ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ( WHO ) డైరెక్టర్ జనరల్ టెడ్రోస్ అధనామ్ గెబ్రియేసస్ ఆదివారం కాంగో మరియు ఉగాండా దేశాలలో వ్యాపిస్తున్న ఎబోలా వైరస్ ఉధృతిని ‘అంతర్జాతీయ ప్రజారోగ్య అత్యవసర పరిస్థితి’ (PHEIC)గా ప్రకటించారు.
ఈ విషయమై డబ్ల్యూహెచ్ఓ ఒక ప్రకటన విడుదల చేస్తూ.. ఈ ఎబోలా ఉధృతి కోవిడ్-19 తరహాలో ప్రపంచవ్యాప్త మహమ్మారి (Pandemic) అత్యవసర ప్రమాణాలకు సరిపోలడం లేదని స్పష్టం చేసింది. కాబట్టి ప్రస్తుతానికి అంతర్జాతీయ సరిహద్దులను మూసివేయవద్దని (లాక్డౌన్ విధించవద్దని) దేశాలకు సూచించింది.
అత్యంత తీవ్రమైన.. ప్రాణాంతక వ్యాధి!
ఎబోలా అనేది అత్యంత వేగంగా వ్యాపించే ఒక అంటువ్యాధి. ఇది సోకిన వ్యక్తి యొక్క వాంతులు, రక్తం, వీర్యం వంటి శారీరక ద్రవాల (Body Fluids) ద్వారా ఇతరులకు వ్యాపిస్తుంది. ఈ వైరస్ బారిన పడటం చాలా అరుదైనప్పటికీ, ఇది సోకితే పరిస్థితి అత్యంత తీవ్రంగా మారి ప్రాణాలకే ముప్పు వాటిల్లుతుంది.
ప్రస్తుతం వ్యాపిస్తున్న ఎబోలా ఉధృతికి ‘బుండిబుగ్యో వైరస్’ (Bundibugyo virus) అనే అరుదైన రకం కారణమని ఆరోగ్య అధికారులు ధృవీకరించారు. దురదృష్టవశాత్తూ ఈ నిర్దిష్ట రకం ఎబోలా వైరస్కు ఇప్పటివరకు ఎలాంటి ఆమోదించబడిన చికిత్స లేదా వ్యాక్సిన్ అందుబాటులో లేదు. కాంగో, ఉగాండాలలో గతంలో 20 కి పైగా ఎబోలా ఉధృతాలు సంభవించినప్పటికీ, ‘బుండిబుగ్యో’ రకం వైరస్ బయటపడటం ఇది కేవలం మూడోసారి మాత్రమే.
కేసుల వివరాలు మరియు ఆందోళనలు
వరల్డ్ హెల్త్ ఆర్గనైజేషన్ నివేదిక ప్రకారం.. నమోదైన కేసులలో రెండింటిని మినహాయించి మిగిలినవన్నీ కాంగోలోనే వెలుగుచూశాయి. ఆ రెండు కేసులు పొరుగు దేశమైన ఉగాండాలో నమోదయ్యాయి. ఉగాండా, దక్షిణ సూడాన్ దేశాల సరిహద్దులకు ఆనుకుని ఉన్న కాంగో తూర్పు ప్రావిన్స్ ‘ఇటూరి’ లో ఈ వ్యాధి వ్యాప్తిని అధికారులు మొదట గుర్తించారు. ఆఫ్రికా సెంటర్స్ ఫర్ డిసీజ్ కంట్రోల్ అండ్ ప్రివెన్షన్ (Africa CDC) గణాంకాల ప్రకారం.. ప్రస్తుతం 336 అనుమానిత కేసులు, 87 మరణాలు నమోదయ్యాయి.
డబ్ల్యూహెచ్ఓ చీఫ్ టెడ్రోస్ మాట్లాడుతూ, “ప్రస్తుతానికి వైరస్ సోకిన వారి ఖచ్చితమైన సంఖ్య మరియు ఇది ఏయే ప్రాంతాలకు విస్తరించిందనే దానిపై చాలా అనిశ్చితి నెలకొంది. పైగా, గుర్తించిన లేదా అనుమానిత కేసుల మధ్య ఉన్న అంటువ్యాధి సంబంధాలపై (Epidemiological Links) శాస్త్రవేత్తలకు ఇంకా పరిమిత అవగాహన మాత్రమే ఉంది” అని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.
కాంగో నుండి ఉగాండాకు వ్యాప్తి
కాంగో నుండి వచ్చిన ఒక వ్యక్తికి ఎబోలా సోకినట్లు ఉగాండా అధికారులు శనివారం ధృవీకరించారు. సదరు రోగి ఉగాండా రాజధాని కంపాలాలోని ఒక ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ మరణించాడు. కంపాలాలోనే మరో రెండో కేసు కూడా నమోదైనట్లు డబ్ల్యూహెచ్ఓ తెలిపింది. అయితే ఈ రెండు కేసుల మధ్య ఎలాంటి ప్రత్యక్ష సంబంధం లేదని, ఇద్దరు రోగులు వేర్వేరుగా కాంగో నుండి ప్రయాణించి ఉగాండాకు వచ్చారని తేలింది.
బుండిబుగ్యో వైరస్ చరిత్ర:
- 2007-2008 (మొదటిసారి): ఉగాండాలోని బుండిబుగ్యో జిల్లాలో మొదటిసారి ఈ వైరస్ బయటపడింది. అప్పట్లో 149 మంది ఈ వైరస్ బారిన పడగా, 37 మంది మరణించారు.
- 2012 (రెండోసారి): కాంగోలోని ‘ఇసిరో’ లో ఈ వైరస్ వ్యాపించింది. అప్పుడు 57 కేసులు నమోదు కాగా, 29 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
డబ్ల్యూహెచ్ఓ ప్రకటన వెనుక ఉన్న లక్ష్యం
డబ్ల్యూహెచ్ఓ ఈ విధంగా గ్లోబల్ హెల్త్ ఎమర్జెన్సీని ప్రకటించడం వెనుక ప్రధాన లక్ష్యం.. అంతర్జాతీయ సహాయక సంస్థలను, ప్రపంచ దేశాలను అలర్ట్ చేసి నిధులు మరియు తగిన వైద్య సహాయాన్ని వేగంగా సమకూర్చడమే.
అయితే, గతంలో డబ్ల్యూహెచ్ఓ చేసిన ఇలాంటి ప్రకటనలపై ప్రపంచ దేశాల స్పందన మిశ్రమంగా ఉంది. ఉదాహరణకు, 2024 లో కాంగో మరియు ఆఫ్రికాలోని ఇతర ప్రాంతాలలో ‘ఎమ్పాక్స్’ (Mpox) వైరస్ ఉధృతాన్ని అంతర్జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితిగా ప్రకటించినప్పుడు.. ప్రభావిత దేశాలకు వ్యాధిని గుర్తించే టెస్టింగ్ కిట్లు, మందులు మరియు వ్యాక్సిన్లను సకాలంలో చేర్చడంలో డబ్ల్యూహెచ్ఓ ఘోరంగా విఫలమైందని అంతర్జాతీయ నిపుణులు విమర్శించారు.