దేశంలో నేటి నుండి జనాభా గణన మొదటి దశ ప్రారంభం కానుంది. ఈ దశలో 33 ప్రశ్నల సమితి ద్వారా ఇళ్లు మరియు కుటుంబాల వివరాలను సేకరిస్తారు. భారత చరిత్రలో తొలిసారిగా డిజిటల్ జనాభా గణన జరుగుతోంది. ఇందులో వెబ్ పోర్టల్ ద్వారా ప్రజలు తమ వివరాలను తామే నమోదు చేసుకునే ‘సెల్ఫ్ ఎన్యుమరేషన్’ (Self-Enumeration) సౌకర్యం కల్పించారు.
క్షేత్రస్థాయి సర్వే కంటే ముందే ప్రజలు తమ సమాచారాన్ని ఆన్‌లైన్‌లో నమోదు చేసుకోవచ్చు. ఏప్రిల్ 1 నుండి సెప్టెంబర్ 30 మధ్య ఆయా రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల వీలును బట్టి ఈ ప్రక్రియ జరుగుతుంది. వాస్తవానికి ఇది 2021లో జరగాల్సి ఉంది, కానీ కోవిడ్ కారణంగా వాయిదా పడి ఇప్పుడు 2026-27లో నిర్వహిస్తున్నారు.
ఈసారి జనాభా గణన ఎలా జరుగుతుంది?
గణన అధికారులు (Enumerators) మీ ఇంటికి వచ్చినప్పుడు భవనం సంఖ్య, ఇంటి నిర్మాణానికి ఉపయోగించిన సామాగ్రి (గోడలు, పైకప్పు రకం), ఇంటి వినియోగం వంటి వివరాలను సేకరిస్తారు. వీటితో పాటు:
- కుటుంబ సభ్యుల సంఖ్య, యజమాని పేరు, లింగం.
- యజమాని ఎస్సీ, ఎస్టీ లేదా ఇతర కేటగిరీకి చెందినవారా అనే వివరాలు.
- ఇంట్లోని గదుల సంఖ్య, వివాహిత జంటల సంఖ్య.
- సౌకర్యాలు: తాగునీటి వనరులు, విద్యుత్, మరుగుదొడ్డి రకం, వంట గ్యాస్ (LPG/PNG) కనెక్షన్ వివరాలు.
- ఆస్తులు: రేడియో, టీవీ, ఇంటర్నెట్, ల్యాప్‌టాప్, మొబైల్, సైకిల్, మోటార్ సైకిల్ లేదా కార్ వంటి వస్తువుల లభ్యత.
- సమాచార మార్పిడి కోసం ఒక మొబైల్ నంబర్ మరియు ప్రధానంగా ఆహారంగా తీసుకునే ధాన్యాల వివరాలు.
సెల్ఫ్ ఎన్యుమరేషన్ (స్వయంగా నమోదు) ఎలా చేయాలి?
ప్రజలు తమ ఇంటి వద్దే ఉండి వెబ్ పోర్టల్ ద్వారా 16 భాషల్లో (తెలుగుతో సహా) వివరాలను నింపవచ్చు. ఇంటింటి సర్వే ప్రారంభం కావడానికి 15 రోజుల ముందు ఈ అవకాశం ఉంటుంది.
- అధికారిక పోర్టల్ https://se.census.gov.in సందర్శించండి.
- మొబైల్ నంబర్‌తో లాగిన్ అయి, మ్యాప్‌లో మీ ఇంటి లొకేషన్‌ను గుర్తించండి.
- కుటుంబ వివరాలన్నీ నింపి సబ్మిట్ చేయండి.
- ఆ తర్వాత మీకు 16 అంకెల సెల్ఫ్ ఎన్యుమరేషన్ ఐడి (SE ID) వస్తుంది.
- తర్వాత మీ ఇంటికి వచ్చే ప్రభుత్వ అధికారికి ఈ SE ID చూపిస్తే సరిపోతుంది. వారు మీ వివరాలను ధృవీకరిస్తారు. దీనివల్ల మీకు సమయం ఆదా అవుతుంది.
ముఖ్యాంశాలు:
- గోప్యత: మీరు ఇచ్చే వ్యక్తిగత డేటా పూర్తిగా రహస్యంగా ఉంచబడుతుంది. దీనిని కోర్టుల్లో సాక్ష్యంగా గానీ లేదా ప్రభుత్వ ప్రయోజనాల కోసం గానీ ఉపయోగించలేరు. RTI (సమాచార హక్కు చట్టం) కింద కూడా ఈ వివరాలు బయట పెట్టరు.
- చరిత్ర: ఇది స్వాతంత్ర్యం తర్వాత జరుగుతున్న 8వ జనాభా గణన. చివరిసారిగా 2011లో జరిగింది.
- నిర్వహణ: కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వ యంత్రాంగం ఈ ప్రక్రియను పూర్తి చేస్తుంది.