ప్రస్తుత కాలంలో స్మార్ట్ఫోన్ ద్వారా చెల్లింపులు చేయడం మన దైనందిన జీవితంలో భాగమైపోయింది. అదే సమయంలో, సైబర్ మోసాల భయం కూడా వెంటాడుతోంది. ఈ ఆందోళనను తొలగించడానికి భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) ఒక కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది.
ఏమిటీ ‘కిల్ స్విచ్’? డిజిటల్ లావాదేవీల కోసం కేంద్ర బ్యాంక్ త్వరలో ‘కిల్ స్విచ్’ (Kill Switch) ఫీచర్ను ప్రవేశపెట్టనుంది. మే 29న విడుదల చేసిన వార్షిక నివేదికలో ఈ విషయాన్ని RBI స్పష్టం చేసింది. దీని ప్రకారం, ఎవరైనా ఖాతాదారునికి తన ఖాతాలో ఏదైనా అనుమానాస్పద లావాదేవీ జరుగుతుందని అనిపిస్తే, వెంటనే ఒకే ఒక్క క్లిక్తో తన ఖాతా నుండి జరిగే అన్ని డెబిట్ లావాదేవీలను నిలిపివేయవచ్చు.
ప్రస్తుతం ఈ తరహా సౌకర్యం డెబిట్ లేదా క్రెడిట్ కార్డులకు మాత్రమే అందుబాటులో ఉంది. అయితే, ఈ కొత్త ‘కిల్ స్విచ్’ ఫీచర్ ద్వారా అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ఖాతా మొత్తాన్ని సెకన్ల వ్యవధిలో లాక్ చేసే సదుపాయం కలుగుతుంది.
యూపీఐ (UPI) లావాదేవీలపై నిఘా: కేంద్ర బ్యాంక్ కేవలం స్విచ్ ఫీచర్తోనే సరిపెట్టుకోవడం లేదు. యూపీఐ ద్వారా జరిగే పెద్ద లావాదేవీల పట్ల కూడా అప్రమత్తంగా ఉంది. ఎవరైనా వ్యక్తి మొదటిసారిగా మరొకరికి యూపీఐ ద్వారా పెద్ద మొత్తంలో డబ్బు బదిలీ చేసినప్పుడు, ఆ ప్రక్రియలో కొంత సమయం ఆలస్యం (Time-Lag) ఉండేలా ప్రతిపాదనలు సిద్ధం చేశారు. దీనివల్ల ఒకవేళ ఆ లావాదేవీ మోసపూరితమైనదైతే, అది పూర్తి కాకముందే సిస్టమ్ ద్వారా బ్లాక్ చేయడానికి అవకాశం ఉంటుంది. ఈ స్వల్ప సమయం పెద్ద పెద్ద మోసాలను నిరోధించడానికి దోహదపడుతుంది.
AI తో నిరంతర పర్యవేక్షణ: సైబర్ నేరగాళ్లను అడ్డుకోవడానికి ఈ ఏడాది ‘డిజిటల్ పేమెంట్స్ ఇంటెలిజెన్స్ ప్లాట్ఫారమ్’ (DPIP)ని కూడా RBI ప్రారంభించనుంది. ఇది ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) సాంకేతికతతో పనిచేస్తుంది. దేశంలో జరిగే ప్రతి డిజిటల్ లావాదేవీని ఈ వ్యవస్థ నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తుంది. ప్రతి లావాదేవీకి ఒక ‘రిస్క్ స్కోర్’ను కేటాయించడం ద్వారా, ఎలాంటి ఆర్థిక అవకతవకలనైనా వెంటనే గుర్తించి అడ్డుకుంటుంది.
బ్యాంక్ సర్వేల ప్రకారం, డిజిటల్ చెల్లింపుల సౌలభ్యం కారణంగా దేశంలో 52 శాతం మంది ప్రజలు వీటిని వాడుతున్నారు, అలాగే 67 శాతం మంది వ్యాపారులు తమ వ్యాపారాన్ని డిజిటల్ మార్గాల ద్వారా విస్తరించుకున్నారు. ఈ కొత్త భద్రతా చర్యలు డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రజల నమ్మకాన్ని మరింత పెంచుతాయని భావిస్తున్నారు.