కొన్ని నెలల క్రితం నేపాల్ ప్రధానిగా బాలేంద్ర ‘బాలెన్’ షా ఎన్నిక కావడంలో కీలకపాత్ర పోషించిన విద్యార్థి సంఘాలే, ఇప్పుడు ఆయనపై తిరుగుబాటు చేశాయి. ఆయన ప్రధాని పదవికి రాజీనామా చేయాలని, క్షమాపణలు చెప్పాలని డిమాండ్ చేస్తున్నాయి.
బాలెన్ షా గెలుపులో విద్యార్థుల పాత్ర: కాఠ్మాండు మేయర్ నుండి నేపాల్ అత్యంత పిన్న వయస్కుడైన ప్రధానిగా బాలేన్ షా ఎదగడంలో యువత, విద్యార్థుల ఉద్యమం ప్రధాన కారణం. అవినీతి, రాజకీయ అస్థిరతపై విసిగిపోయిన యువత, షాలోని ‘మార్పు’ను చూసి ఆయనకు మద్దతు పలికారు. 2026 ఎన్నికల్లో ఆయన పార్టీ భారీ విజయం సాధించడంలో యువత ఓటు కీలకంగా మారింది.
నిరసనలకు అసలు కారణం: నేపాల్-భారత్ సరిహద్దు వివాదం (కాలాపానీ, లిపులేఖ్, లింపియాధురా)పై పార్లమెంటులో బాలేన్ షా చేసిన వ్యాఖ్యలు రాజకీయ దుమారాన్ని రేపాయి. “భారత్ మాత్రమే కాదు, నేపాల్ కూడా అనేక చోట్ల భారత భూభాగాన్ని ఆక్రమించింది” అని ఆయన చేసిన వ్యాఖ్యలు ప్రతిపక్షాలను, దేశప్రజలను ఆశ్చర్యపరిచాయి. ఈ సమస్య పరిష్కారానికి యూకే వంటి దేశాల జోక్యం ఉండాలని ఆయన సూచించడంపై తీవ్ర విమర్శలు వచ్చాయి.
విద్యార్థుల ఆగ్రహం: షా చేసిన వ్యాఖ్యలు నేపాల్ జాతీయ ప్రయోజనాలకు విరుద్ధమని, ఇవి దేశ సార్వభౌమాధికారాన్ని దెబ్బతీసేలా ఉన్నాయని పది విద్యార్థి సంఘాల కూటమి మండిపడింది. కాఠ్మాండులో భారీ నిరసనలు చేపట్టిన విద్యార్థులు, ఆయన వెంటనే తన వ్యాఖ్యలను ఉపసంహరించుకుని, దేశ ప్రజలకు బహిరంగ క్షమాపణలు చెప్పాలని డిమాండ్ చేశారు.
గత వివాదాలు: సరిహద్దు వ్యాఖ్యలకు ముందే, విద్యాసంస్థల్లో విద్యార్థి రాజకీయాలను నిషేధించాలని షా ప్రభుత్వం తీసుకున్న నిర్ణయం వీరి మధ్య చిచ్చు పెట్టింది. ఆ నిర్ణయాన్ని సుప్రీంకోర్టు నిలిపివేయడంతో ప్రభుత్వానికి పెద్ద ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. అప్పటి నుండే ప్రభుత్వంపై అసంతృప్తితో ఉన్న విద్యార్థి సంఘాలు, ఇప్పుడు సరిహద్దు వ్యాఖ్యల నేపథ్యంలో మరింత తీవ్రంగా ఉద్యమిస్తున్నాయి.
ఒకప్పుడు బాలేన్ షాను రాజకీయ మార్పుకు చిహ్నంగా చూసిన అదే తరం, ఇప్పుడు ఆయన నాయకత్వాన్ని ప్రశ్నించడం నేపాల్ రాజకీయాల్లో చర్చనీయాంశమైంది. రాబోయే రోజుల్లో ఈ నిరసనలు మరింత బలపడతాయా లేదా అన్నది షా తీసుకునే నిర్ణయంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.