ఉత్తరప్రదేశ్‌లో వరకట్న వేధింపులు, గృహహింస వంటి 31 రకాల కేసుల్లో పోలీసులు ఇకపై నేరుగా ఎఫ్ఐఆర్ (FIR) నమోదు చేయరు. ఈ మేరకు ఉత్తరప్రదేశ్ పోలీస్ డైరెక్టర్ జనరల్ (UP DGP) రాజీవ్ కృష్ణ రాష్ట్రంలోని అన్ని జిల్లాల అధికారులకు కీలక ఆదేశాలు జారీ చేశారు.
ఈ ఆదేశాల ప్రకారం, పోలీస్ స్టేషన్లు ఈ తరహా కేసుల్లో ఫిర్యాదులను స్వీకరిస్తాయి కానీ, కోర్టు ఆదేశాల తర్వాతే కేసు నమోదు చేయాల్సి ఉంటుంది.
ఎందుకు ఈ నిర్ణయం? యూపీ డీజీపీ రాజీవ్ కృష్ణ తెలిపిన వివరాల ప్రకారం.. చట్టం ప్రకారం కేవలం ‘ప్రైవేట్ కంప్లైంట్’ (Complaint/Petition) దాఖలు చేసే అవకాశం ఉన్న కేసుల్లో నేరుగా ఎఫ్ఐఆర్ నమోదు చేయడం పూర్తిగా తప్పు. అలహాబాద్ హైకోర్టు లక్నో బెంచ్ ఈ విషయంలో అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసిన తర్వాత ఈ ఆదేశాలు వెలువడ్డాయి. ఫిబ్రవరి 25న ‘అనిరుధ్ తివారీ వర్సెస్ యూపీ ప్రభుత్వం’ కేసులో కోర్టు తీవ్ర వ్యాఖ్యలు చేసింది.
హైకోర్టు అభ్యంతరం ఏమిటి? భారతీయ న్యాయ సంహిత (BNS) సెక్షన్ 82 కింద ఎఫ్ఐఆర్ నమోదు చేయడంపై కోర్టు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తూ.. భారతీయ నాగరిక్ సురక్షా సంహిత (BNSS) 2023 లోని సెక్షన్ 219 ప్రకారం, బాధితుడు స్వయంగా కోర్టులో ఫిర్యాదు చేయనంత వరకు బిఎన్‌ఎస్ సెక్షన్ 81 నుండి 84 కింద శిక్షార్హమైన నేరాలను కోర్టు పరిగణనలోకి తీసుకోదని స్పష్టం చేసింది.
నిబంధనలకు విరుద్ధంగా ఎఫ్ఐఆర్? పోలీసులు కొన్నిసార్లు నిబంధనలకు విరుద్ధంగా ఎఫ్ఐఆర్ నమోదు చేయడం వల్ల కోర్టులో నిందితులకు వెసులుబాటు లభిస్తోందని, దీనివల్ల దర్యాప్తు ప్రక్రియ కూడా దెబ్బతింటోందని డీజీపీ పేర్కొన్నారు. దీనిని తీవ్రమైన పొరపాటుగా పరిగణిస్తూ, ఎఫ్ఐఆర్ నమోదు చేయడానికి ముందు చట్టపరమైన నిబంధనలను ఖచ్చితంగా తనిఖీ చేయాలని ఎస్హెచ్ఓలు మరియు ఇన్వెస్టిగేషన్ అధికారులను ఆదేశించారు.
ఏయే కేసులు ఇందులో ఉన్నాయి? మాననష్టం (Defamation), గృహహింస, చెక్ బౌన్స్ (NI Act), మైన్స్ అండ్ మినరల్స్ యాక్ట్, వినియోగదారుల రక్షణ చట్టం (Consumer Protection), జంతు హింస నిరోధక చట్టం వంటి 31 రకాల చట్టాల కింద నేరుగా కోర్టులో ఫిర్యాదు చేయడమే సరైన మార్గమని డీజీపీ స్పష్టం చేశారు. పోలీసులు ఈ చట్టాలను క్షుణ్ణంగా అధ్యయనం చేసి, దాని ఆధారంగానే చర్యలు తీసుకోవాలని సూచించారు.