డిజిటల్ లావాదేవీల రంగంలో భారత్ సాధించిన విజయాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమయ్యాయి. అయితే, దీనితో పాటు ఆన్‌లైన్ ఆర్థిక మోసాలు కూడా పెరగడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
ఈ నేపథ్యంలో, యూపీఐ లావాదేవీలను మరింత సురక్షితం చేసేందుకు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) కఠినమైన మార్గదర్శకాలను జారీ చేసింది. 2026 ఏప్రిల్ 1 నుండి అమలులోకి రానున్న ఈ మార్పుల గురించి ప్రతి యూపీఐ వినియోగదారుడు తప్పనిసరిగా తెలుసుకోవాలి.
టూ-ఫ్యాక్టర్ అథెంటికేషన్ అంటే ఏమిటి? ప్రస్తుతం మనం యూపీఐ ద్వారా డబ్బు పంపేటప్పుడు కేవలం నాలుగు లేదా ఆరు అంకెల పిన్ (PIN) నంబర్‌ను మాత్రమే ఉపయోగిస్తున్నాము. అయితే కొత్త నిబంధన ప్రకారం, పిన్ నంబర్‌తో పాటు రెండవ సురక్షిత పొరను కూడా దాటాల్సి ఉంటుంది. దీనినే ‘టూ-ఫ్యాక్టర్ అథెంటికేషన్’ అంటారు. అంటే ఇకపై పిన్ నంబర్ ఎంటర్ చేసిన తర్వాత, మీ స్మార్ట్‌ఫోన్‌లోని బయోమెట్రిక్ సమాచారం (ఫింగర్‌ప్రింట్ లేదా ఫేస్ ఐడి) లేదా రిజిస్టర్డ్ మొబైల్ నంబర్‌కు వచ్చే OTPలలో ఏదో ఒకటి ఇస్తేనే లావాదేవీ పూర్తవుతుంది.
గూగుల్ పే (Google Pay), ఫోన్ పే (PhonePe), పేటీఎం (Paytm) వంటి అన్ని యూపీఐ యాప్‌లలో ఈ ఫీచర్‌ను తప్పనిసరిగా చేర్చాలని ఆర్‌బీఐ ఆదేశించింది. ఒకవేళ మీ ఫోన్ దొంగిలించబడినప్పటికీ లేదా మీ పిన్ నంబర్ ఇతరులకు తెలిసినప్పటికీ, మీ బయోమెట్రిక్ గుర్తింపు లేకుండా మీ అకౌంట్ నుండి ఒక్క రూపాయి కూడా తీయడం సాధ్యం కాదు.
ఆన్‌లైన్ మోసాలకు అడ్డుకట్ట వేయడమే ఆర్‌బీఐ లక్ష్యం: లింకులు పంపడం లేదా క్యూఆర్ కోడ్‌లను స్కాన్ చేయించడం ద్వారా సామాన్యులను మోసం చేసే ముఠాలను అడ్డుకోవడమే ఆర్‌బీఐ ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. ముఖ్యంగా రూ. 5 లక్షల కంటే ఎక్కువ విలువైన లావాదేవీలు జరిపేటప్పుడు మరింత కఠినమైన తనిఖీలు ఉంటాయి. సురక్షితం కాని థర్డ్ పార్టీ యాప్‌ల ద్వారా యూపీఐ సేవలను ఉపయోగించడంపై కూడా నియంత్రణలు రావచ్చు.
ప్రారంభంలో ఈ కొత్త పద్ధతి వినియోగదారులకు కొంచెం ఇబ్బందిగా అనిపించినప్పటికీ, దీర్ఘకాలంలో ఇది పెద్ద ఆర్థిక నష్టాలను నివారిస్తుంది. కాబట్టి, ఏప్రిల్ 1 నుండి మీ యూపీఐ యాప్‌లను అప్‌డేట్ చేసుకోండి మరియు కొత్త భద్రతా నిబంధనలను పాటించండి.