పశ్చిమాసియా ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ సంచలన ప్రకటన చేశారు. ఇరాన్‌తో రెండు వారాల పాటు కాల్పుల విరమణకు అమెరికా అంగీకరించిందని, ఇరాన్ కూడా హార్ముజ్ జలసంధిని తెరవడానికి ఒప్పుకుందని ఆయన తన ‘ట్రూత్ సోషల్’ ఖాతాలో వెల్లడించారు. అయితే, ఈ 39 రోజుల యుద్ధంలో అసలు ఎవరు గెలిచారు? ట్రంప్ వెనక్కి తగ్గడానికి కారణాలేంటి? అనే అంశాలపై విశ్లేషణ ఇక్కడ ఉంది.
హార్ముజ్ జలసంధి అడ్డంకిగా మారిందా?
యుద్ధం ఆపడానికి ట్రంప్ పెట్టిన ప్రధాన షరతు ‘హార్ముజ్ జలసంధి’ని తెరవడం. కానీ వాస్తవానికి అమెరికా దాడి ప్రారంభించకముందు వరకు ఈ జలసంధి తెరిచే ఉంది. అమెరికా మరియు ఇజ్రాయెల్ దాడుల వల్లనే ఇరాన్ దాన్ని మూసివేసింది. ఇప్పుడు ట్రంప్ అది తెరుస్తున్నారు కాబట్టి మేము దాడులు ఆపుతున్నాం అని చెప్పడం చాలా విచిత్రంగా ఉంది. దాడులు ఆపితే అది ఆటోమేటిక్‌గా తెరుచుకుంటుంది తప్ప, ఇందులో ట్రంప్ సాధించిన గొప్ప విజయం ఏమీ లేదు.
ఇరాన్ ప్రతిపాదించిన 10 పాయింట్ల ప్లాన్
కొన్ని రోజుల క్రితం ఇరాన్ 10 పాయింట్ల శాంతి ప్రతిపాదనను పంపినప్పుడు ట్రంప్ దాన్ని తిరస్కరించారు. ఇరాన్ పవర్ ప్లాంట్లు మండుతూనే ఉంటాయి, వారు కోలుకోలేని నష్టం జరుగుతుందని అప్పట్లో హెచ్చరించారు. కానీ ఇప్పుడు అదే ప్లాన్‌ను ‘వర్కబుల్’ (అమలు చేయదగినది) అని ట్రంప్ చెప్పడం ఆయన మాట మార్చిన తీరును సూచిస్తోంది. ఇరాన్ తన పాత ప్రతిపాదనలనే మళ్ళీ చెప్పింది కానీ, ట్రంప్ తన మొండితనాన్ని వదులుకోవాల్సి వచ్చింది.
అమెరికా వైఫల్యానికి కారణాలు
ఈ యుద్ధానికి సరైన లక్ష్యం లేదని, ఇది అనైతికమైన మరియు చట్టవిరుద్ధమైన యుద్ధమని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. గతంలో వియత్నాం, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ వంటి దేశాల్లో అమెరికా ఎదుర్కొన్న అవమానాలనే ఇప్పుడు ఇరాన్ విషయంలోనూ ఎదుర్కొంది. ఇరాన్ ముందుగా దాడులు చేయలేదు, అమెరికా దాడి చేసినందుకు ప్రతిదాడి మాత్రమే చేసింది. కాబట్టి ఇప్పుడు యుద్ధాన్ని ఏకపక్షంగా ఆపేయడం ద్వారా అమెరికా తన ఓటమిని పరోక్షంగా ఒప్పుకున్నట్లయింది.
యుద్ధం తర్వాత మారిన సమీకరణాలు
ఈ యుద్ధం వల్ల అమెరికా సాధించింది ఏమీ లేకపోగా, ఇరాన్ మరిన్ని ప్రయోజనాలను పొందింది:
- హార్ముజ్ జలసంధిపై పట్టు: యుద్ధానికి ముందు ఇది అందరికీ ఫ్రీగా ఉండేది. కానీ ఇప్పుడు దీనిపై ఇరాన్ ఆర్మీ నియంత్రణ ఉంటుంది. ప్రతి నౌక పైన టోల్ టాక్స్ విధించే అవకాశం ఉంది.
- అణు కార్యక్రమం: గతంలో ఇరాన్ అణు పరీక్షల పై ఆంక్షలు ఉండేవి. ఇప్పుడు ఇరాన్ అణు నిరోధక ఒప్పందాల నుండి బయటకు వస్తామని ప్రకటించింది. దీనివల్ల ఇరాన్ బహిరంగంగా అణ్వాయుధాలు తయారు చేసుకునే ప్రమాదం ఉంది.
- ఆర్ధిక ఆంక్షలు: గతంలో ఆయిల్ అమ్ముకోలేకపోయిన ఇరాన్, ఇప్పుడు ఆంక్షలు తొలగడంతో స్వేచ్ఛగా చమురు ఎగుమతులు చేయగలుగుతుంది.
పాకిస్తాన్ మధ్యవర్తిత్వం – ట్రంప్ డెస్పరేషన్
యుద్ధం నుండి ఎలాగోలా బయటపడాలని చూస్తున్న ట్రంప్, పాకిస్తాన్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ అభ్యర్థన మేరకు యుద్ధం ఆపుతున్నట్లు ప్రకటించారు. ఒక అగ్రరాజ్యమైన అమెరికా, పాకిస్తాన్ వంటి దేశం కోరితే యుద్ధం ఆపడం అనేది ట్రంప్ ఎంత బలహీనపడ్డారో తెలియజేస్తోంది. ఇరాన్ వీధుల్లో ప్రజలు విజయోత్సవాలు జరుపుకుంటుంటే, అమెరికాలో మాత్రం అలాంటి ఆనందం ఎక్కడా కనిపించడం లేదు.
మొత్తానికి, ట్రంప్ తన రాజకీయ అవసరాల కోసం ప్రారంభించిన ఈ యుద్ధం అమెరికాకు ఒక అవమానకరమైన పరిస్థితిని మిగిల్చింది. ఇరాన్ ఒక బలమైన ప్రాంతీయ శక్తిగా ఎదగడానికి ఇది మార్గం సుగమం చేసింది.