భారత రాజకీయాల్లో అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన నెహ్రూ కుటుంబ చరిత్రలో ఎన్నో (చెప్పని) కథలు ఉన్నాయి. అందులో ఒకటి విజయలక్ష్మి పండిట్ మరియు సయ్యద్ హుస్సేన్ మధ్య సాగిన ప్రేమాయణం. ఇది కేవలం ఒక ప్రేమకథ మాత్రమే కాదు, ఆనాటి సామాజిక కట్టుబాట్లు మరియు రాజకీయ పలుకుబడికి సంబంధించిన అంశం కూడా.
ఎవరీ సయ్యద్ హుస్సేన్?
1888లో ఢాకాలో జన్మించిన సయ్యద్ హుస్సేన్ ఒక సాదాసీదా వ్యక్తి కాదు. ఆయన అత్యంత విద్యావంతుడు, ఆకర్షణీయమైన వ్యక్తిత్వం ఉన్న మేధావి. ఎన్.ఎస్. వినోద్ రాసిన పుస్తకం ‘ఏ ఫర్గాటెన్ అంబాసిడర్ ఇన్ కైరో: ది లైఫ్ అండ్ టైమ్స్ ఆఫ్ సయ్యద్ హుస్సేన్’ లో ఆయనను ఒక అసాధారణ రచయితగా, గొప్ప వక్తగా మరియు లౌకికవాదిగా అభివర్ణించారు.
- విద్య: అలీఘర్ ముస్లిం యూనివర్సిటీలో చదివిన ఆయన, లా (Law) చదవడానికి ఇంగ్లాండ్ వెళ్లారు. అయితే బారిస్టర్ అవ్వడానికి బదులు జర్నలిజం వృత్తిని ఎంచుకున్నారు.
- వ్యక్తిత్వం: 5 అడుగుల 10 అంగుళాల పొడవు, అద్భుతమైన ఇంగ్లీష్ భాషా ప్రావీణ్యం మరియు ఆధునిక ఫ్యాషన్ సెన్స్ ఆయనను ఆ కాలపు యువతలో ప్రత్యేకంగా నిలబెట్టాయి.
ఆనంద్ భవన్‌లో మొదలైన పరిచయం
1919లో మోతీలాల్ నెహ్రూ తన ‘ఇండిపెండెంట్’ పత్రికకు ఎడిటర్‌గా సయ్యద్ హుస్సేన్‌ను అలహాబాద్‌కు పిలిపించారు. అప్పట్లో ఆ పత్రిక కార్యాలయం నెహ్రూ నివాసమైన ఆనంద్ భవన్‌లోనే ఉండేది. అక్కడ ఉండటానికి సరైన చోటు దొరకకపోవడంతో సయ్యద్ కూడా ఆనంద్ భవన్‌లోనే బస చేశారు.
ఆ సమయంలో విజయలక్ష్మి పండిట్ వయసు కేవలం 19 ఏళ్లు. సయ్యద్ ఆమె కంటే 12 ఏళ్లు పెద్దవారైనప్పటికీ, వారిద్దరూ ఒకరినొకరు ఇష్టపడ్డారు.
వివాహం మరియు నెహ్రూ కుటుంబ వ్యతిరేకత
కొన్ని కథనాల ప్రకారం, వీరిద్దరూ రహస్యంగా ముస్లిం ఆచారాల ప్రకారం వివాహం కూడా చేసుకున్నారు. ఈ విషయం తెలిసిన మోతీలాల్ నెహ్రూ తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశారు. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ కూడా ఈ సంబంధాన్ని గట్టిగా వ్యతిరేకించారు. అప్పట్లో స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో హిందూ-ముస్లిం ఐక్యత గురించి మాట్లాడుతున్నప్పటికీ, తన స్వంత ఇంట్లో అంతర్మత వివాహానికి మోతీలాల్ ఒప్పుకోలేదు. కుటుంబ ఒత్తిడి కారణంగా విజయలక్ష్మి ఆ సంబంధాన్ని తెంచుకోవాల్సి వచ్చింది.
ఆ తర్వాత ఏమైంది?
విజయలక్ష్మి పండిట్ తన ఆత్మకథ **’స్కోప్ ఆఫ్ హ్యాపీనెస్’**లో ఈ విషయాన్ని అంగీకరించారు. కౌమారదశలో తాను సయ్యద్ హుస్సేన్ పట్ల ఆకర్షితురాలయ్యానని, సామాజిక మర్యాదలు మరియు కుటుంబ గౌరవం కోసం వెనక్కి తగ్గాల్సి వచ్చిందని ఆమె రాశారు.
- విజయలక్ష్మి: ఆ తర్వాత మహారాష్ట్రకు చెందిన రంజిత్ పండిట్‌తో ఆమె వివాహం జరిగింది.
- సయ్యద్ హుస్సేన్: ఆమెతో విడిపోయిన తర్వాత సయ్యద్ జీవితాంతం బ్రహ్మచారిగానే ఉండిపోయారు. ఆయన విదేశాల్లో దౌత్యవేత్తగా, రచయితగా ఎంతో కృషి చేసినప్పటికీ, నెహ్రూ కుటుంబంతో ముడిపడిన ఈ వివాదం నీడలో ఆయన అసలు ప్రతిభ మరుగున పడిపోయింది.