ఇరాన్ అత్యున్నత నాయకుడు అయతొల్లా అలీ ఖమేనీ మరణం మరియు అక్కడి శక్తివంతమైన సైన్యం (IRGC) అధికారాన్ని హస్తగతం చేసుకుందనే వార్తలు బీజింగ్‌తో పాటు భారత్‌లోనూ కలకలం సృష్టించాయి. ఇది కేవలం రాజకీయ మార్పు మాత్రమే కాదు, చైనా అక్కడ పెట్టిన ₹33 లక్షల కోట్ల ($400 బిలియన్లు) భారీ పెట్టుబడి మునిగిపోతుందనే దానికి సంకేతం.
ట్రంప్ వ్యూహం – చైనాకు ఇబ్బందులు డొనాల్డ్ ట్రంప్ అనుసరిస్తున్న ‘మాగ్జిమమ్ ప్రెషర్’ విధానం ఇరాన్ చమురు ఎగుమతులను లక్ష్యంగా చేసుకుంది. చైనాకు ఇరాన్ నుండి లభించే చౌక చమురు నిలిచిపోతే, చైనా ఫ్యాక్టరీలలో ఉత్పత్తి వ్యయం పెరిగి, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో చైనా వస్తువుల డిమాండ్ తగ్గుతుంది.
ముఖ్య అంశాలు:
- పెట్రో-యువాన్ కల చెల్లాచెదురు: డాలర్ ఆధిపత్యాన్ని తగ్గించి ‘యువాన్’ను అంతర్జాతీయ కరెన్సీగా మార్చాలన్న షీ జిన్‌పింగ్ కల ఇరాన్ సంక్షోభంతో దెబ్బతింది.
- సరఫరా గొలుసు (Supply Chain) విచ్ఛిన్నం: ఇరాన్ మీదుగా ఐరోపాకు సరుకులు పంపాలన్న చైనా ప్రణాళికలు ఇప్పుడు యుద్ధ మేఘాల వల్ల ప్రమాదంలో పడ్డాయి.
- రక్షణ రంగ ఎగుమతులు: ఇరాన్ సైన్యం ప్రత్యక్ష నియంత్రణలోకి వస్తే, చైనా నుండి కొనుగోలు చేసే క్షిపణులు మరియు డ్రోన్ల ఒప్పందాలు రద్దయ్యే అవకాశం ఉంది.
- భారత్‌పై ప్రభావం: కేవలం చైనా మాత్రమే కాదు, ఇరాన్‌తో ఉన్న ₹14,000 కోట్ల వాణిజ్యం కారణంగా భారత్ కూడా ఇబ్బందులు ఎదుర్కోవాల్సి రావచ్చు.