నేపథ్యం: కేంద్ర ప్రభుత్వం 2026 బడ్జెట్‌లో గ్రామీణ ప్రజల కోసం ఒక కీలక ప్రకటన చేసింది. అయితే ఇది కేవలం గ్రామీణ పథకంగానే కాకుండా, కాంగ్రెస్‌కు బీజేపీ పెట్టిన రాజకీయ ‘చెక్’గా కనిపిస్తోంది.
పథకంలో మార్పు: గడిచిన 20 ఏళ్లుగా గ్రామీణ పేదలకు జీవనాధారంగా ఉన్న ‘100 రోజుల పని హామీ పథకాన్ని’ (MGNREGA) అధికారికంగా నిలిపివేసి, దాని స్థానంలో “మహాత్మా గాంధీ గ్రామ స్వరాజ్” అనే కొత్త పథకాన్ని తీసుకువచ్చారు.
బీజేపీ ‘మాస్టర్‌స్ట్రోక్’:
- కూలీ నుంచి యజమానిగా: ఇప్పటివరకు ఈ పథకం కింద చెరువులు తవ్వడం, గుంతలు తీయడం వంటి శారీరక శ్రమతో కూడిన పనులే ఎక్కువగా ఉండేవి. కానీ కొత్త పథకం కింద ప్రజలకు నచ్చిన పనులకు లేదా వారి పరంపరాగత చేతివృత్తులకు ప్రాధాన్యత ఇస్తారు.
- వృత్తుల ప్రోత్సాహం: కుండల తయారీ, చేనేత, హస్తకళల వంటి రంగాల్లో శిక్షణ ఇచ్చి, వారిని కేవలం కూలీలుగా కాకుండా చిన్న తరహా పారిశ్రామికవేత్తలుగా మార్చడమే ఈ పథకం లక్ష్యం.
రాజకీయ వ్యూహం: మొదట ఈ పథకాన్ని “వికసిత్ భారత్” పేరుతో తీసుకురావాలని భావించినప్పుడు, గాంధీ పేరును తొలగించారంటూ రాహుల్ గాంధీ, సోనియా గాంధీ మరియు ప్రతిపక్షాలు తీవ్రంగా విమర్శించాయి. దీనికి ప్రతిగా బీజేపీ ఇప్పుడు మళ్లీ గాంధీ పేరునే వాడుతూ, పథకం రూపురేఖలను పూర్తిగా మార్చేసింది. తద్వారా గాంధీ సిద్ధాంతాలను తామే అమలు చేస్తున్నామని చెప్పుకుంటూనే, కాంగ్రెస్ విమర్శలకు చెక్ పెట్టింది.
ఆందోళనలు: అయితే ఇందులో ఒక ఆచరణాత్మక ఇబ్బంది ఉందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. ఎటువంటి చేతివృత్తులు తెలియని, కేవలం శారీరక శ్రమపైనే ఆధారపడిన అత్యంత పేద ప్రజల పరిస్థితి ఏమిటి? వారికి ఈ కొత్త పద్ధతిలో ఉపాధి దొరకడం కష్టమవుతుందా? అనే సందేహాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.