బయటపడ్డ రూ.21,000 కోట్ల ఖజానా..! బంగారం, లిథియం, అరుదైన ఖనిజాల భారీ నిల్వలు గుర్తింపు..! కానీ, ఈ నిధిని వెలికితీయడానికి ఇన్ని చిక్కులా..?

బీహార్‌లోని నాలుగు జిల్లాల్లో రూ.21,000 కోట్లకు పైగా విలువైన ఖనిజ సంపద ఉన్నట్లు భూగర్భ సర్వేలో (Geological Survey) తేలింది. 2021 నుంచి 2024 వరకు నిర్వహించిన పరిశోధనల్లో రోహ్‌తాస్, జముయి, గయ, జెహానాబాద్ జిల్లాల్లో బంగారం, అరుదైన ఖనిజాలు (Rare earth minerals), లిథియం, మాగ్నటైట్ (అయస్కాంత ఇనుప ఖనిజం) వంటి నిల్వలను గుర్తించారు. బ్యాటరీలు, ఉక్కు (స్టీల్), రక్షణ రంగంతో పాటు వివిధ పరిశ్రమలకు ఇవి అత్యంత కీలకమైనవి.

ఈ ఖనిజ సంపదలో భాగంగా రోహ్‌తాస్ జిల్లాలో ఆకుపచ్చ రంగులో ఉండే ‘గ్లాకోనైట్’ (Glauconite) ఖనిజం భారీ స్థాయిలో బయటపడింది. పిప్రాదిహ్-భుర్వా, చుటియా-నౌహట్టా ప్రాంతాల్లో సుమారు 130.11 మిలియన్ టన్నుల గ్లాకోనైట్ ఉన్నట్లు అంచనా వేశారు. దీని విలువ సుమారు రూ.14,048 కోట్లు ఉంటుందని సమాచారం. దీని నుంచి పొటాషియం (పొటాష్) వెలికితీయవచ్చు. ఎరువుల తయారీలో ఉపయోగించే పొటాషియం కోసం భారతదేశం ఎక్కువగా దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతోంది. ఇదే జిల్లాలో సున్నపురాయి, పైరైట్ ఖనిజాలను కూడా గుర్తించారు.

జముయి జిల్లాలోని మజోస్ ప్రాంతంలో సుమారు 48.40 మిలియన్ టన్నుల మాగ్నటైట్ ఇనుప ఖనిజం ఉన్నట్లు అంచనా వేశారు. దీని విలువ రూ.3,817 కోట్ల నుంచి రూ.6,000 కోట్ల వరకు ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు. అంతేకాకుండా, సోనో ప్రాంతంలో సుమారు 222.88 మిలియన్ టన్నుల ముడి ఖనిజంలో 37.6 టన్నుల బంగారం ఉండే అవకాశం ఉందని అంచనా. అయితే, దీనిని ప్రస్తుతం ధృవీకరించిన నిల్వగా (Confirmed reserve) కాకుండా, ప్రాథమిక ఖనిజ వనరుగానే వర్గీకరించారు. 2027-28 సంవత్సరంలో ప్రయోగాత్మకంగా బంగారం వెలికితీత పనులను ప్రారంభించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ఇక గయ, జెహానాబాద్ జిల్లాల్లోనూ లిథియం కలిగిన రాళ్లు, అరుదైన ఖనిజాలను గుర్తించారు.

అయితే, ఖనిజ వనరులను గుర్తించినంత మాత్రాన వాటిని వెంటనే తవ్వి తీయడం సాధ్యం కాదు. లోతైన పరిశోధన, డ్రిల్లింగ్, వేలం పాటలు, పర్యావరణ అనుమతులు, మైనింగ్ ప్రణాళిక వంటి అనేక ప్రక్రియలను పూర్తి చేయాల్సి ఉంటుంది. కొన్ని ఖనిజ గనుల ప్రారంభ దశ వేలంలో తగినన్ని కంపెనీలు పాల్గొనకపోవడంతో, ఆ వేలం పాటలను రద్దు చేసినట్లు సమాచారం. మరోవైపు, అక్రమ మైనింగ్‌ను అడ్డుకోవడం కూడా పెద్ద సవాలుగా మారింది. ఇందుకోసం 1,000 మంది సిబ్బందితో కూడిన ‘ప్రత్యేక మైనింగ్ పోలీస్ ఫోర్స్’ను ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. కాబట్టి, బీహార్‌లో బయటపడిన ఈ ఖనిజ సంపదను ఆర్థిక ప్రయోజనంగా మార్చుకోవడానికి ఇంకా అనేక దశల పనులు పూర్తి కావాల్సి ఉంది.