ఇళ్లలో అనారోగ్యం కోసం కొనుగోలు చేసి మిగిలిపోయిన మాత్రలు, సిరప్‌లు, ఆయింట్‌మెంట్లు చాలా రోజుల తర్వాత గడువు ముగిసి (ఎక్స్‌పైర్ అయి) పోతుంటాయి.
వాటిని సాధారణ చెత్తతో కలిపి పారేయడం తేలికైన మార్గంగా అనిపించినప్పటికీ, గడువు ముగిసిన ఔషధాలను సరైన పద్ధతిలో నిర్వీర్యం చేయడం చాలా ముఖ్యం. భారత కేంద్ర ఔషధ ప్రామాణిక నియంత్రణ సంస్థ (CDSCO) మార్గదర్శకాల ప్రకారం, మందులను ఇష్టారీతిన పారేయడం వల్ల మనుషులు, మూగజీవాలు మరియు పర్యావరణానికి తీవ్ర నష్టం వాటిల్లే ప్రమాదం ఉంది.
ముఖ్యంగా చెత్తలో పడేసిన మందులను పిల్లలు లేదా పెంపుడు జంతువులు పొరపాటున తినే ప్రమాదం ఉంటుంది. అంతేకాకుండా, కొన్ని రకాల మందులు నేలలో లేదా నీటి వనరుల్లో కలిస్తే పర్యావరణం కలుషితమవుతుంది. ప్రధానంగా యాంటీబయాటిక్ (Antibiotic) మందులను ఇష్టానుసారంగా పారేయడం వల్ల బ్యాక్టీరియాలో ‘యాంటీమైక్రోబియల్ రెసిస్టెన్స్’ (మందులను తట్టుకునే శక్తి) పెరిగే ప్రమాదం ఉందని తాజా పరిశోధనలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
అందుకే గడువు ముగిసిన లేదా అవసరం లేని మందులు ఇంట్లో ఉంటే, ముందుగా సమీపంలోని ఫార్మసీ (మెడికల్ షాపు) లేదా ‘మెడిసిన్ టేక్-బ్యాక్’ (మందుల సేకరణ) కేంద్రాలలో వాటిని తీసుకుంటారేమో కనుక్కుని అప్పగించడం ఉత్తమమైన పద్ధతి. భారతదేశంలో ఇలా మందులను వెనక్కి తీసుకునే పద్ధతులు అన్ని ప్రాంతాల్లో ఒకేలా అందుబాటులో లేనందున, స్థానిక ఫార్మసిస్ట్ లేదా ఆరోగ్య సంస్థల సలహా మేరకు వాటిని ఎలా పారేయాలో తెలుసుకోవడం సురక్షితం.
అలాగే మందులను టాయిలెట్లలో ఫ్లష్ చేయడం, డ్రైనేజీల్లో లేదా ఆరుబయట పోయడం వంటివి అస్సలు చేయకూడదు. ఇంట్లో మిగిలిపోయిన మందులను ఇతరులకు వాడమని ఇవ్వడం కూడా ఏమాత్రం సరైన పద్ధతి కాదు. గడువు ముగిసిన మందులను పిల్లలు, పెంపుడు జంతువులకు అందకుండా విడిగా ఉంచి, అందుబాటులో ఉన్న సురక్షితమైన మార్గాల్లోనే డిస్పోజ్ చేయాలి. కొన్ని నిర్దిష్ట మందులను పారేయడానికి ప్రత్యేక నిబంధనలు ఉంటాయని గుర్తుంచుకోండి; ఏదైనా సందేహం ఉంటే తప్పనిసరిగా ఫార్మసిస్ట్‌ను సంప్రదించాలి.