కేంద్ర ప్రభుత్వం బంగారు దిగుమతి సుంకాన్ని (Import Duty) 6 శాతం నుండి 15 శాతానికి పెంచిన కొన్ని వారాల వ్యవధిలోనే భారతదేశంలో బంగారు స్మగ్లింగ్ ఘటనలు ఒక్కసారిగా పెరిగాయి.
అక్రమ మార్గంలో వచ్చే బంగారం మార్కెట్ ధర కంటే కిలోకు ₹8 లక్షల నుండి ₹10 లక్షల వరకు తక్కువ ధరకే లభిస్తుండటంతో, ఇది అధికారిక వ్యాపారానికి పెద్ద సవాలుగా మారింది. ఇండియన్ బులియన్ అండ్ జ్యువెలర్స్ అసోసియేషన్ (IBJA) సహా పలు వాణిజ్య సంస్థలు ఈ పరిస్థితిపై ఆందోళన వ్యక్తం చేశాయి.
ప్రయాణికుల ద్వారానే అత్యధిక స్మగ్లింగ్
చాలా వరకు స్మగ్లింగ్ విమాన ప్రయాణికుల ద్వారానే జరుగుతోంది. ముఖ్యంగా మధ్యప్రాచ్యం (మిడిల్ ఈస్ట్), గల్ఫ్ దేశాల నుండి వచ్చే భారతీయులు బంగారు నగలను ఒంటిపై ధరించి, కస్టమ్స్ అధికారులకు తెలియకుండా ‘గ్రీన్ ఛానల్’ ద్వారా సులభంగా తీసుకువస్తున్నారు. “విమానాశ్రయాల్లో తనిఖీలు ముమ్మరం చేసినప్పటికీ, స్మగ్లింగ్ పద్ధతులు నిరంతరం మారుతూనే ఉన్నాయి” అని IBJA జాతీయ కార్యదర్శి సురేంద్ర మెహతా హెచ్చరించారు.
మహారాష్ట్ర, తమిళనాడు, గుజరాత్, పశ్చిమ బెంగాల్ వంటి రాష్ట్రాల్లో ఈ కార్యకలాపాలు అత్యంత తీవ్రంగా ఉన్నాయి. గల్ఫ్ దేశాల నుండే కాకుండా, బంగ్లాదేశ్ మరియు నేపాల్ సరిహద్దుల ద్వారా కూడా బంగారం భారత్లోకి చొరబడుతోంది. సరిహద్దు ప్రాంతాల్లోని చిన్న పట్టణాల నుండి స్థానిక వ్యాపారులకు ఈ బంగారం వేగంగా సరఫరా అవుతోందని వ్యాపారులు చెబుతున్నారు.
పన్ను పెంపుతో భారీ లాభాలు
ప్రస్తుతం ఒక కిలో చట్టబద్ధమైన బంగారం ధర, 15% దిగుమతి సుంకం మరియు 3% GST తో కలిపి సుమారు ₹1.65 కోట్లుగా ఉంది. ఇందులో అసలు బంగారం విలువ ₹1.40 కోట్లు మాత్రమే. పన్ను ఎగవేత చేసే స్మగ్లర్లకు నేరుగా ₹25 లక్షల లాభం కనిపిస్తోంది. ఇందులో ₹8 నుండి ₹10 లక్షల వరకు స్థానిక జ్యువెలర్లు మరియు వ్యాపారులకు డిస్కౌంట్ ఇచ్చినప్పటికీ, స్మగ్లర్లకు కిలోకు ₹15-16 లక్షల నికర లాభం దక్కుతోంది. ఈ భారీ లాభమే ‘గ్రే మార్కెట్’ (Grey Market) ఆపరేటర్లను ఆకర్షిస్తోంది.
2013 నాటి పరిస్థితులు పునరావృతం?
మార్కెట్ నిపుణులు ఈ పరిస్థితిని 2013వ సంవత్సరంతో పోలుస్తున్నారు. అప్పట్లో పన్ను పెంచిన తర్వాత, వరల్డ్ గోల్డ్ కౌన్సిల్ గణాంకాల ప్రకారం.. స్మగ్లింగ్ బంగారం ఒక్క ఏడాదిలోనే ఏడు రెట్లు పెరిగింది (10 టన్నుల నుండి 70 టన్నులకు). 2019 వరకు సగటున ప్రతి త్రైమాసికానికి 34 టన్నుల బంగారం అక్రమంగా దిగుమతి అయ్యేది. పన్నుల పెంపు స్మగ్లింగ్ను ఎలా ప్రోత్సహిస్తుందో ఈ చరిత్ర స్పష్టంగా చూపుతోంది.
కస్టమ్స్ అధికారుల చర్యలు
గత వారం ముంబైలోని ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంలో దుబాయ్ నుండి వచ్చిన ఇద్దరు ప్రయాణికుల వద్ద నుండి ₹4.19 కోట్ల విలువైన బంగారాన్ని కస్టమ్స్ అధికారులు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఇటువంటి తనిఖీలు పెరిగినప్పటికీ, పన్ను పెంపు కొనసాగినంత కాలం స్మగ్లింగ్ను పూర్తిగా అదుపు చేయలేమని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
అధికారిక బంగారు వ్యాపారులు మరియు జ్యువెలర్లు ఈ పరిస్థితి వల్ల భారీ నష్టాలను ఎదుర్కొంటున్నారు. ధరలో వ్యత్యాసం కారణంగా వినియోగదారులు స్మగ్లింగ్ బంగారం వైపు మొగ్గు చూపుతున్నారు. ఇది ప్రభుత్వ పన్ను ఆదాయాన్ని కూడా దెబ్బతీస్తోంది. పన్నులను సహేతుకమైన స్థాయిలో ఉంచినప్పుడు మాత్రమే చట్టబద్ధమైన వ్యాపారాన్ని ప్రోత్సహించగలమని ఆర్థిక నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
భారతీయ సంస్కృతిలో వివాహాలు, పండుగల్లో బంగారం కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. కాబట్టి, ఈ స్మగ్లింగ్ సమస్యను పరిష్కరించకపోతే దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థతో పాటు ప్రజల నమ్మకం కూడా దెబ్బతింటుంది. ప్రభుత్వం తక్షణమే స్పందించాల్సిన సమయం ఇది.