ఆఫ్రికా ఖండం కింద, సూర్యరశ్మికి తెలియకుండానే ఒక భారీ మార్పు నిశ్శబ్దంగా జరుగుతోంది.
ఆ మార్పు ఆ ఖండం యొక్క భవిష్యత్తును మార్చగలిగేది. భూమి యొక్క టెక్టోనిక్ శక్తులు (Tectonic forces) నెమ్మదిగా ఆఫ్రికాను చీలుస్తున్నాయి. ఇది కేవలం ఒక సైన్స్ ఫిక్షన్ కాదు; తూర్పు ఆఫ్రికాలో భూమి యొక్క ‘ఆరవ మహాసముద్రం’ ఆవిర్భవించడానికి ఇది ప్రారంభ దశ.
కొత్త మహాసముద్రం యొక్క ఆవిర్భావం
వేల మైళ్ల పొడవున విస్తరించి ఉన్న ‘తూర్పు ఆఫ్రికా రిఫ్ట్ సిస్టమ్’ (East African Rift System) అనేది భూమి పైపొర (Crust)లో ఏర్పడిన ఒక భారీ భౌగోళిక చీలిక. ఇక్కడే ఆఫ్రికా ఖండం నెమ్మదిగా రెండుగా విడిపోతోంది. ఇథియోపియాలోని ఎడారి ప్రాంతాలలో ఈ మార్పు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నట్లు శాస్త్రవేత్తలు ధృవీకరించారు. 2005లో ఇక్కడ ఏర్పడిన 35 మైళ్ల పొడవైన చీలిక, భూమి లోపల ఉన్న టెక్టోనిక్ ప్లేట్ల కదలికల వల్ల నెమ్మదిగా వెడల్పు అవుతోంది.
భూమి కింద ఏం జరుగుతోంది?
ఈ మార్పుకు ప్రధాన కారణం, మూడు భారీ భూఫలకాలు (టెక్టోనిక్ ప్లేట్లు) విడిపోవడమే. ఆఫ్రికన్ ప్లేట్ (African Plate), సోమాలి ప్లేట్ (Somali Plate) మరియు అరేబియన్ ప్లేట్ (Arabian Plate) – ఈ ఫలకాలు సంవత్సరానికి కొన్ని మిల్లీమీటర్ల చొప్పున ఒకదాని నుండి మరొకటి దూరంగా జరుగుతున్నాయి. దీనివల్ల భూమి ఉపరితలంపై పల్లపు ప్రాంతాలు ఏర్పడి, భవిష్యత్తులో ఎర్ర సముద్రం (Red Sea) మరియు గల్ఫ్ ఆఫ్ ఏడెన్ (Gulf of Aden) నుండి సముద్రపు నీరు ఈ లోయలోకి ప్రవేశించి నిండుతుంది. కొన్ని మిలియన్ల సంవత్సరాల క్రితం దక్షిణ అమెరికా మరియు ఆఫ్రికా విడిపోయినట్లే, ఇది కూడా అలాంటిదే ఒక సంఘటన.
కాలిఫోర్నియా యూనివర్శిటీకి చెందిన సముద్ర భౌతిక శాస్త్రవేత్త కెన్ మెక్‌డొనాల్డ్ (Ken Macdonald) దీని గురించి మాట్లాడుతూ, “సోమాలి ఫలకం, నుబియన్ ఫలకం నుండి విడిపోవడం కొత్త మహాసముద్రం ఏర్పడటానికి సంకేతం” అని అన్నారు. నాసా నివేదిక కూడా దీనిని ధృవీకరిస్తోంది. ఈ రిఫ్ట్ లోయ (Rift Valley) లోపలికి కుంగిపోతూ ఉందని, చివరికి ఇది సముద్రపు అడుగు భాగం (Sea bed)గా మారుతుందని అంచనా వేశారు. మానవుల జీవితకాలంలో ఈ మార్పులను అనుభవించడం కష్టమే అయినప్పటికీ, భౌగోళికంగా ఇది ఒక అతిపెద్ద సంఘటన.
భౌగోళిక మార్పుతో ఆర్థిక ప్రయోజనాలు
ఈ భౌగోళిక మార్పు ఆఫ్రికా ఆర్థిక వ్యవస్థలో కూడా భారీ మార్పు తీసుకురావచ్చు. ప్రస్తుతం ఇథియోపియా, ఉగాండా వంటి దేశాలు భూభాగంతో చుట్టుముట్టబడిన (Landlocked) దేశాలుగా ఉన్నాయి. ఈ కొత్త సముద్రం ఏర్పడితే, ఈ దేశాలకు సొంతంగా కొత్త తీరప్రాంతాలు లభిస్తాయి. కొత్త ఓడరేవులు మరియు షిప్పింగ్ మార్గాలు ఏర్పడటం ద్వారా, తూర్పు ఆఫ్రికా ప్రపంచ వాణిజ్యంలో ఒక ముఖ్య కేంద్రంగా మారే అవకాశం ఉంది.
తూర్పు ఆఫ్రికా రిఫ్ట్ అనేది కేవలం భౌగోళిక అద్భుతం మాత్రమే కాదు; భూమి స్థిరంగా ఉండదని, అది నిరంతరం కదులుతున్న గ్రహం అని ఇది గుర్తుచేస్తుంది. శాస్త్రవేత్తలకు ఇది టెక్టోనిక్ కార్యకలాపాల గురించి తెలుసుకోవడానికి ఒక ప్రత్యక్ష ప్రయోగశాలగా పనిచేస్తుంది. భవిష్యత్తులో ఇక్కడి ప్రజలు కొత్త తీరప్రాంతాలను మరియు భిన్నమైన పర్యావరణ వ్యవస్థలను చూస్తారు. ఖండాలు విచ్ఛిన్నం అవ్వడం మరియు కొత్తగా ఏర్పడటం అనేది ప్రకృతిలో నిరంతర ప్రక్రియ అని ఈ సంఘటన మనకు తెలియజేస్తుంది.