భారతదేశం మరోసారి లాక్‌డౌన్ అనే పదం వినిపిస్తున్న తరుణంలో నిలబడింది. అయితే ఈసారి కారణం ఏదైనా వైరస్ కాదు, ‘ఎనర్జీ’ అంటే ఇంధన సంక్షోభం.
మధ్యప్రాచ్యంలో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతలు, సముద్ర వాణిజ్య మార్గాల్లో ఏర్పడిన అడ్డంకులు దేశ ఇంధన భద్రతపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నాయి. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ పార్లమెంటులో చేసిన ప్రసంగాలు, మార్చి 25న జరిగిన సర్వపక్ష సమావేశం తర్వాత ఈ ‘ఎనర్జీ లాక్‌డౌన్’ చర్చ ఊపందుకుంది. ఒకవేళ ఇది అమలైతే భారతీయుల దైనందిన జీవితం పూర్తిగా మారిపోనుంది. చమురు రేషనింగ్ నుండి వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ వరకు ఎన్నో మార్పులు రానున్నాయి.
ఎనర్జీ లాక్‌డౌన్ చర్చ ఎలా మొదలైంది?
గ్లోబల్ సప్లై చైన్‌లో వస్తున్న ఇబ్బందుల గురించి ప్రధాని ప్రస్తావించినప్పటి నుండి సోషల్ మీడియాలో ఈ పదం ట్రెండ్ అవుతోంది. మార్చి 25 సాయంత్రం 5 గంటలకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక ముఖ్యమైన సర్వపక్ష సమావేశాన్ని నిర్వహించింది. ఇంధన వినియోగాన్ని నియంత్రించేందుకు ప్రభుత్వం కఠిన నిర్ణయాలు తీసుకోవచ్చనే ఊహాగానాలు వినిపిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం పెట్రోలియం నిల్వలు సరిపడా ఉన్నాయని ప్రభుత్వం హామీ ఇచ్చినప్పటికీ, భవిష్యత్తు అస్పష్టత దృష్ట్యా డిమాండ్‌ను తగ్గించే వ్యూహాన్ని అనుసరించవచ్చు.
ఎనర్జీ లాక్‌డౌన్ అంటే అసలు అర్థం ఏమిటి?
సరళంగా చెప్పాలంటే, ఇంధన వనరులను ఆదా చేయడానికి వినియోగంపై కఠినమైన ఆంక్షలు విధించే స్థితి ఇది. ఇంధనం మరియు విద్యుత్ కొరత ఏర్పడినప్పుడు, ప్రభుత్వం రవాణా మరియు వాణిజ్య కార్యకలాపాలపై పరిమితులు విధిస్తుంది. దీనిని మీరు ‘వనరుల రేషనింగ్ కాలం’ అని కూడా పిలవవచ్చు. అత్యవసర సేవల కోసం ఇంధనాన్ని ఆదా చేసేందుకు వృధా ఖర్చులపై పూర్తిగా నిషేధం విధిస్తారు.
ఎనర్జీ లాక్‌డౌన్‌లో వేటిపై ఆంక్షలు ఉంటాయి?
- రవాణా వ్యవస్థ: పెట్రోల్, డీజిల్ అమ్మకాలను పరిమితం చేయవచ్చు. పెద్ద నగరాల్లో ట్రాఫిక్ తగ్గించేందుకు ‘కార్-ఫ్రీ సండే’ లేదా ‘ఆడ్-ఈవెన్’ (సరి-బేసి) విధానాన్ని మళ్ళీ అమలు చేసే అవకాశం ఉంది. అనవసర ప్రయాణాలను మానుకోవాలని ప్రభుత్వం సూచించవచ్చు.
- ఆఫీసులు మరియు విద్యాసంస్థలు: ఇంధనాన్ని ఆదా చేసేందుకు ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ రంగ ఉద్యోగులకు మళ్ళీ ‘వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్’ గైడ్‌లైన్స్ జారీ చేయవచ్చు. స్కూళ్లు, కాలేజీలను ఆన్‌లైన్ మోడ్‌లోకి మార్చడం ద్వారా వేలాది స్కూల్ బస్సులు రోడ్లపైకి రాకుండా ఆపవచ్చు.
- వినోదం మరియు ఐపీఎల్ (IPL): ఐపీఎల్ వంటి పెద్ద ఈవెంట్లకు స్టేడియాల్లోకి ప్రేక్షకులను అనుమతించకపోవచ్చు. పెద్ద ఎత్తున ప్రజలు గుమికూడటం వల్ల జరిగే విద్యుత్ వినియోగాన్ని, ప్రైవేట్ వాహనాల వాడకాన్ని తగ్గించేందుకు ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకోవచ్చు. విమాన ప్రయాణాల సంఖ్య కూడా తగ్గించే అవకాశం ఉంది.
పరిశ్రమలు మరియు గృహ అవసరాలు
హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు మరియు క్యాటరింగ్ వ్యాపారాలకు కమర్షియల్ ఎల్పీజీ సిలిండర్ల కొరత ఏర్పడవచ్చు. ఇప్పటికే కొన్ని నగరాల్లో గ్యాస్ స్టేషన్ల వద్ద కిలోమీటర్ల మేర క్యూ లైన్లు కనిపిస్తున్నాయి. అయితే, గృహ అవసరాలకు వాడే వంట గ్యాస్ సరఫరాకు ప్రభుత్వం మొదటి ప్రాధాన్యత ఇస్తోంది. ప్రజలు భయాందోళనతో గ్యాస్ సిలిండర్లను స్టాక్ చేయవద్దని ప్రభుత్వం కోరుతోంది.
ఏవి తెరిచి ఉంటాయి?
ఎనర్జీ లాక్‌డౌన్ అంటే పనులన్నీ ఆగిపోవడం కాదు. ఆసుపత్రులు, అగ్నిమాపక దళం, పోలీసు వాహనాలు మరియు అత్యవసర సేవల కోసం ఇంధన సరఫరా నిరంతరాయంగా కొనసాగుతుంది. మెట్రో రైళ్లు, ప్రభుత్వ బస్సులు మరియు రైళ్లు నడుస్తూనే ఉంటాయి. గృహాలకు విద్యుత్ మరియు గ్యాస్ కొరత లేకుండా చూడటమే ప్రభుత్వ ప్రధాన లక్ష్యం.