భారత ప్రభుత్వం డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ నియమాలు, 2025 (Digital Personal Data Protection Rules, 2025)ను 2025, నవంబర్ 14న ప్రకటించింది. ఈ ప్రకటన డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్టం, 2023 (DPDP Act, 2023) పూర్తిగా అమలు చేయబడుతుందని సూచిస్తుంది.
ఈ చట్టం మరియు నియమాలు కలిసి, డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటాను బాధ్యతాయుతంగా ఉపయోగించడానికి స్పష్టమైన, పౌరుల-కేంద్రీకృత ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను రూపొందిస్తాయి.
చట్టం రూపకల్పన ప్రక్రియ
ముసాయిదా నియమాలను ఖరారు చేయడానికి ముందు, ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) ప్రజల అభిప్రాయాలను ఆహ్వానించింది.
- సంప్రదింపులు: ఢిల్లీ, ముంబై, కోల్‌కతా, హైదరాబాద్, బెంగళూరు, చెన్నైలలో సంప్రదింపు సమావేశాలు జరిగాయి.
- వాటాదారులు: స్టార్టప్‌లు, MSMEలు, పరిశ్రమల సంస్థలు, పౌర సమాజ సమూహాలు మరియు ప్రభుత్వ శాఖలతో సహా వివిధ వాటాదారుల నుండి విస్తృతమైన సూచనలు స్వీకరించబడ్డాయి. ఈ సహకారాల ఆధారంగానే తుది నియమాలను రూపొందించారు.
చట్టం యొక్క ముఖ్య సూత్రాలు
డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్టాన్ని పార్లమెంటు 2023, ఆగస్టు 11న ఆమోదించింది. ఈ చట్టం ‘సరళ్’ (SARAL – Simple, Accessible, Rational, Actionable) విధానాన్ని అనుసరిస్తుంది.
ఈ చట్టం ఏడు ముఖ్య సూత్రాలపై ఆధారపడి ఉంది:
- అంగీకారం (Consent) మరియు పారదర్శకత (Transparency)
- ఉద్దేశ్య పరిమితి (Purpose Limitation)
- డేటా తగ్గింపు (Data Minimization)
- ఖచ్చితత్వం (Accuracy)
- నిల్వ పరిమితి (Storage Limitation)
- భద్రత (Security)
- జవాబుదారీతనం (Accountability)
వ్యక్తిగత డేటా చట్టబద్ధమైన మరియు నిర్దిష్ట ప్రయోజనాల కోసం మాత్రమే ఉపయోగించబడుతుందని ఈ సూత్రాలు నిర్ధారిస్తాయి.
జరిమానాలు మరియు అమలు
డేటా ఫీడ్యూషియరీలు (Data Fiduciaries) నిబంధనలను పాటించడంలో విఫలమైతే ఈ చట్టం గణనీయమైన జరిమానాలు విధిస్తుంది:
| ఉల్లంఘన రకం | గరిష్ట జరిమానా |
| తగిన భద్రతను అందించడంలో విఫలమైతే | ₹250 కోట్ల వరకు |
| డేటా ఉల్లంఘన లేదా పిల్లల నిబంధనలను బోర్డుకు/బాధితులకు తెలియజేయకపోతే | ₹200 కోట్ల వరకు (ప్రతి ఉల్లంఘనకు) |
| చట్టం లేదా నిబంధనలను సాధారణంగా ఉల్లంఘించినందుకు | ₹50 కోట్ల వరకు |
డిజిటల్ డేటా రక్షణ బోర్డు
ఈ నియమాలు నలుగురు సభ్యులతో కూడిన పూర్తి స్థాయి భారతీయ డిజిటల్ డేటా రక్షణ బోర్డును (Digital Data Protection Board of India) ఏర్పాటు చేస్తాయి.
- పౌరులు ఆన్‌లైన్‌లో ఫిర్యాదులు నమోదు చేయవచ్చు మరియు ప్రత్యేక పోర్టల్ లేదా మొబైల్ అప్లికేషన్ ద్వారా తమ కేసులను ట్రాక్ చేయవచ్చు.
- బోర్డు నిర్ణయాలకు వ్యతిరేకంగా అప్పీళ్లను అప్పీలేట్ ట్రిబ్యునల్ విచారిస్తుంది.
ఈ చర్యల ద్వారా పౌరులకు సేవ చేసే, డిజిటల్ పరిపాలనపై ప్రజల నమ్మకాన్ని పెంచే సురక్షితమైన, మరింత పారదర్శకమైన డేటా వ్యవస్థ వైపు భారతదేశం పురోగమిస్తోంది.