ప్రపంచవ్యాప్తంగా మరణాలకు ప్రధాన కారణాలలో గుండెపోటు (హార్ట్ ఎటాక్) ఒకటి. గతంలో వృద్ధుల్లో మాత్రమే ఎక్కువగా కనిపించే ఈ సమస్య, ప్రస్తుతం అనారోగ్యకరమైన జీవనశైలి, మానసిక ఒత్తిడి మరియు వ్యాయామం లేకపోవడం వల్ల యువతలో కూడా విపరీతంగా పెరుగుతోంది. కాబట్టి, గుండెపోటు లక్షణాలను మరియు నివారణా చర్యలను తెలుసుకోవడం అందరికీ అత్యంత ఆవశ్యకం.
గుండెపోటు రావడానికి ప్రధాన కారణాలు
గుండెకు రక్తాన్ని సరఫరా చేసే కొరోనరీ ధమనుల్లో (Coronary Arteries) కొవ్వు, కొలెస్ట్రాల్ మరియు కాల్షియం పేరుకుపోయి అడ్డంకులు ఏర్పడినప్పుడు, గుండె కండరాలకు అవసరమైన ఆక్సిజన్ అందక అవి దెబ్బతింటాయి. ఇదే గుండెపోటుకు దారితీస్తుంది.
ప్రమాదాన్ని పెంచే ఇతర కారకాలు:
అధిక రక్తపోటు (High BP) మరియు మధుమేహం (Diabetes).
అధిక కొలెస్ట్రాల్ మరియు ఊబకాయం.
జన్యుపరమైన కారణాలు (కుటుంబ చరిత్ర).
పొగత్రాగడం మరియు అతిగా మద్యం సేవించడం.
శారీరక శ్రమ లేని జీవనశైలి, దీర్ఘకాలిక మానసిక ఒత్తిడి, నిద్రలేమి.
ముఖ్య గమనిక (మహిళల కోసం): మహిళల్లో మెనోపాజ్ దశ (నెలసరి ఆగిపోయే సమయం) తర్వాత శరీరంలో రక్షణ కవచంలా పనిచేసే ‘ఈస్ట్రోజెన్’ (Estrogen) హార్మోన్ ఉత్పత్తి తగ్గిపోతుంది. దీనివల్ల వృద్ధాప్యంలో మహిళలకు గుండెపోటు వచ్చే ప్రమాదం గణనీయంగా పెరుగుతుందని వైద్యులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
ఈ లక్షణాలను అస్సలు నిర్లక్ష్యం చేయకండి
గుండెపోటు వచ్చే ముందు శరీరం కొన్ని హెచ్చరికలు ఇస్తుంది. వాటిని గుర్తించడం చాలా ముఖ్యం:
ఛాతీ మధ్యభాగంలో తీవ్రమైన బరువు పెట్టినట్లు అనిపించడం లేదా నొప్పి.
ఆ నొప్పి క్రమంగా ఎడమ చేయి, భుజం, మెడ లేదా దవడ వరకు వ్యాపించడం.
విపరీతంగా చెమటలు పట్టడం.
శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది (ఆయాసం).
వాంతులు రావడం మరియు కళ్లు తిరిగి పడిపోవడం.
భిన్నమైన లక్షణాలు:
మహిళల్లో: విపరీతమైన అలసట, వెన్నునొప్పి, అజీర్తి లేదా గ్యాస్ట్రిక్ సమస్య లాంటి భిన్నమైన లక్షణాలు కూడా కనిపించవచ్చు.
మధుమేహ రోగుల్లో: వీరికి నరాలు మొద్దుబారడం వల్ల ఎలాంటి నొప్పి లేకుండానే ‘సైలెంట్ హార్ట్ ఎటాక్’ (Silent Heart Attack) వచ్చే ప్రమాదం అధికం.
నివారణే అత్యుత్తమ రక్షణ
గుండెపోటు వచ్చిన మొదటి 60 నుండి 90 నిమిషాలను ‘గోల్డెన్ అవర్’ (Golden Hour) అంటారు. ఈ సమయంలో తక్షణ వైద్య సహాయం అందిస్తే ప్రాణాలను సులభంగా కాపాడవచ్చు.
గుండె ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి సూచనలు:
వ్యాయామం: ప్రతిరోజూ కనీసం 30 నుండి 45 నిమిషాల పాటు నడక (వాకింగ్) లేదా ఏదైనా వ్యాయామం చేయాలి.
ఆహార నియమాలు: ఉప్పు, చక్కెర మరియు నూనె వాడకాన్ని బాగా తగ్గించి, బరువును అదుపులో ఉంచుకోవాలి.
దురలవాట్లకు దూరం: ధూమపానం, మద్యపానానికి పూర్తిగా దూరంగా ఉండాలి.
క్రమం తప్పని పరీక్షలు: రక్తపోటు (బీపీ), షుగర్ మరియు కొలెస్ట్రాల్ స్థాయిలను క్రమం తప్పకుండా చెక్ చేయించుకోవాలి.
ఒత్తిడి నిర్వహణ: మానసిక ఒత్తిడిని తగ్గించుకోవడానికి ధ్యానం (మెడిటేషన్), యోగా చేయడంతో పాటు ప్రతిరోజూ తగినంత నిద్రపోవాలి.