పూర్వీకుల ఆస్తిపై ఎన్ని తరాల వారు హక్కు కోరవచ్చు? మహిళలకు వాటా ఉంటుందా?

పూర్వీకుల ఆస్తిని ఎలా గుర్తించాలి, ఈ ఆస్తులపై ఎన్ని తరాల వరకు హక్కు కోరవచ్చో తెలుసుకోండి.

పూర్వీకుల ఆస్తిలో మహిళలకు వాటా ఉంటుందా అనే విషయాన్ని కూడా తెలుసుకుందాం.

పూర్వీకుల ఆస్తి ఏది, పూర్వీకుల ఆస్తిని ఎలా గుర్తించాలి?

తల్లిదండ్రుల నుండి సంక్రమించే పూర్వీకుల ఆస్తిలో మహిళలకు కూడా హక్కు ఉంటుంది. అయితే, వివాహం చేసుకున్న తర్వాత కూడా కుమార్తె తన తండ్రి యొక్క పూర్వీకుల ఆస్తిలో హక్కు కోరవచ్చు. అదే సమయంలో, ఆ ఆస్తి 25.3.89 కంటే ముందు పంపకాలు (భాగపంపకాలు) చేయబడి ఉంటే, భాగపంపకం కోసం కోర్టును ఆశ్రయించలేరు.

• 1956లో హిందూ వారసత్వ చట్టం (Hindu Succession Act) అమల్లోకి వచ్చింది. దానికి ముందు హిందూ శాస్త్ర చట్టమే అమల్లో ఉండేది. భారతదేశంలో ఎక్కువ భాగంలో హిందూ మితాక్షర చట్టం అమలులో ఉండేది, అయితే బెంగాల్ ప్రాంతంలో మాత్రమే హిందూ దయాభాగ చట్టం అమలులో ఉండేది.
• హిందూ శాస్త్ర చట్టం ప్రకారం, ఒక హిందువు సంపాదించిన ఆస్తి, అతని వ్యక్తిగత ఆస్తి (Self-Acquired Property) అవుతుంది. అందులో అతని కుమారుడికి, మనవడికి, పుట్టుకతో ఎలాంటి హక్కు ఉండదు.
• అదేవిధంగా, హిందూ స్త్రీలు తమ కోసం ప్రత్యేక ఆస్తులను కొనుక్కోవచ్చు. హిందూ స్త్రీల పొదుపు లేదా వివాహ సమయంలో లభించిన బహుమతి డబ్బుతో కొనుగోలు చేసిన ఆస్తిని సీతన ఆస్తి (స్త్రీధనం) అంటారు.

పూర్వీకుల ఆస్తికి నిర్వచనం

పూర్వీకుల ఆస్తికి గుర్తింపు ఏమిటంటే, ఒక హిందువుకు ఆ ఆస్తి అతని తండ్రి ద్వారా, తాత ద్వారా, ముత్తాత ద్వారా, మొత్తం మూడు తరాల పురుషుల వారసత్వం ద్వారా మాత్రమే వచ్చి ఉంటే, దానిని పూర్వీకుల ఆస్తి అంటారు.

ఒక హిందువుకు అతని తల్లి వైపు తాత (మాతామహుడు) ద్వారా ఒక ఆస్తి వారసత్వంగా లభించినట్లయితే, అది పూర్వీకుల ఆస్తి కాదు. ఎందుకంటే అది తల్లి వైపు వారసత్వం ద్వారా లభించిన ఆస్తి, అందువల్ల అది పూర్వీకం కాదు.

పూర్వీకుల ఆస్తి ప్రత్యేకత

ఈ విధంగా లభించిన పూర్వీకుల ఆస్తికి ఒక ప్రత్యేకత ఉంది: ఆ ఆస్తిని పొందిన ఆ హిందూ పురుషుడు మాత్రమే అనుభవించలేడు. అతని కుమారుడు, అతని మనవడు, అతని మునిమనవడు, అంటే మూడు తరాలలో ఉన్న పురుషులు వారి పుట్టుకతోనే ఆ పూర్వీకుల ఆస్తిలో హక్కును కలిగి ఉంటారు. దానికి పైన ఉన్న తరానికి చెందిన, అతని మునిమనవడి కుమారుడు, అందులో పుట్టుక ద్వారా హక్కు కోరలేడు.

పూర్వీకుల ఆస్తి ఎన్ని తరాలకు సంక్రమిస్తుంది?

ఒక ఆస్తి పూర్వీకంగా లభించింది అంటే, ఆ ఆస్తిని పొందిన వ్యక్తి యొక్క కుమారుడు, మనవడు, మునిమనవడు అనే మూడు తరాలు మాత్రమే పుట్టుకతో హక్కు కోరగలరు. దానికి పైనున్న తరం పుట్టుకతో ఆ ఆస్తిలో హక్కు కోరలేదు. అదేవిధంగా, ఒక వ్యక్తికి, అతని తండ్రి, తాత, ముత్తాత అయిన మూడు తరాల పురుషుల ఆస్తులను మాత్రమే ఇదే విధంగా పూర్వీకుల ఆస్తిగా పరిగణించవచ్చు. ముత్తాత యొక్క తండ్రి ఆస్తి ఒక వ్యక్తికి పూర్వీకుల ఆస్తిగా పుట్టుకతో హక్కు కోరే అవకాశం లేదు.

కాబట్టి, ఒక వ్యక్తికి, తండ్రి వైపున పైన మూడు తరాలు, కుమారుడు వైపున కింద మూడు తరాలు, మొత్తంగా అతన్ని కలిపితే, ఏడు తరాలు మాత్రమే పూర్వీకుల ఆస్తి హక్కును పుట్టుకతో పొందగలరు. ఈ ఏడు తరాల పురుషులను హిందూ శాస్త్ర చట్టం “కోపార్సనర్స్” (Coparceners), అంటే భాగస్వాములు లేదా ఉమ్మడి భాగస్వాములు అని పేర్కొంది.

ఒక వ్యక్తికి లభించిన పూర్వీకుల ఆస్తిని అతనూ, అతని కుమారులు ఎంతమంది ఉన్నా, వారందరూ తలొక వాటా తీసుకుంటారు. దీనిని ఆ కుమారుడు, అతని కుమారుడు (మనవడు), మరియు మునిమనవడు ఉమ్మడిగా, పూర్వీకుల ఆస్తిగా అనుభవిస్తారు. ఈ విధంగా వాటాలు పంచుకోవడాన్ని పెర్ స్ట్రైప్స్ (per stripes) అంటారు.

మహిళలకు వాటా: చట్టంలో మార్పులు

• పూర్వీకుల ఆస్తిలో మహిళలకు వాటా లేకుండా ఉండేది. 1937లో ఒక చట్టం తీసుకురాబడింది, దాని ప్రకారం, మరణించిన పురుషుడి విధవా భార్య, తన భర్త వాటాను పొంది, తన జీవితకాలం వరకు అనుభవించే హక్కు మాత్రమే ఇవ్వబడింది. ఆ విధవా భార్య అలా లభించిన పూర్వీకుల ఆస్తిలోని తన వాటాను అమ్మజాలదు. ఆమె జీవించి ఉన్నంత వరకు మాత్రమే అనుభవించగలిగే పరిస్థితి ఉండేది. ఆమె జీవితకాలం తరువాత ఆమె భర్త యొక్క ఇతర భాగస్వాములకు (కోపార్సనర్లకు) ఆ వాటా చేరుతుంది.
• 1956లో హిందూ శాస్త్ర చట్టాన్ని పూర్తిగా మార్చివేసి, కొత్తగా హిందూ వారసత్వ చట్టం (Hindu Succession Act) తీసుకురాబడింది. అందులో పూర్వీకుల ఆస్తిలో, మరణించిన భర్త వాటా అతని భార్య, కుమార్తెతో సహా అతని వారసులకు చేరుతుందని మార్చబడింది. దీని ప్రకారం కూడా, కుమార్తెకు ఒక చిన్న వాటా మాత్రమే లభించింది.
• కుమార్తెకు కూడా కుమారుడితో సమానంగా పూర్వీకుల ఆస్తిలో సమాన హక్కు ఇవ్వాలని భావించి, 2005లో హిందూ వారసత్వ చట్టాన్ని సవరించి కొత్త చట్టం తీసుకురాబడింది. దీని ప్రకారం, కుమార్తెకు కూడా కుమారుడి మాదిరిగానే సమాన వాటా లభించడానికి వీలు కల్పించబడింది.