ప్రస్తుత కాలంలో ఎక్కడ చూసినా అప్పులు, ధరల పెరుగుదల (ద్రవ్యోల్బణం) సామాన్యుడిని వేధిస్తున్నాయి. ఇలాంటప్పుడు, “ప్రభుత్వమే నోట్లను ముద్రించి అందరికీ పంచవచ్చు కదా? తన అప్పులను కూడా తీర్చుకోవచ్చు కదా?” అని చాలామందికి అనిపించవచ్చు. కానీ, వాస్తవానికి అలా చేయడం అసాధ్యం.
అలా చేస్తే ఏమవుతుంది? (ఆర్థిక ముప్పు)
అవసరానికి మించి నోట్లను ముద్రించడం అంటే మన గొంతు మనమే కోసుకున్నట్లు. గతంలో వెనిజులా, జింబాబ్వే వంటి దేశాలు ఈ తప్పు చేసి ఇప్పటికీ ఆర్థిక సంక్షోభంలో కొట్టుమిట్టాడుతున్నాయి. అప్పుల్లో కూరుకుపోయిన పాకిస్థాన్, శ్రీలంక వంటి దేశాలు కూడా ఈ సాహసం చేయలేదు. కరెన్సీ నోట్లను ముద్రించడానికి కొన్ని కఠినమైన నియమాలు, ఆర్థిక విధానాలు ఉంటాయి.
ఎక్కువ నోట్లు ముద్రించడం వల్ల కలిగే నష్టాలు:
ఒక ఆర్థిక వ్యవస్థలో డబ్బు సరఫరా అనేది వస్తువుల ఉత్పత్తి (GDP) కి అనుగుణంగా ఉండాలి.
- ద్రవ్యోల్బణం (Inflation): మార్కెట్లోకి ఎక్కువ డబ్బును వదిలితే, వస్తువుల ధరలు అమాంతం పెరిగిపోతాయి.
- ఉదాహరణ: ఒక దేశంలో 100 కొబ్బరికాయలు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయనుకుందాం. మార్కెట్లో 100 రూపాయలు ఉంటే, ఒక కాయ ధర 1 రూపాయి ఉంటుంది. ఇప్పుడు ప్రభుత్వం అదనంగా మరో 100 రూపాయలను ముద్రించి వదిలితే, అందరి దగ్గర డబ్బు ఉంటుంది కాబట్టి కాయ కోసం ఎక్కువ ధర చెల్లించడానికి సిద్ధపడతారు. అప్పుడు కాయ ధర 2 రూపాయలకు పెరుగుతుంది. అంటే డబ్బు విలువ తగ్గి, వస్తువుల ధర పెరుగుతుంది.
జింబాబ్వే వంటి దేశాల్లో ఒక బ్రెడ్ ముక్క కొనాలన్నా వేల రూపాయలు చెల్లించాల్సి వస్తోంది. అక్కడ డబ్బు విలువ అంతలా పడిపోయింది.
డబ్బు సరఫరా ఎప్పుడు పెంచాలి?
ఆర్థిక వ్యవస్థ వృద్ధి చెందుతున్నప్పుడు (GDP పెరిగినప్పుడు) మాత్రమే డబ్బు చలామణీని పెంచాలి. లేకపోతే ‘డీఫ్లేషన్’ (ధరల పతనం) ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది.
- వ్యాపారాలు లాభాల్లో ఉండాలంటే కొంచెం ద్రవ్యోల్బణం అవసరం. భారత ప్రభుత్వం ప్రస్తుతం 4% ద్రవ్యోల్బణాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ పరిమితిలో ధరలు పెరిగితే ఆర్థిక వ్యవస్థ సమతుల్యంగా ఉంటుంది.
- ఉత్పత్తి మరియు ధరల పెరుగుదలకు అనుగుణంగా మాత్రమే కొత్త డబ్బును వ్యవస్థలోకి ప్రవేశపెట్టాలి.
నోట్లు ముద్రించడమే ఏకైక మార్గం కాదు:
ఒక దేశంలోని సంపద అంతా నోట్ల రూపంలోనే ఉండదు. అది ఎలక్ట్రానిక్ (డిజిటల్) రూపంలో కూడా ఉంటుంది. కేవలం నగదు లావాదేవీల కోసమే నోట్లు ముద్రిస్తారు.
- వ్యవస్థలోకి డబ్బును పంపడానికి ఆర్‌బిఐ (RBI) వేరే పద్ధతులను అనుసరిస్తుంది. అందులో ఒకటి ఓపెన్ మార్కెట్ ఆపరేషన్స్ (OMO). ఈ విధానంలో ఆర్‌బిఐ ప్రభుత్వ బాండ్లను కొనుగోలు చేయడం ద్వారా డిజిటల్ రూపంలో డబ్బును వ్యవస్థలోకి విడుదల చేస్తుంది.