న్యూయార్క్/న్యూఢిల్లీ: సూపర్ పవర్ అమెరికా ఇరాన్ను తక్కువ అంచనా వేసింది. ఒక చిన్న ముస్లిం దేశం నుండి ఇంత పెద్ద సవాలు ఎదురవుతుందని అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఊహించలేదు. అమెరికా క్షిపణులతో ఇరాన్ ఆర్థిక వెన్నెముకను విరవాలని చూస్తుంటే, ఇరాన్ మాత్రం ఈ యుద్ధాన్ని ‘హార్ముజ్ జలసంధి’ (Strait of Hormuz) వైపు మళ్లించి కోలుకోలేని దెబ్బ కొట్టింది.
ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ‘లైఫ్లైన్’ దిగ్బంధం
ప్రపంచ ముడి చమురు సరఫరాలో 20 శాతం వాటా కలిగిన హార్ముజ్ జలసంధిపై పట్టు సాధించి ఇరాన్ ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను కుదిపేస్తోంది.
అమెరికాకు భారీ నష్టం: గడిచిన 6 రోజుల్లోనే అమెరికాకు 1.04 లక్షల కోట్ల రూపాయల ($11.3 బిలియన్లు) నష్టం వాటిల్లింది. అక్కడ పెట్రోల్ ధరలు గాలన్కు 4.5 డాలర్లకు చేరాయి.
సరఫరా నిలిపివేత: 2025 గణాంకాల ప్రకారం రోజుకు 2 కోట్ల బ్యారెళ్ల చమురు ఈ మార్గం నుండే వెళ్తుంది. ఇప్పుడు అది నిలిచిపోవడంతో గ్లోబల్ సప్లై చైన్ విచ్ఛిన్నమైంది.
భారత్కు హార్ముజ్ జలసంధి ఎందుకు కీలకం?
ఈ మార్గం గుండా వెళ్లే చమురులో 74% వాటా భారత్, చైనా, జపాన్ మరియు దక్షిణ కొరియాలదే. ముఖ్యంగా భారత్ యొక్క 50% చమురు, 60% గ్యాస్ అవసరాలు ఈ మార్గం పైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి.
భారత్ వద్ద ఎన్ని రోజుల నిల్వలు ఉన్నాయి?
ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం:
చమురు నిల్వలు: భారత్ వద్ద సుమారు 50 నుండి 60 రోజులకు (7-8 వారాలు) సరిపడా చమురు నిల్వలు (సుమారు 25 కోట్ల బ్యారెళ్లు) ఉన్నాయి.
ముంచుకొస్తున్న ముప్పు: ఒకవేళ యుద్ధం 50 రోజులు దాటి కొనసాగితే భారత్లో ఇంధన సంక్షోభం తలెత్తే అవకాశం ఉంది. ప్రత్యామ్నాయ మార్గాల ద్వారా చమురు తెచ్చుకున్నా, షిప్పింగ్ మరియు ఇన్సూరెన్స్ ఖర్చులు పెరగడం వల్ల పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు భారీగా పెరిగే ప్రమాదం ఉంది.
భారత్ తీసుకుంటున్న జాగ్రత్తలు – మంత్రి హర్దీప్ సింగ్ పూరీ వివరణ
పెట్రోలియం శాఖ మంత్రి హర్దీప్ సింగ్ పూరీ దేశంలో ఇంధన కొరత లేదని భరోసా ఇచ్చారు:
తగ్గిన ఆధారపడటం: గతంలో హార్ముజ్ మార్గంపై 45% ఆధారపడగా, ఇప్పుడు దానిని 30% కి తగ్గించి, ఇతర మార్గాల ద్వారా 70% చమురును సేకరిస్తున్నాము.
దిగుమతి దేశాల పెంపు: 2006లో 27 దేశాల నుండి చమురు కొనే భారత్, ఇప్పుడు 40 దేశాల నుండి కొనుగోలు చేస్తోంది.
ప్రధాన వనరులు: ప్రస్తుతం రష్యా, ఇరాక్, సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ మరియు అమెరికాల నుండి భారత్ చమురు పొందుతోంది. అదనంగా వెనిజులా నుండి మళ్ళీ దిగుమతులు మొదలయ్యాయి. కెనడా, ఆస్ట్రేలియా, నార్వే వంటి దేశాలు కూడా భారత్కు చమురు ఆఫర్ చేస్తున్నాయి.
యుద్ధం సుదీర్ఘ కాలం కొనసాగితే భారత్ తన వ్యూహాత్మక నిల్వలను (Strategic Reserves) ఉపయోగించాల్సి ఉంటుంది, అప్పటి వరకు ధరల నియంత్రణ ప్రభుత్వానికి పెద్ద సవాలుగా మారనుంది.