మీరు మాల్స్‌లో లేదా షాపింగ్ సెంటర్లలో ఉన్నప్పుడు క్రెడిట్ కార్డ్ తీసుకోమని ఎవరో ఒకరు మిమ్మల్ని అడగడం చూసే ఉంటారు. అంతేకాకుండా, ఫోన్‌ ద్వారా కూడా క్రెడిట్ కార్డ్ ఆఫర్ల గురించి తరచుగా కాల్స్ వస్తుంటాయి. అసలు బ్యాంకులు ఎందుకిలా కస్టమర్ల వెంట పడతాయి? క్రెడిట్ కార్డ్ వల్ల బ్యాంకులకు కలిగే లాభాలేంటో ఇప్పుడు చూద్దాం.
వేగంగా పెరుగుతున్న క్రెడిట్ కార్డ్ వ్యాపారం: భారతదేశంలో క్రెడిట్ కార్డ్ వాడకం విపరీతంగా పెరుగుతోంది. క్రెడిట్ కార్డ్ అంటే వినియోగదారుడు మార్కెట్‌లో ఏదైనా వస్తువును అప్పుగా (Credit) కొనుగోలు చేయవచ్చు. దీనిని తిరిగి చెల్లించడానికి సుమారు 45 రోజుల సమయం ఉంటుంది. సమయానికి బిల్లు చెల్లిస్తే క్యాష్‌బ్యాక్ మరియు రివార్డ్ పాయింట్లు లభిస్తాయి. ఇది యూజర్‌కు లాభదాయకంగా అనిపించినప్పటికీ, బ్యాంకులు కూడా దీని ద్వారా భారీగా లాభపడుతున్నాయి.
బ్యాంకులకు ఆదాయం ఎలా వస్తుంది? RBI గణాంకాల ప్రకారం, 2025 ప్రారంభం నాటికి భారతదేశంలో యాక్టివ్ క్రెడిట్ కార్డుల సంఖ్య 11 కోట్లు దాటింది. బ్యాంకులు ఈ క్రింది మార్గాల ద్వారా ఆదాయాన్ని గడిస్తాయి:
- వడ్డీ రేట్లు: వినియోగదారులు నిర్ణీత గడువులోగా బిల్లు చెల్లించకపోతే, మిగిలిన మొత్తంపై 15% నుండి 40% వరకు భారీ వడ్డీని వసూలు చేస్తారు.
- ఫీజులు: యాన్యువల్ ఫీజు (వార్షిక రుసుము), లేట్ పేమెంట్ ఫీజు, EMI కన్వర్షన్ ఫీజు, బ్యాలెన్స్ ట్రాన్స్‌ఫర్ ఫీజు వంటి వాటి ద్వారా బ్యాంకులకు మంచి ఆదాయం వస్తుంది.
- ఇంటర్చేంజ్ ఫీజు (Interchange Fees): మీరు క్రెడిట్ కార్డ్ ద్వారా ఏదైనా వస్తువు కొన్నప్పుడు, బ్యాంకు ఆ వ్యాపారి (Merchant) నుండి లావాదేవీ మొత్తంలో 1% నుండి 3% వరకు కమీషన్ తీసుకుంటుంది. దీనినే ఇంటర్చేంజ్ ఫీజు అంటారు.
- క్యాష్ అడ్వాన్స్ ఫీజు: క్రెడిట్ కార్డ్ ఉపయోగించి ATM నుండి నగదు విత్‌డ్రా చేస్తే, ఆ మొత్తంపై 2.5% నుండి 5% వరకు ఫీజు వసూలు చేస్తారు. దీనికి ఎటువంటి గ్రేస్ పీరియడ్ ఉండదు, నగదు తీసిన రోజు నుండే వడ్డీ మొదలవుతుంది.
పెరుగుతున్న క్రెడిట్ కార్డ్ ఖర్చులు: జనవరి 2025లో భారతదేశంలో క్రెడిట్ కార్డ్ ద్వారా జరిగిన ఖర్చులు 10.8% పెరిగి రూ. 1.84 ట్రిలియన్లకు (రూ. 1,84,000 కోట్లు) చేరుకున్నాయి. రివార్డ్ పాయింట్లు, ట్రావెల్ డిస్కౌంట్లు మరియు క్రెడిట్ స్కోర్‌ను పెంచుకునే అవకాశం ఉండటంతో భారతీయులు క్రెడిట్ కార్డులను ఎక్కువగా ఇష్టపడుతున్నారు.
జాగ్రత్తలు అవసరం: క్రెడిట్ కార్డ్ బిల్లును ప్రతి నెలా సక్రమంగా చెల్లిస్తే మీ క్రెడిట్ స్కోర్ మెరుగుపడుతుంది, ఇది భవిష్యత్తులో లోన్లు తీసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది. అయితే, క్రెడిట్ కార్డ్ వినియోగంలో మోసాలు మరియు అప్పుల ఊబిలో చిక్కుకునే ప్రమాదాలు పెరగడంతో, RBI నిబంధనలను కఠినతరం చేస్తోంది.