న్యూఢిల్లీ: సొంతంగా ఇల్లు లేదా ఫ్లాట్ కొనుగోలు చేసి దానిని అద్దెకు ఇచ్చేవారికి సుప్రీంకోర్టు పెద్ద ఊరటనిచ్చింది. ఫ్లాట్‌ను అద్దెకు ఇవ్వడం వల్ల ఆ కొనుగోలు ‘వాణిజ్య పరమైనది’ (Commercial) కాదని అత్యున్నత న్యాయస్థానం స్పష్టం చేస్తూ కీలక తీర్పునిచ్చింది. ఈ నిర్ణయం లక్షలాది మంది గృహ కొనుగోలుదారులకు ప్రయోజనం చేకూర్చనుంది.
కేసు నేపథ్యం:
గురుగ్రామ్‌కు చెందిన ఇద్దరు వ్యక్తులు 2005లో ఒక బిల్డర్ (డెవలపర్) దగ్గర ఫ్లాట్ కొన్నారు. ఒప్పందం ప్రకారం 36 నెలల్లో ఇల్లు అప్పగించాలి, కానీ ఆరు ఏళ్ల ఆలస్యం తర్వాత 2015లో వారు ఫ్లాట్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ప్లాట్ చేతికి వచ్చిన తర్వాత వారు దానిని అద్దెకు ఇచ్చారు. అనంతరం, ఫ్లాట్ అప్పగించడంలో జరిగిన ఆలస్యంపై వారు వినియోగదారుల వివాదాల పరిష్కార కమిషన్ (NCDRC)లో ఫిర్యాదు చేశారు.
NCDRC ఎందుకు తిరస్కరించింది?
బిల్డర్ వాదిస్తూ.. కొనుగోలుదారులు ఫ్లాట్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్న వెంటనే అద్దెకు ఇచ్చారని, అంటే వారు కేవలం లాభం కోసం (వాణిజ్య ప్రయోజనం కోసం) కొన్నారే తప్ప వ్యక్తిగత అవసరానికి కాదని పేర్కొన్నారు. అందుకే వారు ‘వినియోగదారులు’ (Consumers) కాదని వాదించారు. NCDRC ఈ వాదనను అంగీకరించి వారి ఫిర్యాదును కొట్టివేసింది.
సుప్రీంకోర్టు ఏమందంటే?
ఈ కేసును విచారించిన సుప్రీంకోర్టు, NCDRC నిర్ణయాన్ని తప్పుబట్టింది. ఫ్లాట్‌ను అద్దెకు ఇచ్చినంత మాత్రాన ఆ కొనుగోలు ‘వాణిజ్య’ కార్యకలాపం కాదని స్పష్టం చేసింది.
తీర్పులోని ముఖ్యాంశాలు:
- ప్రాథమిక ఉద్దేశం: కొనుగోలు చేసేటప్పుడు అసలు ఉద్దేశం ఏమిటి? నివసించడమా లేక వ్యాపారమా? అనేది ముఖ్యం.
- నిరూపించే బాధ్యత: కొనుగోలుదారు వాడుక కోసమే కాకుండా వాణిజ్య ప్రయోజనాల కోసం కొన్నారని చెప్పే బాధ్యత బిల్డర్‌దే తప్ప, కొనుగోలుదారుడిది కాదు.
- వాణిజ్య నిర్వచనం: లాభం గడించాలనే ఏకైక లక్ష్యంతో చేసే కొనుగోలును మాత్రమే వాణిజ్యపరమైనది అంటారు. కేవలం అద్దెకు ఇవ్వడం అంటే అది వ్యాపారం చేస్తున్నట్లు కాదు. ఒక వ్యక్తికి రెండు మూడు ఆస్తులు ఉన్నా, అవి లాభాపేక్షతో కొన్నవని నిరూపించనంత వరకు అతన్ని వ్యాపారిగా పరిగణించలేము.
దీని వల్ల కలిగే ప్రయోజనం ఏంటి?
సుప్రీంకోర్టు ఇప్పుడు ఆ కొనుగోలుదారులను ‘వినియోగదారులు’గా గుర్తించింది. దీంతో వారు బిల్డర్ నుండి ఆలస్యానికి పరిహారం పొందే అవకాశం లభిస్తుంది. అలాగే, వినియోగదారుల రక్షణ చట్టం (Consumer Protection Act) కింద వారికి పూర్తి రక్షణ లభిస్తుంది.
క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే: ఇల్లు కొని అద్దెకు ఇవ్వడం అనేది చట్టబద్ధమైన పద్ధతి. దీనివల్ల మీరు మీ వినియోగదారు హక్కులను కోల్పోరు. బిల్డర్ మీ ఫ్లాట్ అప్పగించడంలో ఆలస్యం చేస్తే, మీరు ఇప్పటికీ వినియోగదారు కోర్టులో ఫిర్యాదు చేసి న్యాయం పొందవచ్చు.