న్యూఢిల్లీ: పర్యావరణహితమైన, ‘జీరో కార్బన్’ ఉద్గారాలతో నడిచే భారత్ తొలి హైడ్రోజన్ రైలుకు ముహూర్తం ఖరారైంది. హర్యానాలోని జింద్ – సోనిపట్ మార్గంలో గంటకు 75 కి.మీ వేగంతో ఈ రైలును నడిపేందుకు రైల్వే బోర్డు అధికారికంగా అనుమతులు మంజూరు చేసింది.
ప్రాజెక్ట్ వివరాలు: భారతీయ రైల్వే చరిత్రలో ఇదొక చారిత్రాత్మక ఘట్టం. ఈ ప్రతిష్టాత్మక ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి మే 22, 2026న రైల్వే బోర్డు ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. దీనికి సంబంధించిన కీలక అంశాలు:
- మార్గం: ఉత్తర రైల్వే పరిధిలోని జింద్ – సోనిపట్ మార్గంలో ఈ రైలు ప్రయాణిస్తుంది.
- వేగం: ఈ రూట్లో గరిష్టంగా గంటకు 75 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రయాణించేందుకు అనుమతి లభించింది.
- సామర్థ్యం: 10 బోగీలతో కూడిన ఈ రైలులో, 1200 kW సామర్థ్యం కలిగిన రెండు ‘డ్రైవింగ్ పవర్ కార్లు’ (DPCs) ఉంటాయి. మొత్తం 2400 kW సామర్థ్యంతో ఈ రైలు పనిచేస్తుంది.
గత మార్చి నెలలోనే ఈ రైలుకు సంబంధించి ‘ఆసిలేషన్ ట్రయల్ రన్’ (Oscillation trial run) విజయవంతంగా పూర్తయింది. రీసెర్చ్ డిజైన్ అండ్ స్టాండర్డ్స్ ఆర్గనైజేషన్ (RDSO) పర్యవేక్షణలో ఈ పరీక్షలు జరిగాయి.
ప్రపంచ దేశాలతో పోటీ: ఈ రైలు పూర్తిస్థాయిలో ప్రజల వినియోగంలోకి వస్తే, హైడ్రోజన్ రైళ్లను నడుపుతున్న జర్మనీ, స్వీడన్, జపాన్ మరియు చైనా వంటి అగ్రరాజ్యాల సరసన భారత్ నిలుస్తుంది. ఇది గ్లోబల్ ఎలైట్ లిస్టులో భారత్కు చోటు కల్పిస్తుంది.
పర్యవేక్షణ మరియు నిర్వహణ:
- ఈ రైలుకు సంబంధించిన క్రమబద్ధమైన నిర్వహణ పనులను ఢిల్లీలోని ‘షాకూర్ బస్తీ’ (Shakurbasti) రైల్వే స్టేషన్లో చేపడతారు.
- ఒకవేళ ఈ రైలును మరమ్మతుల కోసం జింద్ – షాకూర్ బస్తీ మధ్య తరలించాల్సి వస్తే, అప్పుడు అనుసరించాల్సిన ప్రత్యేక నియమ నిబంధనలను కూడా రైల్వే శాఖ స్పష్టం చేసింది.
ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రత్యేకతలు:
- ప్రపంచ రికార్డు: బ్రాడ్ గేజ్ (Broad Gauge) మార్గంలో నడుస్తున్న ప్రపంచంలోనే అత్యంత పొడవైన (10 బోగీలు) మరియు శక్తివంతమైన (2400 kW) హైడ్రోజన్ రైలు ఇదే కావడం విశేషం.
- పర్యావరణ హితం: ఈ రైలు నుండి ఎలాంటి హానికర వాయువులు (CO2) విడుదల కావు. ఇది పూర్తిగా ‘జీరో ఉద్గార’ రైలు. దీని నుండి కేవలం స్వచ్ఛమైన నీటి ఆవిరి (Water Vapour) మాత్రమే బయటకు వస్తుంది, తద్వారా పర్యావరణానికి ఎటువంటి ముప్పు ఉండదు.