పూజా ప్రసాద్: భోపాల్కు చెందిన ట్విషా మరియు గ్రేటర్ నోయిడాకు చెందిన దీపికా నాగర్ మధ్య ఉన్న పోలిక ఏమిటి? ఇద్దరూ అనుమానాస్పద స్థితిలో మరణించారు. వరకట్న వేధింపుల వల్లే తమ బిడ్డలను హత్య చేశారని వారి కుటుంబాలు ఆరోపిస్తున్నాయి.
వారు చదువుకున్న వారు, పట్టణాల్లో ఉండేవారు, ఆధునిక వృత్తిలో ఉన్నవారు.. అయినప్పటికీ వరకట్న వేధింపులు, గృహహింస నుండి తప్పించుకోలేకపోయారు. ఈ ఏడాది జనవరిలో ఢిల్లీ పోలీసు విభాగంలో SWAT కమాండోగా పనిచేస్తున్న, నాలుగు నెలల గర్భిణి కాజల్ చౌదరిని ఆమె భర్త అంకుర్ డంబెల్తో కొట్టి హత్య చేశాడు. ఆధునిక భారతదేశంలో కూడా వరకట్న దురాచారం ఇంకా ఒక పెద్ద సమస్యగా ఉండటం విచారకరం. సమాజంలోని అన్ని వర్గాల్లో ఈ సమస్య వేళ్లూనుకుపోయిందని ఈ ఘటనలు నిరూపిస్తున్నాయి.
వరకట్నానికి పెరుగుతున్న ఆమోదం: నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో (NCRB) నివేదిక ప్రకారం, 2024లో వరకట్న వేధింపుల వల్ల ప్రతిరోజూ సగటున 16 మంది మహిళలు మరణించారు. మెట్రో నగరాల్లో వరుసగా ఐదేళ్లుగా ఢిల్లీ అగ్రస్థానంలో ఉంది. వరకట్న వేధింపుల కేసులు ఉత్తరప్రదేశ్లో అత్యధికంగా నమోదవుతుండగా, ఆ తర్వాతి స్థానాల్లో బీహార్, కర్ణాటక ఉన్నాయి. వరకట్నం అనేది కేవలం డబ్బు లావాదేవీ మాత్రమే కాదు, ఇది సామాజిక ప్రతిష్ట, పురుషాధిక్య భావజాలం మరియు మహిళలపై ఆధిపత్యంతో ముడిపడి ఉంది.
సమస్య మూలాలు: సమాజంలో ప్రతి వర్గం తమ హోదాకు తగ్గట్టుగా అనుసరిస్తున్న ఏకైక ‘నేరం’ బహుశా వరకట్నమే. కట్నం ఇచ్చేవారు, తీసుకునేవారు ఇద్దరూ చట్టం ముందు దోషులే అని తెలిసినా, ఈ దురాచారం ఆగడం లేదు. పైగా అది ‘గిఫ్ట్’ లేదా ‘శకునం’ అనే ముసుగులో మరింత భయంకరంగా మారుతోంది. హింస లేదా మరణం సంభవించే వరకు సమాజం దీన్ని నిరసించదు.
ఎక్కడ మార్పు రావాలి? కుటుంబ గౌరవం, కాపురాన్ని నిలబెట్టుకోవాలనే ఒత్తిడి వల్ల మహిళలు సకాలంలో ఫిర్యాదు చేయలేకపోతున్నారు. చట్టాలున్నా, వాటి అమలు మరియు సామాజిక మద్దతు లోపిస్తోంది. కేవలం చట్టాలు చేస్తే సమాజం మారదు. స్త్రీ, పురుషుల పట్ల మరియు వివాహ వ్యవస్థపై సామాజిక దృక్పథం మారాలి. మహిళల ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యం, కుటుంబ వ్యవస్థలో సమూల మార్పులు రానంత వరకు, మనం ఇలాంటి ఎంతోమంది కూతుళ్లను కోల్పోతూనే ఉంటాం.