భారతదేశంలో ఏప్రిల్ 1, బుధవారం నుండి జనాభా గణన (Census) మొదటి దశ ప్రారంభం కానుంది. తొలి దశలో గృహాల పరిస్థితి మరియు కుటుంబ వివరాలను సేకరిస్తారు. దీనికి సంబంధించి ప్రభుత్వం సోమవారం 33 ప్రశ్నలతో కూడిన జాబితాను విడుదల చేసింది. ఆ వివరాలు కింద ఇవ్వబడ్డాయి.
ఈ ప్రక్రియ ఏప్రిల్ 1న ప్రారంభమై సెప్టెంబర్ 30 వరకు కొనసాగుతుంది.
ప్రక్రియ ఇలా ఉంటుంది
భారత రిజిస్ట్రార్ జనరల్ మరియు సెన్సస్ కమిషనర్ మృత్యుంజయ్ కుమార్ నారాయణ్ తెలిపిన వివరాల ప్రకారం.. పౌరులు తమ రాష్ట్రం లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలో గణన ప్రారంభం కావడానికి 15 రోజుల ముందుగానే 16 భాషల్లో ‘స్వీయ గణన’ (Self-Enumeration) ద్వారా సమాచారాన్ని అందించవచ్చు. జనాభా గణన చరిత్రలో ఇలా స్వీయ గణన విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టడం ఇదే తొలిసారి.
అడిగే ఆ 33 ప్రశ్నలు ఇవే:
- భవనం నంబర్ (స్థానిక సంస్థ లేదా సెన్సస్ నంబర్)
- జనగణన గృహ సంఖ్య (Census House Number)
- ఇంటి ఫ్లోరింగ్ కోసం వాడిన ప్రధాన మెటీరియల్
- గోడల నిర్మాణం కోసం వాడిన ప్రధాన మెటీరియల్
- పైకప్పు (Roof) కోసం వాడిన ప్రధాన మెటీరియల్
- ఇంటి వినియోగం (నివాసమా లేక ఇతరమా?)
- ఇంటి పరిస్థితి (మంచిదా లేక శిథిలావస్థలో ఉందా?)
- కుటుంబ సంఖ్య
- కుటుంబంలో సాధారణంగా నివసించే వ్యక్తుల సంఖ్య
- యజమాని పేరు
- యజమాని లింగం (Gender)
- యజమాని SC/ST/ఇతర సామాజిక వర్గాలకు చెందినవారా?
- ఇంటి యాజమాన్య స్థితి (సొంత ఇల్లా లేక అద్దెదా?)
- నివసించడానికి అందుబాటులో ఉన్న గదుల సంఖ్య
- కుటుంబంలో నివసించే వివాహిత జంటల సంఖ్య
- తాగునీటి ప్రధాన వనరు
- తాగునీటి వనరు అందుబాటులో ఉన్న ప్రదేశం
- వెలుతురు (లైటింగ్) కోసం ప్రధాన వనరు
- మరుగుదొడ్డి సదుపాయం
- మరుగుదొడ్డి రకం
- మురుగునీటి పారుదల సౌకర్యం
- స్నానపు గది సౌకర్యం
- వంటగది మరియు LPG/PNG సౌకర్యం
- వంట కోసం వాడే ప్రధాన ఇంధనం
- రేడియో/ట్రాన్సిస్టర్ ఉందా?
- టీవీ ఉందా?
- ఇంటర్నెట్ సదుపాయం ఉందా?
- ల్యాప్‌టాప్/కంప్యూటర్ ఉందా?
- టెలిఫోన్/మొబైల్ ఫోన్/స్మార్ట్‌ఫోన్ ఉందా?
- సైకిల్/స్కూటర్/మోటార్ సైకిల్/మోపెడ్ ఉందా?
- కార్/జీప్/వ్యాన్ ఉందా?
- కుటుంబం తీసుకునే ప్రధాన ఆహార ధాన్యం (అన్నం/గోధుమలు మొదలైనవి)
- మొబైల్ నంబర్ (కేవలం జనాభా గణన సమాచారం కోసం మాత్రమే)
సమాచారాన్ని ఇలా అందించవచ్చు
స్వీయ గణన కోసం, కుటుంబ యజమాని లేదా సభ్యులు అధికారిక పోర్టల్‌లో మొబైల్ నంబర్ ద్వారా నమోదు చేసుకోవచ్చు. జిల్లాను ఎంచుకుని, మ్యాప్‌లో ఇంటి స్థానాన్ని గుర్తించి సమాచారాన్ని సమర్పించవచ్చు. ఆ తర్వాత 16 అంకెల ఐడి (ID) జనరేట్ అవుతుంది. అధికారులు ఇంటికి వచ్చినప్పుడు ఈ ఐడిని చూపించడం తప్పనిసరి. వ్యక్తిగత డేటా గోప్యంగా ఉంటుందని, దీనిని కోర్టుల్లో సాక్ష్యంగా కానీ లేదా ప్రభుత్వ ప్రయోజనాల కోసం కానీ వాడబోరని అధికారులు స్పష్టం చేశారు.