భారతదేశం అంతటా ఉన్న రేషన్ షాపుల ద్వారా లక్షలాది మంది పేద ప్రజలు ప్రయోజనం పొందుతున్నారు. బియ్యం, గోధుమలు, చక్కెర, పప్పు వంటి నిత్యావసర వస్తువులను ప్రభుత్వం తక్కువ ధరకే అందిస్తోంది.
అయితే, ఈ ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థలో (PDS) కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక మార్పులు తీసుకురావాలని యోచిస్తోంది. దీని ప్రకారం, రేషన్ షాపుల ద్వారా వస్తువులను ఇచ్చే బదులు, ఆ వస్తువులకు అయ్యే నగదును నేరుగా ప్రజల బ్యాంకు ఖాతాల్లో జమ చేసే పథకాన్ని తీసుకురావాలని చూస్తోంది. ఈ పథకం అమల్లోకి వస్తే, ప్రజలు రేషన్ షాపులకు వెళ్లకుండానే, ప్రభుత్వం ఇచ్చే డబ్బుతో బయట మార్కెట్‌లో తమకు నచ్చిన వస్తువులను కొనుగోలు చేయవచ్చు.
ఈ మార్పు ఎందుకు?
ప్రధాన మంత్రి గరీబ్ కళ్యాణ్ అన్న యోజన ద్వారా 80 కోట్ల మందికి పైగా ప్రజలు లబ్ధి పొందుతున్నారు. ఇందుకోసం ప్రభుత్వం ప్రతి నెలా వేల కోట్లు ఖర్చు చేస్తోంది. అయితే, ఈ పథకంలో అనేక అవకతవకలు జరుగుతున్నాయని, అనర్హులు కూడా ఉచిత రేషన్ పొందుతున్నారని ఫిర్యాదులు వస్తున్నాయి. ఆదాయపు పన్ను చెల్లించేవారు, కారు ఉన్నవారు కూడా రేషన్ కార్డులు కలిగి ఉన్నట్లు తేలింది. ఇటువంటి మోసాలను అరికట్టి, నిజమైన పేదలకు సహాయం అందేలా చూడటమే ఈ పథకం ముఖ్య ఉద్దేశం.
నేరుగా బ్యాంకు ఖాతాలోకి నగదు – ‘ఇ-రూపీ’ (e-RUPI) విధానం:
ఈ కొత్త పథకం కోసం ఇ-రూపీ (e-RUPI) అనే డిజిటల్ వౌచర్ పద్ధతిని ఉపయోగించనున్నట్లు సమాచారం.
- డిజిటల్ వౌచర్: ప్రతి నెలా లబ్ధిదారుడి మొబైల్ నంబర్‌కు ఒక డిజిటల్ వౌచర్ లేదా టోకెన్ పంపబడుతుంది.
- మొత్తం: కుటుంబ సభ్యుల సంఖ్యను బట్టి నెలకు రూ. 500 నుండి రూ. 1000 వరకు వౌచర్లు అందించే అవకాశం ఉంది.
- ఎక్కడ వాడవచ్చు? ఈ వౌచర్‌ను ఉపయోగించి రేషన్ షాపుల్లో లేదా బయట దుకాణాల్లో నిత్యావసరాలు కొనుగోలు చేయవచ్చు. ఒకవేళ వస్తువులు వద్దు అనుకుంటే, ఆ వౌచర్‌ను నగదుగా మార్చుకుని బ్యాంకు ఖాతాలో జమ చేసుకోవచ్చు.
ఎప్పటి నుండి అమల్లోకి వస్తుంది?
ప్రస్తుతం చండీగఢ్, పుదుచ్చేరి వంటి కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో ఈ పథకాన్ని ప్రయోగాత్మకంగా (Pilot Project) అమలు చేస్తున్నారు. అక్కడ విజయవంతమైతే, ఈ ఏడాదే దేశవ్యాప్తంగా అమలు చేసే అవకాశం ఉంది.
వ్యతిరేకత: రేషన్ డీలర్ల సంఘం ఈ పథకాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తోంది. దీనివల్ల రేషన్ షాపుల్లో పనిచేసే లక్షలాది మంది ఉపాధి దెబ్బతింటుందని వారు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అలాగే, నగదు చేతికి వస్తే కుటుంబ యజమానులు దానిని ఆహారానికి కాకుండా ఇతర వ్యసనాలకు వాడే ప్రమాదం ఉందని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు.