పాకిస్తాన్‌లోని సింధ్ ప్రావిన్స్‌లో ‘సింధుదేశ్’ అనే ప్రత్యేక దేశం కోసం డిమాండ్‌ను ముందుకు తీసుకువస్తూ మొదలైన నిరసనలు, ఆ దేశ జాతీయ సమగ్రతకు ఎదురైన అతిపెద్ద సవాలును మరోసారి బయటపెట్టాయి.
ఆర్థిక సంక్షోభం, రాజకీయ అస్థిరత మరియు తీవ్రవాద బెదిరింపుల మధ్య, సింధ్ ప్రజల ఈ విభజనవాద డిమాండ్, పాకిస్తాన్ పాలక వర్గానికి కొత్త సంక్షోభాన్ని సృష్టించింది. ముఖ్యంగా, సింధ్ ప్రావిన్స్ వనరులను పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం ** దోచుకుంటోందనే**, మరియు సింధ్ ప్రజల సంస్కృతి, భాషను నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నారనే దీర్ఘకాలిక ఆరోపణల ఫలితంగానే ఈ నిరసనలు ఉధృతమయ్యాయి. ఈ అంతర్గత పోరాటాలు, రాజకీయ విమర్శకుల దృష్టిలో, పాకిస్తాన్ ఒక బలహీనమైన దేశంగా కొనసాగడానికి చాలా స్పష్టమైన సంకేతం.
ఈ విభజనవాద ఉద్యమం వెనుక, ‘జియె సింధు ముత్తాహిదా మహజ్’ వంటి సింధీ జాతీయవాద సంస్థలు ముఖ్యపాత్ర పోషిస్తున్నాయి. సింధ్ ప్రజల హక్కుల కోసం పోరాడుతున్నామని చెప్పుకునే ఈ సంస్థలు, సింధ్ ప్రావిన్స్‌ను ఒక స్వతంత్ర దేశంగా విభజించాలని ఏకైక డిమాండ్‌ను బలంగా వినిపిస్తున్నాయి. భూ ఆక్రమణలు, కరాచీ వంటి నగరాలలో సింధీయేతర ప్రజల వసతి కారణంగా సింధ్ ప్రజల జనాభా శాతం తగ్గడం, మరియు సింధీ రైతులను వారి భూముల నుండి బయటకు పంపడం వంటి ఆర్థిక దోపిడీలే సింధీ జాతీయవాదాన్ని ఇంత తీవ్రంగా ప్రేరేపించాయి. సింధ్ ప్రజలలో ఉన్న లోతైన అసంతృప్తి నేడు వీధుల్లో నిరసనగా ప్రతిధ్వనిస్తోంది.
చారిత్రక పరంగా చూస్తే, సింధుదేశ్ డిమాండ్ అనేది 1971లో తూర్పు పాకిస్తాన్ విడిపోయి బంగ్లాదేశ్ ఏర్పడిన విషాదకర సంఘటనల జ్ఞాపకాలను తిరిగి తలపిస్తోంది. కేంద్రీకృత పంజాబీ ఆధిపత్య ప్రభుత్వం, ఇతర చిన్న జాతుల యొక్క రాజకీయ, ఆర్థిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కులను నిరంతరం నిర్లక్ష్యం చేయడం బంగ్లాదేశ్ విభజనకు ప్రధాన కారణమైంది. అదే విధమైన నిర్లక్ష్య వాతావరణాన్ని సింధ్ ప్రావిన్స్ కూడా ఎదుర్కొంటున్నందున, జాతీయవాదులు బంగ్లాదేశ్ విభజనను పలుసార్లు ఉదాహరణగా చూపుతున్నారు. అంతేకాకుండా, పాకిస్తాన్‌లోని బలూచిస్తాన్ మరియు ఖైబర్ పఖ్తూన్‌ఖ్వా వంటి ప్రావిన్స్‌లలో కూడా విభజనవాద బెదిరింపులు ఉండగా, సింధుదేశ్ నిరసనలు, పాకిస్తాన్ పాలక శక్తులపై భారీ ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయి.
ఈ అంతర్గత విభజనవాద నిరసనల మధ్య, పాకిస్తాన్ సైన్యం యొక్క దృష్టి వేరే విధంగా ఉండటం విరుద్ధంగా ఉంది. దేశంలో అంతర్గత అస్థిరత పెరుగుతున్న సమయంలో, పాకిస్తాన్ సైనిక నాయకత్వం, తన ముఖ్య కమాండర్లు మరియు వారి కుటుంబాల కోసం ప్రత్యేకంగా ‘ఆరు భూగర్భ అణుశక్తి బంకర్లు’ నిర్మించడంపై దృష్టి సారిస్తున్నట్లు చెప్పడం, సైన్యం యొక్క ప్రాధాన్యతలను సందేహానికి గురిచేస్తోంది. దేశ అంతర్గత భద్రతను మరియు ఆర్థిక వ్యవస్థను పునరుద్ధరించడం కంటే, తమ కుటుంబ భద్రతను నిర్ధారించడంలో సైన్యం నిమగ్నమవడం, సింధ్ సహా ఇతర ప్రావిన్స్‌ల ప్రజలలో కోపాన్ని మాత్రమే పెంచింది. ఈ ‘అణుశక్తి బంకర్లు’ వివాదం, దేశ భవిష్యత్తు గురించి సైనిక నాయకత్వానికి ఉన్న లోతైన భయాన్ని మరియు అవిశ్వాసాన్ని బయటపెడుతోంది. దీంతో ఏర్పడిన ద్వేషంతో పాకిస్తాన్ నశించాలి, కరాచీ నశించాలి, ఇస్లామాబాద్ నశించాలి అనే నినాదాన్ని సింధ్ ప్రజలు ముందుకు తీసుకువస్తున్నారు.
పొరుగు దేశమైన భారతదేశంలో కూడా, కాశ్మీర్‌లో ‘ఆర్టికల్ 370’ రద్దు చేయడం ద్వారా ప్రభుత్వం పొందిన అధికారం మరియు విభజనవాద నిరసనలను నిర్వహించే విధానం, పాకిస్తాన్ పరిస్థితికి ఒక ప్రాంతీయ పోలికగా చూడబడుతోంది. పాకిస్తాన్ రాజకీయ నాయకులు తమ పాలన సామర్థ్యాన్ని చూపించడం కంటే, భారతదేశాన్ని విమర్శించడంలో మరియు తమ సొంత సైన్యం యొక్క రాజకీయ జోక్యాన్ని కనిపించకుండా ఉండటంలోనే ఎక్కువ దృష్టి సారిస్తున్నారు. సింధుదేశ్ ఉద్యమం, సైన్యం చేపడుతున్న అణచివేత చర్యలు మరియు చట్టవిరుద్ధ అరెస్టుల కారణంగా మరింత బలపడుతున్నట్లు చెబుతున్నారు. స్థానిక ప్రజల న్యాయమైన డిమాండ్లను పట్టించుకోకుండా, హింసతో అణచివేయడానికి ప్రయత్నించడం, ఈ విభజనవాద ఉద్యమాన్ని మరింత పెంచడానికి మాత్రమే దారితీస్తుంది అని రాజకీయ చరిత్ర పాఠాలు బోధిస్తున్నాయి.
మొత్తంగా, సింధుదేశ్ డిమాండ్ యొక్క ఉనికి అనేది కేవలం ఒక ప్రావిన్స్ నిరసన కాదు; అది పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం ఎదుర్కొంటున్న సమస్యల పరాకాష్ట. తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభం, అంతర్జాతీయ రంగంలో ఒంటరితనం, తీవ్రవాద సంస్థల బెదిరింపులు మరియు ఇప్పుడు అంతర్గత విభజనవాద నిరసనలు వంటి బహుముఖ సమస్యలలో చిక్కుకున్న పాకిస్తాన్, తన జాతీయ సమగ్రతను కాపాడుకోవడానికి చాలా కష్టపడవలసి ఉంది. సింధ్ ప్రజల హక్కులు గుర్తించబడకుండా, ఆర్థిక దోపిడీ కొనసాగితే, దేశ పునాదుల్లోనే బీటలు ఏర్పడి, పాకిస్తాన్ దీర్ఘకాలిక భవిష్యత్తు మరింత ప్రశ్నార్థకమవుతుంది అనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.