‘ఆపరేషన్ సిందూర్’ పూర్తయి ఏడాది గడిచింది. భారత్-పాకిస్తాన్ మధ్య ఇప్పటి వరకు అధికారికంగా ఎటువంటి చర్చలు జరగనప్పటికీ, ఒక కొత్త నివేదిక సంచలన విషయాలను వెల్లడించింది. గత మూడు నెలల్లో భారత్ మరియు పాకిస్తాన్ దేశాలకు చెందిన మాజీ సైనిక జనరల్స్ మరియు రిటైర్డ్ దౌత్యవేత్తలు కనీసం రెండుసార్లు సమావేశమైనట్లు ఆ నివేదిక పేర్కొంది. ఇందులో ఒక సమావేశం ఖతార్లో జరగగా, మరొకటి ఆసియాలోని మరో రాజధాని నగరంలో జరిగింది.
బ్యాక్ ఛానల్ ద్వారా చర్చలు:
‘ది ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్’ నివేదిక ప్రకారం, ఈ సమావేశాలు ‘బ్యాక్ ఛానల్’ (అనధికారిక మార్గం) ద్వారా జరిగాయి. ఆపరేషన్ సిందూర్ తర్వాత ఈ తరహా ప్రయత్నం జరగడం ఇదే మొదటిసారి. ఇస్లామాబాద్ మరియు రావల్పిండితో ఇటువంటి కమ్యూనికేషన్ మార్గాన్ని మళ్ళీ తెరవాలనే అంశంపై అధికారిక వర్గాల్లో సానుకూలత పెరుగుతోంది. ఈ విషయాన్ని జాతీయ భద్రతా సలహాదారు (NSA) అజిత్ దోవల్ కార్యాలయం దృష్టికి తీసుకెళ్లారని, పాకిస్తాన్ వైపు నుండి ఉన్న “ఆసక్తి” గురించి జాతీయ భద్రతా మండలి సెక్రటేరియట్కు కూడా సమాచారం అందినట్లు నివేదిక తెలిపింది.
చర్చల వెనుక ప్రధాన ఉద్దేశ్యం:
ప్రస్తుతానికి బ్యాక్ ఛానల్ కమ్యూనికేషన్పై ఎటువంటి రాజకీయ నిర్ణయం తీసుకోలేదు. అయితే, భవిష్యత్తులో ఏదైనా ఉగ్రదాడి జరిగితే, ఉద్రిక్తతలను “నియంత్రించడానికి” ఒక మార్గం ఉండాలనే ఉద్దేశంతోనే ఈ పునరాలోచన జరుగుతోంది.
ప్రస్తుతానికి ఇరు దేశాల మధ్య సంక్షోభ నిర్వహణ యంత్రాంగం (Crisis Management Mechanism) లేదని మూలాలు చెబుతున్నాయి. పెహల్గామ్ ఉగ్రదాడి సమయంలో లేదా ఆపరేషన్ సిందూర్ సమయంలో, ఇరు దేశాల మిలిటరీ ఆపరేషన్స్ డైరెక్టర్ జనరల్ (DGMO) స్థాయి హాట్లైన్ మాత్రమే ఏకైక సమాచార మార్గంగా ఉండేది. ప్రస్తుతం డీజీఎంఓలు వారానికి ఒకసారి (సాధారణంగా మంగళవారం) మాట్లాడుకుంటారు.
భారత్ వైఖరి:
ఇటువంటి రహస్య చర్చలు “ఉగ్రవాదం మరియు చర్చలు కలిసి సాగవు” అనే భారతదేశ స్పష్టమైన వైఖరికి వ్యతిరేకం కాదని ఢిల్లీ భావిస్తోంది. ఇది కేవలం సంక్షోభ సమయంలో పరిస్థితులను చక్కదిద్దే ఒక యంత్రాంగం (Crisis Management) మాత్రమేనని భారత వర్గాలు భావిస్తున్నాయి.
అంతర్జాతీయ సమీకరణాలు:
ప్రస్తుతం అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ ప్రతినిధుల సమక్షంలో ఇరాన్ చర్చల్లో పాకిస్తాన్ చురుకైన పాత్ర పోషిస్తోంది. ట్రంప్ పాక్ సైనిక నాయకత్వానికి తన పూర్తి మద్దతును ప్రకటించారు. ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో, సరిహద్దుల అవతల నుండి మళ్ళీ ఏదైనా ఉగ్రదాడి జరిగితే, అంతర్జాతీయ సమాజంలో ఇస్లామాబాద్పై ఒత్తిడి పెంచడం మరియు మన వ్యూహాన్ని సమర్థించుకోవడం భారత్కు సవాలుగా మారవచ్చు. అందుకే మనకంటూ ఒక సొంత కమ్యూనికేషన్ పాయింట్ను ఏర్పాటు చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.