రామాయణంలో రావణుడు, మేఘనాథుడు మరియు కుంభకర్ణుల అంతం గురించి అందరికీ తెలుసు. కానీ నేటికీ ఒక ప్రశ్న అందరిలోనూ ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తుంది – రావణుడి మరణం తర్వాత అతని చెల్లెలు శూర్పణఖ ఏమైంది? ఆమె లంకలోనే ఉందా లేదా ఆమె ముగింపు ఏదైనా తెలియని కథలో దాగి ఉందా? ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం తెలుసుకునే ముందు ‘స్వయంప్రభ’ అనే రహస్య పాత్ర గురించి తెలుసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
స్వయంప్రభ: మాయా ఉపవన యోగిని కథల ప్రకారం, స్వయంప్రభ అసాధారణ శక్తులు కలిగిన ఒక యోగిని. ఆమె ఒక దివ్యమైన మాయా ఉపవనంలో నివసించేది. ఆమె జీవితం తపస్సు, సాధన మరియు కరుణతో నిండి ఉండేది. శూర్పణఖ ఈమె కరుణను ఆసరాగా చేసుకుని, మోసంతో స్వయంప్రభను బంధించిందని చెబుతారు. ఒక గూఢ తాంత్రిక విద్య ద్వారా ఆమె శక్తులను లాక్కుని, ఆ మాయా ఉపవనానికి యజమానిగా మారింది. రాముడు మరియు లక్ష్మణులపై ప్రతీకారేచ్ఛతో రగిలిపోతున్న శూర్పణఖ, ఆ ఉపవన శక్తిని వారిని దెబ్బతీయడానికి ఉపయోగించాలనుకుంది.
హనుమంతుడి రాక – మాయాజాలం అంతం సీతాదేవి వెతుకులాటలో హనుమంతుడు, అంగదుడు, జాంబవంతులు దక్షిణ దిశగా వెళ్ళినప్పుడు, విధి వారిని ఆ మాయా ఉపవనానికి తీసుకెళ్ళింది. అక్కడ వారు స్వయంప్రభను బంధ విముక్తురాలిని చేశారు. స్వేచ్ఛ పొందిన వెంటనే స్వయంప్రభ తన శక్తులతో శూర్పణఖను అదే మాయాజాలంలో ఖైదు చేసింది. హనుమంతుడి సలహా మేరకు ఆమెను చంపకుండా, దండనగా బంధీని చేశారు. ఆ తర్వాత స్వయంప్రభ హనుమంతుడి బృందాన్ని ఒక మాయా మార్గం ద్వారా సముద్ర తీరానికి చేర్చింది, దీనివల్ల వారి వారాల ప్రయాణం క్షణాల్లో ముగిసింది.
మరణం కంటే కఠినమైన శిక్ష స్వయంప్రభ శూర్పణఖకు ఒక శాపం ఇచ్చిందని గాథలు చెబుతున్నాయి: “నీ కళ్ళతోనే హనుమంతుడి ద్వారా నీ సోదరుడి వినాశనాన్ని చూస్తావు. ఆపై రాముడు తన అర్ధాంగి సీతను కలుసుకోవడం కూడా చూస్తావు.” తన కుల వినాశనాన్ని మరియు ధర్మ విజయాన్ని కళ్ళారా చూడటం అనేది శారీరక హింస కంటే పెద్ద మానసిక శిక్ష.
చివరికి ఏమైంది? కొన్ని కథల ప్రకారం, లంక యుద్ధం ముగిసిన చాలా ఏళ్ల తర్వాత శూర్పణఖ మరియు ఆమె సవతి సోదరి కుంబిని సముద్ర తీరంలో మరణించి కనిపించారని తెలుస్తోంది. అయితే ఈ ప్రస్తావన అన్ని గ్రంథాలలో ఒకేలా లేదు. జానపద కథల్లో మాత్రం ఈ గాథ ప్రచారంలో ఉంది. ఈ విధంగా, శూర్పణఖ కథ కేవలం ప్రతీకారానికే పరిమితం కాకుండా, శక్తిని దుర్వినియోగం చేస్తే కలిగే పరిణామాలకు నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది.