భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 మరియు ఆర్టికల్ 19(1)(ఎ) ప్రకారం పౌరులకు ఇంటర్నెట్ వినియోగించే హక్కు ప్రాథమిక హక్కేనని భారత సర్వోన్నత న్యాయస్థానం (సుప్రీంకోర్టు) కీలక తీర్పు వెలువరించింది.
బాలల హక్కుల సంస్థ ‘జస్ట్ రైట్స్ ఫర్ చిల్డ్రన్ అలయన్స్’ దాఖలు చేసిన పిటిషన్పై విచారణ చేపట్టిన జస్టిస్ జే.బి. పార్థీవాలా, జస్టిస్ కె.వి. చంద్రన్లతో కూడిన ధర్మాసనం.. చిన్నారులకు సైతం ఈ ఇంటర్నెట్ వినియోగ హక్కు పూర్తిగా వర్తిస్తుందని స్పష్టం చేసింది.
పిల్లలకు ఒక నిర్దిష్ట వయస్సు వచ్చేవరకు ఇంటర్నెట్ వాడకంపై సంపూర్ణ నిషేధం విధించడం సాధ్యం కాదని న్యాయస్థానం స్పష్టం చేసింది. ఇంటర్నెట్పై ఆంక్షలు విధించడం వారి భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛను అణచివేయడమే అవుతుందని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది. అదే సమయంలో, ఆన్లైన్లో పిల్లలపై లైంగిక దోపిడీ, వేధింపులకు సంబంధించిన కంటెంట్ (CSEAM) పెరిగిపోతుండటంపై న్యాయమూర్తులు తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. సోషల్ మీడియాలో దీనిని అరికట్టేందుకు పకడ్బందీ తల్లిదండ్రుల పర్యవేక్షణ (Parental Controls) విధానాన్ని, ప్రత్యేక ‘చైల్డ్ మోడ్’ (Child Mode) నిబంధనలను తీసుకురావాలని ఆదేశించారు.
సోషల్ మీడియా వేదికల్లో బాలల లైంగిక వేధింపుల సమాచారం నిరాటంకంగా ప్రచారం కావడాన్ని, దానిని అడ్డుకోవడంలో విఫలమైన అధికార యంత్రాంగాన్ని, సోషల్ మీడియా సంస్థలను సుప్రీంకోర్టు తీవ్రంగా తప్పుబట్టింది. “ఇంకా ఎంతమంది చిన్నారులు బాధితులుగా మారే వరకు మన మనస్సాక్షి నిద్రపోతుంది?” అని ధర్మాసనం తీవ్ర ఆవేదనతో ప్రశ్నించింది. ఇలాంటి చట్టవిరుద్ధమైన కంటెంట్ను తక్షణమే గుర్తించి తొలగించేందుకు పటిష్ట సాంకేతిక మార్గదర్శకాలను రూపొందించాలని కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఆదేశాలు జారీ చేసింది.
అంతేకాకుండా, దేశవ్యాప్తంగా లైంగిక వేధింపుల సమాచారానికి సంబంధించిన వెబ్సైట్ చిరునామాలను (URLs) సేకరించి శాశ్వతంగా తొలగించేందుకు జాతీయ స్థాయి డిజిటల్ డేటా భాండాగారాన్ని (Digital Repository) ఏర్పాటు చేయాలని న్యాయస్థానం సూచించింది. పిల్లల భద్రత, వారి స్వేచ్ఛ పరస్పరం విభేదించుకోకూడదని పేర్కొంటూ సుప్రీంకోర్టు వెలువరించిన ఈ చరిత్రాత్మక తీర్పు.. డిజిటల్ యుగంలో బాలల హక్కుల పరిరక్షణలో కీలక మైలురాయిగా నిలవనుంది.

Leave a Reply