ముంబై: పశ్చిమాసియాలో యుద్ధ జ్వాలలు ఎగిసిపడుతున్న వేళ, ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్‌లో ఒక అనూహ్య పరిణామం చోటుచేసుకుంది. రష్యా నుండి ముడి చమురు కొనుగోలుపై భారత్‌కు విధించిన ఆంక్షలను తాత్కాలికంగా సడలిస్తున్నట్లు అమెరికా ప్రకటించింది. అయితే, ఈ సందర్భంగా వైట్ హౌస్ చేసిన వ్యాఖ్యలు ఇప్పుడు దౌత్యపరంగా చర్చనీయాంశంగా మారాయి.
‘గుడ్ యాక్టర్’ అంటూ అమెరికా వ్యాఖ్యలు
వైట్ హౌస్ మీడియా కార్యదర్శి కరోలిన్ లెవిట్ మాట్లాడుతూ.. “భారత్ ఒక ‘గుడ్ యాక్టర్’ (చెప్పినట్లు వినే మంచి దేశం). మా విజ్ఞప్తిని మన్నించి గతంలోనే రష్యా నుండి చమురు కొనుగోలును తగ్గించింది. అందుకే ఇప్పుడు 30 రోజుల పాటు తాత్కాలికంగా ఆంక్షల నుండి మినహాయింపు ఇస్తున్నాం” అని పేర్కొన్నారు. ఈ ‘మంచి పిల్లోడు’ అనే తరహా వ్యాఖ్యలు భారత సార్వభౌమాధికారాన్ని కించపరిచేలా ఉన్నాయని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
అమెరికా మనసు మారడానికి కారణం ఏమిటి?
అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ కూటమికి, ఇరాన్‌కు మధ్య యుద్ధం కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ముడి చమురు, ఎల్‌ఎన్‌జి (LNG) ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయి.
హార్ముజ్ జలసంధి: ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాలో 20 శాతం వాటా ఉన్న హార్ముజ్ జలసంధిపై ఇరాన్ పట్టు సాధించడంతో సరఫరా నిలిచిపోయింది.
వ్యూహం: అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో ఏర్పడిన చమురు కొరతను అధిగమించేందుకు, సముద్రంలో నిలిచిపోయిన రష్యా చమురు నౌకలను భారత్ స్వీకరించేలా అమెరికా ఈ వెసులుబాటు కల్పించింది. దీనివల్ల రష్యాకు పెద్దగా ఆర్థిక లాభం చేకూరదని, కేవలం ప్రస్తుత కొరతను తీర్చడమే తమ లక్ష్యమని అమెరికా సంజాయిషీ ఇచ్చుకుంటోంది.
ట్రంప్ వ్యూహం – భారత పాత్ర
అమెరికా ఆర్థిక మంత్రి స్కాట్ బెసెంట్ మాట్లాడుతూ.. అధ్యక్షుడు ట్రంప్ ఇంధన విధానం వల్ల అమెరికాలో ఉత్పత్తి పెరిగినప్పటికీ, ప్రపంచ మార్కెట్‌ను స్థిరీకరించడానికి భారత్ వంటి భాగస్వామ్య దేశాలకు ఈ మినహాయింపు అవసరమని పేర్కొన్నారు. భవిష్యత్తులో రష్యాకు దూరమై, భారత్ తమ నుండే ఎక్కువ చమురు కొంటుందని వాషింగ్టన్ ఆశిస్తోంది.
భారత దౌత్యానికి సవాల్?
ఒక స్వతంత్ర దేశం తన ఇంధన అవసరాల కోసం మరొక దేశం నుండి ‘అనుమతి’ తీసుకోవడం అనేది అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఒక బలహీనమైన సంకేతంగా కనిపిస్తుంది.
సార్వభౌమాధికారం: భారత్ వంటి ఎదుగుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థ, తన జాతీయ ప్రయోజనాల దృష్ట్యా స్వతంత్ర నిర్ణయాలు తీసుకునే హక్కును కలిగి ఉంది. ఇందులో అమెరికా వంటి శక్తుల జోక్యం భారత ‘స్వతంత్ర విదేశాంగ విధానానికి’ (Strategic Autonomy) ఒక సవాలుగా మారుతోంది.
ఆధిపత్య ధోరణి: అమెరికా ఇస్తున్న ఈ ‘తాత్కాలిక మినహాయింపు’ భారత్‌ను తన నియంత్రణలో ఉంచుకునే ఒక సాధనంగా విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ఎవరితో వ్యాపారం చేయాలనేది ఆ దేశ ప్రభుత్వం నిర్ణయించుకోవాలే తప్ప, అది వేరే దేశాధిపత్యానికి లోబడి ఉండకూడదన్నది చేదు నిజం.
భారత్-అమెరికా మధ్య నడుస్తున్న ఈ ‘చమురు దౌత్యం’ రానున్న రోజుల్లో ప్రపంచ రాజకీయాల్లో ఎలాంటి మలుపులు తిరుగుతుందో వేచి చూడాలి.