చైనాలోని తక్లమాకాన్ (Taklamakan) ఎడారికి ప్రపంచం పెట్టిన పేరు – “ఇక్కడికి వెళ్తే తిరిగి రావడం కష్టం”. ఒకప్పుడు ‘మృత్యు సాగరం’గా పిలవబడే ఈ ఇసుక మైదానం, ఇప్పుడు ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ‘కార్బన్ సింక్’ (Carbon Sink) గా మారింది. ఎడారిని ఉపయోగించి చైనా చేసిన ఈ సాహసం ప్రపంచ చరిత్రలోనే అపూర్వం.
చైనా ‘గ్రీన్ గ్రేట్ వాల్’: 1978లో చైనా ఒక భారీ ప్రణాళికను సిద్ధం చేసింది. ఉత్తర చైనాలో వేగంగా విస్తరిస్తున్న ఎడారిని అరికట్టడానికి వేల కిలోమీటర్ల మేర చెట్లను నాటి ‘గ్రీన్ గ్రేట్ వాల్’ (Three-North Shelterbelt Program) నిర్మించడమే దీని లక్ష్యం. సుమారు 45 ఏళ్ల కృషి తర్వాత, 2024 చివరి నాటికి తక్లమాకాన్ ఎడారి చుట్టూ 3,046 కిలోమీటర్ల పొడవైన భారీ పచ్చని వలయాన్ని చైనా పూర్తి చేసింది.
శాస్త్రీయ ఆధారాలు: ఇటీవల నాసా (NASA) శాటిలైట్ డేటా ఆధారంగా ‘PNAS’ పత్రికలో ప్రచురితమైన నివేదిక ప్రకారం.. సాధారణంగా ఎడారులు కార్బన్‌ను గ్రహించవు. కానీ ఇక్కడ నాటిన 6,600 కోట్ల చెట్లు వాతావరణంలోని కార్బన్ స్థాయిని సుమారు 3 ppm (parts per million) వరకు తగ్గించినట్లు గుర్తించారు.
ఈ మ్యాజిక్ ఎలా సాధ్యమైంది? నీరు లేని చోట ఇన్ని చెట్లు ఎలా పెరిగాయి అంటే, దాని వెనుక ఉన్న చైనా సాంకేతికతలే కారణం:
- డ్రిప్ ఇరిగేషన్: ప్రతి మొక్క వేరు వద్ద సెన్సార్లు అమర్చారు. భూమిలో తేమ శాతం తగ్గితేనే ఇవి నీటిని విడుదల చేస్తాయి. దీనివల్ల 90% నీరు ఆదా అవుతుంది.
- ఉప్పు నీటి శుద్ధి: ఎడారిలో దొరికే ఉప్పు నీటిని మొక్కలకు అనువుగా మార్చే ప్రత్యేక ఫిల్టర్లను శాస్త్రవేత్తలు వాడారు.
- సోలార్ పర్యవేక్షణ: సూర్యరశ్మితో పనిచేసే ఆటోమేటిక్ స్టేషన్ల ద్వారా గాలి వేగం, తేమను నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తారు.
- ఎడారి మొక్కలు: తీవ్రమైన ఎండను, ఉప్పు నేలను తట్టుకునే ‘డెసర్ట్ పాప్లర్’, ‘సాక్సోల్’ వంటి మొక్కలను ఎంచుకున్నారు.
సవాళ్లు: ఈ చెట్లకు అవసరమైన నీరు సమీపంలోని కున్లున్, తియాన్ షాన్ పర్వతాల మంచు కరగడం వల్ల వస్తోంది. భూతాపం వల్ల ఆ మంచు పూర్తిగా కరిగిపోతే, ఈ పచ్చదనం ఎండిపోయే ప్రమాదం కూడా ఉంది. ఏది ఏమైనా, మనిషి తలచుకుంటే ప్రకృతిని పునరుద్ధరించగలడని తక్లమాకాన్ నిరూపిస్తోంది.