఆకాశంలో ప్రయాణిస్తున్నాడని నమ్మేవారు. అందుకే దీనికి ఆ పేరు స్థిరపడిపోయింది.
ఎప్పుడు కనిపిస్తాయి?
- ఉష్ణోగ్రత -30 డిగ్రీల సెల్సియస్ కంటే తక్కువగా ఉన్నప్పుడు, గాలిలో ‘డైమండ్ డస్ట్’ లాంటి మంచు కణాలు ఉన్నప్పుడు ఇవి స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.
- సూర్యుడు క్షితిజ సమాంతరంగా (తక్కువ ఎత్తులో) ఉండే ఉదయం లేదా సాయంత్రం వేళల్లో ఈ దృశ్యం మరింత అద్భుతంగా ఉంటుంది.