కాబూల్: భారత్‌ను అనుసరిస్తూ ఇప్పుడు ఆఫ్ఘనిస్తాన్ కూడా పాకిస్థాన్‌కు వెళ్లే నీటిని నిలిపివేసే పనులను ప్రారంభించింది. సింధు నదీ జలాలను భారత్ తన సొంత అవసరాలకు వాడుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నట్లే, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ కూడా కునార్ నది (Kunar River) నీటిని తన అవసరాల కోసం మళ్లించాలని నిర్ణయించింది. ఇది పాకిస్థాన్‌లో తీవ్రమైన కరువు పరిస్థితులకు దారితీసే అవకాశం ఉంది.
నేపథ్యం
గతంలో జరిగిన దాడుల నేపథ్యంలో, భారత్ సింధు నదీ జలాల ఒప్పందాన్ని పునఃసమీక్షించాలని మరియు పాకిస్థాన్‌కు వెళ్లే అదనపు నీటిని తన అవసరాలకు వాడుకోవాలని ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసింది. ఇప్పుడు అదే బాటలో ఆఫ్ఘన్ పాలకులు (తాలిబాన్ ప్రభుత్వం) నడుస్తున్నారు.
ఆఫ్ఘన్ ప్రణాళిక ఏమిటి?
ఆఫ్ఘనిస్తాన్ తన కునార్ నది నీటి మళ్లింపు ప్రాజెక్టును అమలు చేయాలని నిర్ణయించింది.
- లక్ష్యం: కునార్ నది నీటిని ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లోని నంగర్హార్ ప్రాంతానికి మళ్లించడం.
- ప్రభావం: దీనివల్ల పాకిస్థాన్‌లోని ఖైబర్ పఖ్తున్ఖ్వా ప్రాంతానికి వచ్చే నీటి ప్రవాహం గణనీయంగా తగ్గుతుంది.
- ఆమోదం: ఆఫ్ఘన్ ప్రధాన మంత్రి కార్యాలయ ఆర్థిక కమిటీ ఈ ప్రాజెక్టుకు ప్రాథమిక ఆమోదం తెలిపింది. నంగర్హార్‌లోని దారుంటా ఆనకట్టకు ఈ నీటిని మళ్లించడం ద్వారా అక్కడి రైతుల సాగునీటి అవసరాలు తీరనున్నాయి.
కునార్ నది ప్రాముఖ్యత
సుమారు 500 కిలోమీటర్ల పొడవున్న కునార్ నది, పాకిస్థాన్‌లోని హిందూకుష్ పర్వతాల్లో పుట్టి ఆఫ్ఘనిస్తాన్ గుండా ప్రవహిస్తుంది.
- ఇది ఆఫ్ఘన్‌లోని కునార్, నంగర్హార్ ప్రావిన్సుల గుండా ప్రవహించి కాబూల్ నదిలో కలుస్తుంది.
- ఆపై మళ్లీ తూర్పు వైపు పాకిస్థాన్‌లోకి ప్రవేశించి, అటక్ సమీపంలో సింధు నదిలో కలుస్తుంది.
- పాకిస్థాన్ వ్యవసాయం, తాగునీరు మరియు జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తికి ఈ నది ఒక కీలక ఆధారం.
పాకిస్థాన్‌కు ఎందుకు చిక్కులు?
- చట్టపరమైన రక్షణ లేదు: భారత్-పాక్ మధ్య ‘సింధు నదీ జలాల ఒప్పందం’ ఉన్నట్లుగా, ఆఫ్ఘనిస్తాన్-పాకిస్థాన్ మధ్య నీటి పంపిణీపై ఎలాంటి అంతర్జాతీయ ఒప్పందం లేదు.
- అడ్డుకునే మార్గం లేదు: ఒప్పందం లేకపోవడం వల్ల, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ తన భూభాగంలో ఆనకట్టలు కట్టుకోవడాన్ని అడ్డుకోవడానికి పాకిస్థాన్‌కు ఎటువంటి చట్టపరమైన హక్కు లేదు.
- ఆర్థిక దెబ్బ: ఇప్పటికే ఆర్థిక సంక్షోభంలో ఉన్న పాకిస్థాన్‌కు, ఈ నీటి కొరత తోడైతే వ్యవసాయ రంగం కుప్పకూలే ప్రమాదం ఉంది.
ముగింపు:
ఇటు భారత్, అటు ఆఫ్ఘనిస్తాన్ రెండు వైపుల నుండి పాకిస్థాన్‌కు నీటి గండం పొంచి ఉంది. ఒకవైపు ఉగ్రవాద చర్యలతో పొరుగు దేశాలను ఇబ్బంది పెడుతున్న పాకిస్థాన్‌కు, ఈ ‘నీటి దౌత్యం’ సరైన సమాధానం అని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.