రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ చిన్న దేశమైన ఉక్రెయిన్ను లొంగదీసుకోవాలనే లక్ష్యంతో ఐదేళ్లుగా యుద్ధాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు. మరోవైపు అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఇరాన్తో జరిగిన ఘర్షణను కేవలం ఆరు వారాల్లో ముగించాలని ప్రయత్నించినప్పటికీ, మళ్లీ ఆ సంక్షోభంలోకి లాగబడ్డారు.
ఇద్దరూ తమ లక్ష్యాలను పూర్తిగా సాధించలేకపోయారు. అయితే ఉక్రెయిన్పై రష్యా నిరంతర దాడులు, ఇరాన్పై ట్రంప్ చేపట్టిన విడతల వారీ వైమానిక దాడులు ప్రపంచంలోని రెండు అగ్రశక్తుల నాయకులు తాము స్వయంగా ఎంచుకున్న యుద్ధాల నుంచి ఎలా బయటపడాలో తడబడుతున్నారనే విషయాన్ని స్పష్టంగా చూపిస్తున్నాయి.
ఉక్రెయిన్పై పుతిన్ భూయుద్ధం, మధ్యప్రాచ్యంలో ఇరాన్పై ట్రంప్ వైమానిక దాడులను నేరుగా పోల్చడం కష్టం. ఇద్దరూ తమ యుద్ధమే న్యాయమైనదని, ప్రత్యర్థి యుద్ధం తప్పేనని భావిస్తున్నారు. అయినప్పటికీ ఈ రెండు ఘర్షణలు ఇంధన మార్కెట్లు, వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థల సరఫరా, వైట్ హౌస్ దౌత్య ప్రయత్నాలు వంటి అనేక అంతర్జాతీయ అంశాల్లో పరస్పరం ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
ఈ రెండు యుద్ధాలు రాజకీయ లక్ష్యాలను సాధించడంలో సైనిక శక్తికి ఉన్న పరిమితులను కూడా బయటపెట్టాయి. అలాగే ప్రపంచ వేదికపై అమెరికా, రష్యా తమ శక్తిని ప్రదర్శించాలన్న ప్రయత్నాలకు కూడా దెబ్బతీశాయి. అదే సమయంలో దృఢంగా తన వైఖరిని కొనసాగిస్తున్న పుతిన్కు, తరచూ నిర్ణయాలు మార్చుకునే ట్రంప్కు మధ్య ఉన్న తేడాను కూడా స్పష్టం చేశాయి.
ట్రంప్ విధానాన్ని విమర్శించే వర్గాలు, ఇరాన్తో శాశ్వత శాంతి ఒప్పందం కుదుర్చుకోవడంలో ఆయన విఫలమవడం, గత వారం ఇరాన్ వాణిజ్య నౌకలపై దాడి చేయడం, దానికి అమెరికా ప్రతీకారం తీర్చుకోవడం వంటి పరిణామాలను ఆయన బాంబు దాడులను ముందుగానే నిలిపివేసిన ఫలితంగా పేర్కొంటున్నాయి. కొందరు విశ్లేషకులు అయితే పుతిన్ ఎలాంటి రాజీకి సిద్ధం కాకుండా ఒత్తిడి కొనసాగించడం నుంచి ట్రంప్ నేర్చుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని అభిప్రాయపడ్డారు.
రిటైర్డ్ అమెరికన్ జనరల్ జాక్ కీన్ మాట్లాడుతూ, “దాడులను ఆపేయడంతో మన చేతిలో ఉన్న ఒత్తిడి సాధనాన్ని కోల్పోయాం. యుద్ధం కొనసాగుతూనే చర్చలు జరిపి ఉంటే మనకు పైచేయి ఉండేది. అదే పుతిన్ అనుసరిస్తున్న వ్యూహం” అని వ్యాఖ్యానించారు.
రష్యాలోని కొందరు రాజకీయ విశ్లేషకులు, ట్రంప్ ఇరాన్తో అవగాహన ఒప్పందానికి సిద్ధపడటాన్ని అమెరికా బలహీనతకు సంకేతంగా అభివర్ణించారు. అయితే మరికొందరు మాత్రం యుద్ధంలో భారీ నష్టాలు ఎదురైనప్పుడు వెనక్కి తగ్గే ధైర్యాన్ని ట్రంప్ చూపించారని, పుతిన్ కూడా అలాంటి నిర్ణయం తీసుకోవాలని అభిప్రాయపడుతున్నట్లు క్రెమ్లిన్ రాజకీయాల నిపుణురాలు టాటియానా స్టానోవాయా పేర్కొన్నారు.
గత ఏడాది ట్రంప్, ఉక్రెయిన్ యుద్ధంలో కాల్పుల విరమణకు అంగీకరిస్తే ఆంక్షల సడలింపు, వ్యాపార ఒప్పందాలు కల్పిస్తామని పుతిన్కు ప్రతిపాదించారు. అయితే పుతిన్ దానిని తిరస్కరించారు. యుద్ధానికి మూల కారణాలైన ఉక్రెయిన్ నాటోలో చేరకూడదనే అంశం, భూభాగాలపై రష్యా డిమాండ్లు పరిష్కారమయ్యే వరకు యుద్ధాన్ని ఆపబోనని స్పష్టం చేశారు.
క్రెమ్లిన్కు సన్నిహితంగా ఉన్న వర్గాల ప్రకారం, సైనిక ఒత్తిడి కొనసాగిస్తేనే పశ్చిమ దేశాల నుంచి రాయితీలు పొందగలమని పుతిన్ భావిస్తున్నారు. ముందుగానే యుద్ధాన్ని నిలిపివేస్తే తనకు కావాల్సిన రాజకీయ ప్రయోజనాలు దక్కవని ఆయన అంచనా.
ట్రంప్కు సన్నిహితంగా ఉన్న కొందరు ఇరాన్ వ్యవహార నిపుణులు మాత్రం పుతిన్ మొండితనం, ట్రంప్ తరచూ వైఖరి మార్చుకోవడం ఇద్దరూ తమ సామర్థ్యాలను సరిగా అంచనా వేయకపోవడమేనని అభిప్రాయపడుతున్నారు.
జాక్ కీన్ మాట్లాడుతూ, “ఉక్రెయిన్పై పుతిన్కు సంపూర్ణ ఆధిపత్యం సాధించే శక్తి లేదు. కానీ అమెరికాకు అవసరమైతే ఇరాన్ యుద్ధాన్ని సైనికంగా ముగించే సామర్థ్యం ఉంది. ఈ రెండు పరిస్థితులను ఒకేలా చూడలేం” అని అన్నారు.
అయితే ఉక్రెయిన్ యుద్ధంలో పుతిన్ భారీ మూల్యం చెల్లించారు. లక్షలాది మంది రష్యా సైనికులు మరణించగా, దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ కూడా తీవ్ర ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటోంది. అయినప్పటికీ డోన్బాస్ ప్రాంతంపై పూర్తి నియంత్రణ, ఉక్రెయిన్ నాటోలో చేరకుండా అడ్డుకోవడం వంటి లక్ష్యాలను వదులుకునేందుకు ఆయన సిద్ధంగా లేరు.
ట్రంప్ మాత్రం ఒక దశలో ఇరాన్ క్షిపణి వ్యవస్థను పూర్తిగా ధ్వంసం చేస్తామని ప్రకటించి, తరువాత ఇతర దేశాల వద్ద బాలిస్టిక్ క్షిపణులు ఉన్నప్పుడు ఇరాన్కు కూడా ఉండడం పూర్తిగా అన్యాయం కాదని వ్యాఖ్యానించడం ద్వారా తన వైఖరిని మార్చుకున్నారు.
మాజీ అమెరికా ప్రత్యేక రాయబారి రాబర్ట్ మాలీ అభిప్రాయం ప్రకారం, ట్రంప్ ప్రకటించిన లక్ష్యాలు తరచూ మారుతూ ఉండటంతో తాను విజయాన్ని సాధించానని చెప్పే అవకాశం ఆయనకు ఉంది. కానీ పుతిన్కు అలా వెనక్కి తగ్గే రాజకీయ, వ్యూహాత్మక అవకాశం చాలా తక్కువ.
నాలుగేళ్లకుపైగా కొనసాగుతున్న యుద్ధంలో తనకు కావాల్సిన రాజకీయ ప్రయోజనాలు దక్కకపోతే వెనక్కి తగ్గేందుకు పుతిన్ సిద్ధంగా లేరు. ఈ మొండి వైఖరి కారణంగా రష్యా సమాజం భారీ మూల్యం చెల్లిస్తోంది. అంచనాల ప్రకారం 3.5 లక్షల నుంచి 4.5 లక్షల వరకు రష్యా సైనికులు మరణించగా, ఆర్థిక వ్యవస్థ కూడా తీవ్ర ఒత్తిడిలో ఉంది.
యుద్ధంపై రష్యా ప్రజల్లో అలసట పెరుగుతున్నప్పటికీ పుతిన్ మాత్రం తన నిర్ణయంలో ఎలాంటి మార్పు చూపలేదు. ఉక్రెయిన్ రష్యాలోకి దాడులు పెంచి ఇంధన కొరత వంటి సమస్యలు సృష్టిస్తున్నా, “కీవ్ ప్రభుత్వాన్ని కాపాడడం మా లక్ష్యం కాదు” అంటూ ఇటీవల మరోసారి స్పష్టం చేశారు.
ఇక ట్రంప్ కూడా ఇటీవల ఇరాన్ ప్రభుత్వంపై తీవ్ర వ్యాఖ్యలు చేస్తూ దానిని “చెత్త”, “అనారోగ్యకరమైనది”, “దుష్టమైనది”, “పిచ్చి పాలన” అంటూ విమర్శించారు. అవసరమైతే “పనిని పూర్తిగా ముగిస్తాం” అని హెచ్చరించారు.
అయితే ఇరాన్తో యుద్ధం వల్ల ఇప్పటికే అమెరికా ఆర్థిక, రాజకీయంగా భారీ మూల్యం చెల్లించిందని, అందువల్ల ట్రంప్ హెచ్చరికలను ఇరాన్ నాయకత్వం అంతగా పట్టించుకునే అవకాశం లేదని పలువురు విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
రాబర్ట్ మాలీ మాటల్లో, “ఈ యుద్ధం నుంచి ట్రంప్ కనీసం ఒక పాఠం నేర్చుకున్నట్లున్నారు. అది ఏమిటంటే, యుద్ధాన్ని కొనసాగించడం కంటే దానిని ముగించడం ఆయనకు ఎక్కువ ప్రయోజనకరమని గ్రహించారు.”