ఇస్లామాబాద్/న్యూఢిల్లీ: “పాకిస్థానా? అది దివాలా తీసిన దేశం!” – గత కొన్నేళ్లుగా భారత రాజకీయ నాయకులు, పాశ్చాత్య దేశాలు పాడుతున్న పల్లవి ఇదే. చేతిలో చిల్లిగవ్వ లేదు, అప్పుల్లో మునిగిపోయింది, చైనా అడుగులకు మడుగులు ఒత్తుతోంది అంటూ విమర్శలు ఒకవైపు వెల్లువెత్తుతుంటే.. మరోవైపు ప్రపంచాన్నే ఆశ్చర్యపరిచే వార్త ఒకటి వెలుగులోకి వచ్చింది. అమెరికా – ఇరాన్ దేశాల మధ్య జరుగుతున్న చారిత్రక శాంతి చర్చలు ఢిల్లీలోనో, న్యూయార్క్‌లోనో జరగడం లేదు; పాకిస్థాన్ రాజధాని ఇస్లామాబాద్‌లో జరుగుతున్నాయి! ఈ పరిణామం భారత విదేశాంగ నిపుణులను సైతం విస్మయానికి గురిచేస్తోంది.
చైనా దోస్త్.. ట్రంప్‌కు ‘ఫేవరెట్’ ఎలా అయింది?
పాకిస్థాన్, చైనాల మైత్రి ‘హిమాలయాల కంటే ఎత్తైనది’ అన్నది బహిరంగ రహస్యం. మరి చైనాకు సింహస్వప్నం లాంటి డొనాల్డ్ ట్రంప్, తన అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన చర్చల కోసం పాకిస్థాన్‌ను ఎందుకు ఎంచుకున్నారు?
- జియోపాలిటిక్స్: ఇక్కడే పాకిస్థాన్ తన భౌగోళిక ప్రాముఖ్యతను వాడుకుంది. చైనాకు ఎంత దగ్గరో, అమెరికాకు కూడా పాక్ అంతే అవసరం.
- ఇరాన్ కనెక్టివిటీ: ఇరాన్‌తో భూ సరిహద్దును కలిగి ఉండటం, ఇరాన్ అగ్రనేతలతో నేరుగా మాట్లాడగలిగే చొరవ ఉండటం పాకిస్థాన్‌కు కలిసొచ్చిన అంశం. ట్రంప్‌కు కావాల్సింది ‘విజయం’. ఆ విజయాన్ని తక్కువ ఖర్చుతో, తనకు అనుకూలమైన వేదికపై సాధించడానికి పాకిస్థాన్ సరైన వేదికగా కనిపించింది.
సౌదీ రక్షణ.. ఇరాన్ నమ్మకం.. పాక్ ‘బ్యాలెన్సింగ్’ మ్యాజిక్!
ఇక్కడే పాకిస్థాన్ తన దౌత్య విన్యాసాన్ని ప్రదర్శించింది.
- సౌదీతో మైత్రి: ఒకవైపు సౌదీ అరేబియాతో ‘పరస్పర రక్షణ ఒప్పందం’ కుదుర్చుకుని, తన యుద్ధ విమానాలను పంపి ఆ దేశానికి రక్షణ కల్పిస్తోంది.
- ఇరాన్ నమ్మకం: మరోవైపు సౌదీకి శత్రువైన ఇరాన్ సైతం పాకిస్థాన్‌ను ఒక ‘మధ్యవర్తి’గా అంగీకరించి చర్చల టేబుల్ ముందుకు వచ్చింది. సౌదీ నుంచి డబ్బును, ఇరాన్ నుంచి స్నేహాన్ని పొందుతూ.. ఎవరికీ ఆగ్రహం కలగకుండా పాక్ చేస్తున్న ఈ ‘బ్యాలెన్సింగ్ యాక్ట్’ ఇప్పుడు ఆ దేశానికి దౌత్యపరమైన విజయాన్ని అందించింది.
భారత్ అవకాశం కోల్పోయిందా?
“భారత నిపుణులు కేవలం పాకిస్థాన్‌ను ఎగతాళి చేయడమే పనిగా పెట్టుకోకుండా.. ఆ దేశం ఈ అవకాశాన్ని ఎలా దక్కించుకుందో విశ్లేషించాలి” అనే గొంతులు ఇప్పుడు వినిపిస్తున్నాయి.
- భారత్ ఎక్కడ వెనుకబడింది?: భారత్ ఎప్పుడూ ‘స్ట్రాటజిక్ అటానమీ’ (వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తి) గురించి మాట్లాడుతుంటే, పాకిస్థాన్ మాత్రం సాహసోపేతంగా అమెరికా, ఇరాన్లను ఒకే వేదికపైకి తీసుకువచ్చింది.
- విశ్వసనీయత: భారత్, ఇజ్రాయెల్ మరియు అమెరికాకు అత్యంత సన్నిహితంగా మారడం వల్ల ఇరాన్ పూర్తి నమ్మకాన్ని పొందలేకపోయిందా? లేదా అంతర్జాతీయ ఇమేజ్ పెంచుకోవడంలో ఉన్న శ్రద్ధ, పొరుగు దేశాలతో దౌత్య సంబంధాలపై పెట్టలేదా? అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
ఇది భారత్‌కు హెచ్చరిక గంటా?
పాకిస్థాన్ పేద దేశం కావచ్చు, కానీ దాని దౌత్య ద్వారాలు ఎప్పుడూ తెరిచే ఉన్నాయి. ఇప్పుడు ఇస్లామాబాద్‌లో జరుగుతున్న చర్చలు గనుక సఫలమైతే, ఆ క్రెడిట్ అంతా పాకిస్థాన్‌కే దక్కుతుంది. దక్షిణాసియాలో అసలైన ‘పవర్ హౌస్’గా భారత్ తన స్థానాన్ని సుస్థిరం చేసుకోవాలంటే కేవలం ఆర్థిక బలం ఉంటే సరిపోదు; సంక్లిష్టమైన అంతర్జాతీయ సమస్యలను పరిష్కరించగల ‘నమ్మకమైన మధ్యవర్తి’ హోదా కూడా అవసరం. పాకిస్థాన్ సాధించిన ఈ దౌత్య వృద్ధి భారత్‌కు ఒక హెచ్చరిక గంట అనడంలో సందేహం లేదు!