న్యూఢిల్లీ బ్యూరో: ప్రపంచవ్యాప్తంగా యుద్ధ మేఘాలు, ఎన్నికల కోలాహలం మధ్య ఒక అద్భుతమైన వార్త వెలుగులోకి వచ్చింది. చాలా మంది దృష్టికి రాని ఈ పరిణామం.. భారతదేశ భవిష్యత్తును, ఇంధన అవసరాలను శాశ్వతంగా మార్చేయబోతోంది. కల్పక్కంలోని అణు రియాక్టర్‌లో భారతీయ శాస్త్రవేత్తలు సృష్టించిన ఆ ‘అద్భుతం’ ఏమిటో సామాన్యులకు అర్థమయ్యేలా విశ్లేషిద్దాం.
తమిళనాడులోని కల్పక్కంలో ఉన్న ప్రోటోటైప్ ఫాస్ట్ బ్రీడర్ రియాక్టర్ (PFBR) కీలకమైన ‘క్రిటికల్’ దశను చేరుకుంది. అంటే, అగ్రరాజ్యాలైన అమెరికా, చైనా సైతం సాధించలేని అసాధ్యాన్ని భారతీయ శాస్త్రవేత్తలు సుసాధ్యం చేసి చూపారు.
అసలేం జరిగింది? ఈ అన్వేషణ ఎందుకు ప్రత్యేకం?
సాధారణ అణు రియాక్టర్లలో ‘యురేనియం’ అనే ఇంధనాన్ని వాడుతారు. దాని ద్వారా విద్యుత్ ఉత్పత్తి అయిన తర్వాత ‘ప్లూటోనియం’ అనే వ్యర్థం (చెత్త) బయటకు వస్తుంది. అయితే భారత్‌లో యురేనియం నిల్వలు చాలా తక్కువ. దీంతో మనం విదేశాల నుంచి దిగుమతి చేసుకోవాల్సి వస్తోంది. కానీ, మన శాస్త్రవేత్తలు రూపొందించిన PFBR రియాక్టర్ ప్రత్యేకత ఏమిటంటే.. అది యురేనియం నుండి వచ్చిన ‘ప్లూటోనియం’ వ్యర్థాన్నే తిరిగి ఇంధనంగా వాడుకుంటుంది!
అంటే.. ఒకసారి ఇంధనం వేస్తే, అది విద్యుత్‌ను ఉత్పత్తి చేయడమే కాకుండా, తనను తాను నడుపుకోవడానికి అవసరమైన ఇంధనాన్ని కూడా ఉత్పత్తి చేసుకుంటుంది. అందుకే దీనిని ‘బ్రీడర్’ (ఉత్పత్తి చేసేది) రియాక్టర్ అంటారు.
2026, ఏప్రిల్ 6: భారత చరిత్రలో సువర్ణాక్షరాలతో లిఖించదగ్గ రోజు!
ఏప్రిల్ 6, 2026 రాత్రి 8:25 గంటలకు ఈ రియాక్టర్ ‘క్రిటికల్’ (Critical) అయింది. అంటే, అణు ప్రతిచర్యలు దానికదే నిరంతరంగా కొనసాగడం ప్రారంభించాయి. వ్యర్థాలనే ఇంధనంగా మార్చే ప్రక్రియలో శాస్త్రవేత్తలు నూటికి నూరు శాతం విజయం సాధించారు. దీని ద్వారా 500 మెగావాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తికి భారత్ మరో అడుగు దూరంలో నిలిచింది.
భారత అణు పితామహుడు డాక్టర్ హోమీ బాబా కల నెరవేరుతోంది!
భారత అణు వ్యూహంలో మూడు దశలు ఉంటాయి:
- మొదటి దశ: యురేనియంతో విద్యుత్ మరియు ప్లూటోనియం తయారీ.
- రెండో దశ (ఇప్పుడు ప్రారంభమైంది): ఆ ప్లూటోనియం వ్యర్థంతో విద్యుత్ ఉత్పత్తి. ఇది సక్సెస్ అయితే మనం వేసిన ఇంధనం కంటే ఎక్కువ ఇంధనం తిరిగి లభిస్తుంది.
- మూడో దశ (భవిష్యత్తు): మన తీరప్రాంతాల్లో పుష్కలంగా ఉన్న థోరియంను ఇంధనంగా మార్చుకోవడం.
ప్రపంచంలోనే అత్యధిక నిల్వలు మన వద్దే.. థోరియం!
కేరళ, తమిళనాడు, ఒడిశా తీరాల్లో ప్రపంచంలోనే అత్యధికంగా ‘థోరియం’ నిల్వలు ఉన్నాయి. ఈ బ్రీడర్ రియాక్టర్ విజయవంతం కావడంతో, త్వరలోనే మనం థోరియంను అణు ఇంధనంగా మార్చుకోవచ్చు. అదే జరిగితే, విద్యుత్ కోసం మనం విదేశాల వైపు చూడాల్సిన పనే ఉండదు. మన దగ్గర ఉన్న నిల్వలే కొన్ని శతాబ్దాల వరకు భారత దేశాన్ని వెలిగించగలవు.
ముగింపు: సినిమాల్లో చూపించే శాశ్వత ఇంధన శక్తి (Unlimited Power) దిశగా భారతీయ శాస్త్రవేత్తలు అద్భుతమైన అడుగు వేశారు. IITలు, IISc, ఇస్రో మరియు అణు పరిశోధనా కేంద్రాల్లో పని చేసే ఈ శాస్త్రవేత్తలే మన దేశ అసలైన సైనికులు. వీరు సాధించిన ఈ ఘనతతో భారత్ ప్రపంచ అగ్రగామిగా ఎదగడం ఖాయం. మన శాస్త్రవేత్తల ప్రతిభకు హ్యాట్సాఫ్ చెబుదాం!