న్యూఢిల్లీ: న్యాయం అంటే కేవలం చట్టం కాదు.. అంతకు మించిన మానవీయత అని ఢిల్లీ హైకోర్టు నిరూపించింది. మృత్యువుతో పోరాడుతూ కోమాలో ఉన్న ఒక భారత సైనికుడి భార్యకు, తన భర్త ద్వారా సంతానాన్ని పొందే అద్భుతమైన హక్కును కల్పిస్తూ కోర్టు చారిత్రాత్మక తీర్పునిచ్చింది. చట్టంలోని కఠిన నిబంధనల కంటే.. ఒక మహిళ మాతృత్వపు ఆకాంక్షకు, ఆమె పునరుత్పత్తి హక్కుకే న్యాయస్థానం పట్టం కట్టింది.
ఏమిటీ విషాద గాథ?
భారత సైన్యంలో దేశ సేవ చేస్తున్న ఒక జవాను మరియు అతని భార్య 2023 జూన్ నెలలో ఐవీఎఫ్ (IVF) పద్ధతి ద్వారా సంతానం పొందాలని నిర్ణయించుకున్నారు. అయితే విధి వంచించింది. 2025 జూలైలో విధి నిర్వహణలో ఉండగా, ఆ సైనికుడు భారీ ఎత్తు నుండి కింద పడటంతో తలకు తీవ్ర గాయమైంది. అప్పటి నుండి అతను కోమా వంటి స్థితిలో ఆర్మీ ఆస్పత్రిలో చికిత్స పొందుతున్నాడు. భవిష్యత్తులో అతను కోలుకునే అవకాశాలు చాలా తక్కువని వైద్యులు తేల్చి చెప్పారు. ఈ క్రమంలో నిలిచిపోయిన ఐవీఎఫ్ ప్రక్రియను కొనసాగించేందుకు, భర్త యొక్క జెనెటిక్ మెటీరియల్ను సేకరించేందుకు అనుమతి ఇవ్వాలని కోరుతూ ఆ సైనికుడి భార్య కోర్టును ఆశ్రయించింది.
న్యాయస్థానం వ్యాఖ్యలు: మాతృత్వం ఒక ప్రాథమిక హక్కు!
జస్టిస్ పురుషేంద్ర కుమార్ కౌరవ్ ఈ పిటిషన్పై విచారణ జరుపుతూ కీలక వ్యాఖ్యలు చేశారు:
- ముందస్తు సమ్మతి: ఐవీఎఫ్ ప్రక్రియను ప్రారంభించినప్పుడే భర్త తన సమ్మతిని తెలిపినందున, ప్రస్తుతం అతను కోమాలో ఉన్నప్పటికీ ఆ సమ్మతి చెల్లుబాటు అవుతుందని కోర్టు పేర్కొంది.
- రాజ్యాంగ హక్కు: పునరుత్పత్తి స్వయంప్రతిపత్తి (Reproductive Autonomy) మరియు గౌరవప్రదమైన మాతృత్వం అనేది రాజ్యాంగం కల్పించిన ప్రాథమిక హక్కు అని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
- నిబంధనల కంటే మానవీయతే మిన్న: అసిస్టెడ్ రిప్రొడక్టివ్ టెక్నాలజీ (ART) చట్టంలోని నిబంధనలను కఠినంగా అమలు చేయడం వల్ల ఒక ప్రాథమిక ఉద్దేశ్యం దెబ్బతినకూడదని, న్యాయం అందించే ప్రక్రియ ఎప్పుడూ సరళంగా ఉండాలని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది.
భాగవత పురాణ ప్రస్తావన: దైవ నిర్ణయం
ఈ సందర్భంగా కోర్టు అత్యంత ఆసక్తికరమైన వ్యాఖ్యలు చేసింది. సంతానం కలగడం అనేది మనుషుల చేతుల్లో లేదని, అది విధి నిర్ణయమని పేర్కొంది. భాగవత పురాణాన్ని ఉదహరిస్తూ.. “ఒక జీవి దైవిక పర్యవేక్షణలో శరీరాన్ని పొందుతుంది” అని జస్టిస్ కౌరవ్ వ్యాఖ్యానించారు. చట్టం కేవలం మార్గాన్ని మాత్రమే సుగమం చేయగలదని, ఫలితం దైవాధీనమని కోర్టు పేర్కొంది.
సైనిక ఆసుపత్రికి ఆదేశాలు
ఐవీఎఫ్ ప్రక్రియను తార్కిక ముగింపుకు తీసుకెళ్లడం సమంజసం మరియు న్యాయబద్ధమని కోర్టు అభిప్రాయపడింది. లేనిపక్షంలో ఆ జంట గతంలో తీసుకున్న నిర్ణయానికి అర్థం ఉండదని తెలిపింది. వెనువెంటనే అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవాలని సంబంధిత అధికారులను ఆదేశించింది.