వాషింగ్టన్/చికాగో: ప్రపంచం మరో మహా విపత్తు ముంగిట నిలబడింది. ఇరాన్-అమెరికా మధ్య ముదురుతున్న వైరం కేవలం యుద్ధానికే కాదు, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ కుప్పకూలడానికి దారితీస్తోందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఇప్పటికే ఇరాన్ తన పట్టు బిగించిన ‘హార్ముజ్ జలసంధి’ని, ఇప్పుడు అమెరికా తన నౌకాదళంతో పూర్తిస్థాయిలో దిగ్బంధించడానికి సిద్ధమైంది. ఈ నేపథ్యంలో చికాగో విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన ప్రముఖ భద్రతా నిపుణుడు, ప్రొఫెసర్ రాబర్ట్ ఏ. పేప్ జారీ చేసిన హెచ్చరిక ఇప్పుడు ప్రపంచ దేశాల వెన్నులో వణుకు పుట్టిస్తోంది.
సప్లై షాక్ మొదలైంది: ఇక ధరల పెంపు కాదు.. కొరత!
గత 30 ఏళ్లుగా ఆర్థిక ఆంక్షలు, దిగ్బంధనాలపై అధ్యయనం చేస్తున్న రాబర్ట్ పేప్.. ప్రస్తుత పరిస్థితి అత్యంత ప్రమాదకరమని విశ్లేషించారు.
- 10 రోజుల గడువు: మరో 10 రోజుల్లోనే ప్రపంచవ్యాప్తంగా నిత్యావసర వస్తువుల సరఫరా వ్యవస్థ విచ్ఛిన్నం కానుందని ఆయన అంచనా వేశారు.
- రెండో దశలోకి సంక్షోభం: “అందరూ చమురు ధరల పెరుగుదల గురించి మాట్లాడుతున్నారు. కానీ అది పాత వార్త. మనం ఇప్పుడు రెండో దశలోకి ప్రవేశించాం. ఇక్కడ ధరలు పెరగడం కాదు.. చేతిలో డబ్బున్నా వస్తువులు దొరకవు” అని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
హార్ముజ్ అంటే ఏమిటి? ఎందుకంత ముప్పు?
ప్రపంచంలో ఉత్పత్తి అయ్యే చమురులో దాదాపు 20 శాతం హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారానే రవాణా అవుతుంది. అమెరికా దీనిని ముట్టడించడం అంటే కేవలం పెట్రోల్, డీజిల్ మాత్రమే కాదు.. ఎరువులు, ప్లాస్టిక్, ఇంధనం వంటి ఆధునిక ఉత్పత్తికి మూలస్తంభాలైన వస్తువుల సరఫరా ఆగిపోవడమే.
“ధరలు పెరిగితే ట్యాక్సులు తగ్గించి సర్దుబాటు చేయవచ్చు. కానీ సప్లై ఆగిపోతే పరిశ్రమలు మూతపడతాయి, ఆర్థిక వ్యవస్థ ఛిన్నాభిన్నం అవుతుంది.” – ప్రొఫెసర్ రాబర్ట్ ఏ. పేప్
1973 నాటి గండం కంటే భయంకరం!
1973లో ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో కేవలం 7 శాతం అంతరాయం కలిగినప్పుడే ప్రపంచం అల్లాడిపోయింది. కానీ ఇప్పుడు అంతకంటే రెట్టింపు ప్రభావం పడబోతోంది.
- ఆసియాకు మొదటి దెబ్బ: ఈ సరఫరా గొలుసు దెబ్బతినడం వల్ల మొదట ఆసియా దేశాలు, ఆ తర్వాత యూరప్ ప్రభావితమవుతాయి.
- అమెరికాకు తప్పదు: అమెరికాకు సొంతంగా చమురు వనరులు ఉన్నప్పటికీ, ప్రపంచ మార్కెట్ కుప్పకూలితే అక్కడి ద్రవ్యోల్బణం ఆకాశాన్ని తాకుతుందని పేప్ హెచ్చరించారు. డాలర్ విలువ పడిపోయే ప్రమాదం ఉందని పేర్కొన్నారు.
ప్రొఫెసర్ ఇచ్చిన కీలక సూచన
మార్కెట్ ఒడిదుడుకులు లేదా నివేదికలను చూసి మోసపోకండి. హార్ముజ్ జలసంధి గుండా వెళ్లే నౌకల కదలికలను గమనించండి. అక్కడ నౌకల రాకపోకలు పునరుద్ధరించబడకపోతే, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ దివాలా తీయకపోయినా.. కోలుకోలేనంత దెబ్బతినడం ఖాయమని ఆయన తేల్చి చెప్పారు.
అగ్రరాజ్యం తీసుకున్న ఈ దిగ్బంధన నిర్ణయం.. మరో 10 రోజుల్లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ‘సప్లై షాక్ వేవ్స్’ సృష్టించబోతోందని, మనం ఒక చీకటి ఆర్థిక యుగంలోకి అడుగుపెడుతున్నామని ఆయన నివేదిక సారాంశం.