ఇస్లాం ఐదు మూలస్తంభాలపై ఆధారపడి ఉంది. అందులో జకాత్ ఒకటి. నమాజ్, రోజా (ఉపవాసం) వలె ప్రతి ముస్లింపై జకాత్ ఇవ్వడం విధి (ఫర్జ్). రంజాన్ పవిత్ర మాసంలో దీని ప్రాముఖ్యత మరింత పెరుగుతుంది.
జకాత్ అంటే ఏమిటి?
‘జకాత్’ అనే పదానికి ఉర్దూ/అరబిక్ భాషలో ‘శుద్ధి చేయడం’ లేదా ‘అభివృద్ధి’ అని అర్థం. ఒక ముస్లిం తన సంపాదన నుండి నిర్ణీత మొత్తాన్ని పేదలకు దానం చేయడం ద్వారా తన సంపదను శుద్ధి చేసుకుంటాడని దీని భావం. ప్రతి ముస్లిం తన వార్షిక పొదుపులో 2.5% (రెండున్నర శాతం) భాగాన్ని పేదలకు ఇవ్వాలి.
జకాత్ ఎవరిపై విధి? (సాహిబ్-ఎ-నిసాబ్ అంటే ఎవరు?)
నిర్దేశించిన కనీస సంపద కలిగిన వారిని ‘సాహిబ్-ఎ-నిసాబ్’ అంటారు. వీరిపైనే జకాత్ విధిగా ఉంటుంది.
బంగారం: 7.5 తులాల బంగారం (సుమారు 87.48 గ్రాములు).
వెండి: 52.5 తులాల వెండి (సుమారు 612.36 గ్రాములు).
నగదు/వ్యాపారం: పైన పేర్కొన్న బంగారం లేదా వెండి విలువకు సమానమైన నగదు లేదా వ్యాపార సరుకు ఉండి, దానిపై ఒక సంవత్సరం గడిస్తే జకాత్ ఇవ్వాలి.
జకాత్ ఎవరికి ఇవ్వాలి? (ఎనిమిది రకాల అర్హులు)
ఖురాన్ (సూరా తౌబా 9:60) ప్రకారం ఎనిమిది వర్గాల వారు జకాత్ పొందడానికి అర్హులు:
అల్-ఫుకరా (పేదలు): ఏ ఆస్తి లేని నిరుపేదలు.
అల్-మసాకీన్ (అవసరార్థులు): కనీస అవసరాలు కూడా తీరని వారు.
అల్-గారిమీన్ (అప్పుల పాలుైన వారు): అప్పులు తీర్చలేని స్థితిలో ఉన్నవారు.
ఇబ్న్-ఉస్-సబీల్ (బాటసారులు): ప్రయాణంలో డబ్బులు అయిపోయి ఇబ్బంది పడేవారు.
ముఅల్లఫతుల్ కులూబ్: ఇస్లాం పట్ల ఆకర్షితులై సహాయం అవసరమైన కొత్తవారు.
అర్-రికాబ్: బానిసత్వం లేదా బంధీ విముక్తి కోసం.
ఫీ సబీలిల్లా: దైవ మార్గంలో లేదా సమాజ శ్రేయస్సు కోసం పనిచేసేవారు.
ఆమిల్: జకాత్ వసూలు చేసి పంపిణీ చేసే సిబ్బంది.
జకాత్ ఎవరికి ఇవ్వకూడదు?
సొంత రక్త సంబంధీకులు: తల్లిదండ్రులు, తాతమ్మలు, నానమ్మలు, పిల్లలు, మనవలు.
భార్యాభర్తలు: భర్త భార్యకు లేదా భార్య భర్తకు జకాత్ ఇవ్వకూడదు.
నిర్మాణ పనులు: మసీదులు, పాఠశాలలు, ఆసుపత్రులు వంటి భవనాల నిర్మాణానికి జకాత్ డబ్బు వాడకూడదు.
సంపన్నులు: ఇప్పటికే ధనవంతులుగా ఉన్నవారికి జకాత్ ఇవ్వడం నిషిద్ధం.
సయ్యద్ కుటుంబం: ప్రవక్త ముహమ్మద్ (స) వంశస్థులు జకాత్ తీసుకోకూడదు.