చారిత్రక నేపథ్యం: 13 జనవరి 1948… ఢిల్లీలోని బిర్లా హౌస్ (ప్రస్తుత గాంధీ స్మృతి) తోటలో మహాత్మా గాంధీ స్వరం వినిపించింది. 78 ఏళ్ల వయస్సులో బలహీనమైన శరీరం, కానీ అచంచలమైన సంకల్పం… విభజన మంటల్లో కాలిపోతున్న దేశంలో ఢిల్లీ వీధులు రక్తంతో తడిశాయి. హిందువులు, సిక్కులు మరియు ముస్లింలు ఒకరిపై ఒకరు హింసకు పాల్పడుతున్నారు.
12 జనవరి సాయంత్రం ప్రార్థనా సమావేశంలో గాంధీజీ ఇలా ప్రకటించారు: “నేను ఆమరణ నిరాహార దీక్షను ప్రారంభిస్తున్నాను. ఇది రాజకీయ నిర్ణయం కాదు, నా అంతరాత్మ పిలుపు. హిందూ, ముస్లిం, సిక్కుల హృదయాల్లో నిజమైన ఐక్యత వచ్చే వరకు నేను ఆహారం తీసుకోను.”
మహాత్మా గాంధీ పెట్టిన ఆ 7 షరతులు ఏమిటి?
గాంధీజీ తన దీక్షను విరమించడానికి స్పష్టమైన షరతులు విధించారు:
- మెహ్రౌలీలోని హజ్రత్ ఖుతుబుద్దీన్ భక్తియార్ కాకీ దర్గా ఉర్సును శాంతియుతంగా జరుపుకోవాలి.
- దేవాలయాలుగా లేదా నివాసాలుగా మార్చబడిన ఢిల్లీలోని 100కు పైగా మసీదులను తిరిగి ముస్లింలకు అప్పగించాలి.
- పాత ఢిల్లీలో ముస్లింలు ఎటువంటి భయం లేకుండా స్వేచ్ఛగా తిరగగలగాలి.
- పాకిస్థాన్ నుండి తిరిగి వచ్చే ముస్లింలను ఎవరూ వ్యతిరేకించకూడదు.
- రైళ్లలో ముస్లింల ప్రయాణం సురక్షితంగా సాగాలి.
- ముస్లింలపై ఎటువంటి ఆర్థిక బహిష్కరణ (Economic Boycott) ఉండకూడదు.
- ముస్లిం ప్రాంతాలలో హిందూ శరణార్థులను స్థిరపరచడానికి ముస్లింల అంగీకారం తప్పనిసరి.
క్షీణిస్తున్న ఆరోగ్యం – అచంచలమైన దీక్ష
రోజులు గడిచేకొద్దీ గాంధీజీ ఆరోగ్యం క్షీణించింది. 18 జనవరి 1948న దీక్ష ఆరో రోజున.. హిందూ మహాసభ, ఆర్ఎస్ఎస్ (RSS), కాంగ్రెస్ మరియు ఇతర సంస్థలకు చెందిన 130 మంది ప్రతినిధులు బిర్లా హౌస్‌కు చేరుకున్నారు. “మేము ఢిల్లీలో సోదరభావంతో ఉంటామని, ముస్లింల ప్రాణ, ఆస్తి, మతాలను రక్షిస్తామని” ప్రమాణం చేశారు. అప్పుడు గాంధీజీ తన దీక్షను విరమించారు.
హిందూ అతివాదుల ఆగ్రహం మరియు హత్య
గాంధీజీ చేసిన ఈ నిరాహార దీక్ష హిందూ అతివాదులకు నచ్చలేదు. ఆయన ముస్లింల పక్షపాతి అని వారు భావించారు. ఈ దీక్ష విరమించిన కేవలం 12 రోజుల తర్వాత, 30 జనవరి 1948న నాథూరామ్ గాడ్సే ప్రార్థనా సమావేశంలో గాంధీజీని కాల్చి చంపాడు.