ఉత్తరప్రదేశ్‌లో గుండెపోటు మరణాలు పెరుగుతున్న సంఖ్యను మరియు రోగులకు సకాలంలో చికిత్స అందకపోవడం అనే తీవ్ర సమస్యను దృష్టిలో ఉంచుకుని, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఒక చారిత్రక నిర్ణయం తీసుకుంది.
ఇకపై రాష్ట్రంలోని అన్ని మెడికల్ కాలేజీలు, జిల్లా ఆసుపత్రులు మరియు ప్రధాన సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రాలలో (CHC) గుండెపోటు రోగులకు ప్రాణాలను కాపాడే ఇంజెక్షన్లైన టెనెక్టెప్లేస్ (Tenecteplase) మరియు స్ట్రెప్టోకైనేస్ (Streptokinase) పూర్తిగా ఉచితంగా ఇవ్వబడతాయి.
డబ్బు కొరతతో ఇకపై ప్రాణాలు పోవు
బజారులో ఈ ప్రాణదాత ఇంజెక్షన్ ధర ₹40,000 నుండి ₹50,000 వరకు ఉంటుంది. ఇది పేద మరియు మధ్యతరగతి కుటుంబాలకు అందుబాటులో ఉండదు. ఈ నిర్ణయం ద్వారా, డబ్బు కొరత కారణంగా ఏ రోగి కూడా తమ ‘గోల్డెన్ అవర్’ను కోల్పోకుండా, ప్రాణాలను పోగొట్టుకోకుండా చూస్తారు.
గుండెపోటులో ఈ ఇంజెక్షన్ ఎందుకు అవసరం?
గుండె ధమనుల్లో రక్తం గడ్డకట్టి (Blood Clot) గుండె కండరాలకు రక్తం సరఫరా ఆగిపోయినప్పుడు గుండెపోటు వస్తుంది. ధమనుల్లో అడ్డంకి ఏర్పడిన మొదటి 90 నిమిషాలు అత్యంత ప్రమాదకరమైనవి, వీటిని వైద్య భాషలో ‘గోల్డెన్ అవర్’ అంటారు.
ఇంజెక్షన్ ఎలా పనిచేస్తుంది
టెనెక్టెప్లేస్ మరియు స్ట్రెప్టోకైనేస్ రెండూ క్లాట్ బస్టర్ మందులు. ఇవి గడ్డకట్టిన రక్తాన్ని తక్షణమే కరిగించి, ధమనుల్లో రక్త ప్రవాహాన్ని తిరిగి ప్రారంభిస్తాయి. నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, గోల్డెన్ అవర్ లోపల ఈ ఇంజెక్షన్ ఇస్తే, మరణాల రేటు 30 నుండి 40% వరకు తగ్గుతుంది. ఈ నిర్ణయం గ్రామీణ మరియు మారుమూల ప్రాంతాలలో – ముఖ్యంగా కార్డియాక్ ఆసుపత్రులు వెంటనే అందుబాటులో లేని చోట్ల – వేలాది మంది ప్రాణాలను కాపాడుతుంది.
హబ్ అండ్ స్పోక్ మోడల్ ద్వారా గ్రామ గ్రామానికి చికిత్స
గతంలో, ఈ ఖరీదైన ఇంజెక్షన్లు మరియు వాటి చికిత్స ఎంపిక చేసిన సూపర్ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రులకే పరిమితమై ఉండేవి. దీని కారణంగా రోగులను తరచుగా 30 నుండి 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న నగరాలకు తీసుకెళ్లాల్సి వచ్చేది. ఈ ప్రక్రియలో విలువైన గోల్డెన్ టైమ్ వృథా అయ్యేది. ఇప్పుడు యూపీ ప్రభుత్వం ఈ పథకాన్ని సమర్థవంతంగా అమలు చేయడానికి హబ్ అండ్ స్పోక్ మోడల్‌ను అనుసరిస్తోంది:
- హబ్ (Hub): ప్రధాన సూపర్ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రులు.
- స్పోక్ (Spoke): జిల్లా ఆసుపత్రులు మరియు సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు (CHC).
ఈ మోడల్ మందుల నిరంతర సరఫరా, వైద్యులకు శిక్షణ మరియు మొత్తం పథకాన్ని పర్యవేక్షించడం వంటి వాటిని నిర్ధారిస్తుంది, తద్వారా సేవలు త్వరగా గ్రామ గ్రామానికి చేరుకోగలుగుతాయి.
చికిత్స ప్రోటోకాల్
ప్రభుత్వం దీని కోసం ఒక ప్రామాణిక చికిత్స ప్రోటోకాల్‌ను (Standard Protocol) కూడా విడుదల చేసింది:
- తక్షణ ECG: రోగి ఆసుపత్రికి చేరుకోగానే ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే ఎలక్ట్రో కార్డియోగ్రామ్ (ECG) చేస్తారు.
- ఇంజెక్షన్: గుండెపోటు నిర్ధారణ కాగానే, శిక్షణ పొందిన వైద్యులు మాత్రమే టెనెక్టెప్లేస్ లేదా స్ట్రెప్టోకైనేస్ ఇంజెక్షన్‌ను ఇస్తారు.
- రెఫరల్: ఇంజెక్షన్ ఇచ్చిన తర్వాత అవసరమైతే, తదుపరి ప్రత్యేక చికిత్స కోసం రోగిని సూపర్ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రికి రెఫర్ చేస్తారు.
ఈ చర్య ఉత్తరప్రదేశ్ ఆరోగ్య సేవల్లో ఒక పెద్ద విప్లవాన్ని తీసుకురాబోతోంది.