భర్త సంపాదనను కోల్పోయేలా భార్య లేదా ఆమె కుటుంబ సభ్యుల ప్రవర్తన కారణమైతే, అటువంటి సందర్భంలో భార్య మనోవర్తిని క్లెయిమ్ చేయలేదని అలహాబాద్ హైకోర్టు తీర్పునిచ్చింది.
కేసు నేపథ్యం:
వేద్ ప్రకాష్ సింగ్ అనే హోమియోపతి డాక్టర్‌పై అతని భార్య తరపు బంధువులు (బావమరిది మరియు మామ) అతని క్లినిక్‌లోనే కాల్పులు జరిపారు. ఈ ఘటనలో వేద్ ప్రకాష్ వెన్నెముకలోకి తూటా దూసుకెళ్లింది. దానిని తొలగించడం ప్రాణాపాయం లేదా పక్షవాతానికి దారితీస్తుందని వైద్యులు చెప్పడంతో, అతను కూర్చోవడానికి కూడా ఇబ్బంది పడుతూ తన సంపాదన సామర్థ్యాన్ని కోల్పోయాడు. ఇటువంటి స్థితిలో ఉన్న భర్త నుండి మనోవర్తి కావాలని భార్య కుషీనగర్ ఫ్యామిలీ కోర్టును ఆశ్రయించింది.
హైకోర్టు తీర్పులోని ముఖ్యాంశాలు:
కుషీనగర్ ఫ్యామిలీ కోర్టు భార్య అభ్యర్థనను తిరస్కరించగా, దానిని సవాలు చేస్తూ ఆమె హైకోర్టుకు వెళ్లింది. జస్టిస్ లక్ష్మీ కాంత్ శుక్లా ఈ కేసును విచారించి కింది విధంగా పేర్కొన్నారు:
- నైతిక మరియు న్యాయపరమైన అంశం: భార్య కుటుంబ సభ్యుల నేరపూరిత చర్యల వల్ల భర్త తన జీవనోపాధిని కోల్పోయినప్పుడు, అదే భర్త నుండి మనోవర్తిని కోరడం ఏమాత్రం న్యాయం కాదు.
- భర్త పరిస్థితి: మే 7, 2025న ఫ్యామిలీ కోర్టు ఇచ్చిన తీర్పును సమర్థిస్తూ.. భర్త శారీరక అసమర్థతకు భార్య కుటుంబమే కారణమని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
- ఒకపక్ష బాధ్యత కాదు: భారతీయ సమాజంలో భార్యను పోషించాల్సిన బాధ్యత భర్తపై ఉంటుంది, కానీ భార్యకు అటువంటి చట్టపరమైన బాధ్యత లేదు. అయితే, భర్త సంపాదన సామర్థ్యం దెబ్బతినడానికి భార్య పక్షమే కారణమైతే, ఆమె ఆ పరిస్థితి నుండి ప్రయోజనం పొందకూడదు.
ముగింపు:
మనోవర్తి అనేది స్వయంచాలక హక్కు (Automatic Right) కాదని, అది కేసు యొక్క పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుందని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. భర్తను ఆర్థికంగా దెబ్బతీసే పరిస్థితులను సృష్టించి, తిరిగి అతని నుండే డబ్బు కోరడం అన్యాయమని కోర్టు వ్యాఖ్యానించింది.