న్యూఢిల్లీ: మాజీ సైన్యాధిపతి జనరల్ మనోజ్ ముకుంద్ నరవణే (రిటైర్డ్) తన ప్రచురణ కాని జ్ఞాపకాలు (Memoir) “ఫోర్ స్టార్స్ ఆఫ్ డెస్టినీ” చుట్టూ నెలకొన్న రాజకీయ వివాదంపై ఎట్టకేలకు మౌనం వీడారు. 2020 ఇండో-చైనా సరిహద్దు వివాదంపై తన పాత వాదననే సమర్థిస్తూ, సాయుధ దళాలను రాజకీయ కథనాలకు దూరంగా ఉంచాలని ఆయన కోరారు.
ఏఎన్ఐ (ANI)కి ఇచ్చిన ప్రత్యేక ఇంటర్వ్యూలో జనరల్ నరవణే మాట్లాడుతూ.. వాస్తవాధీన రేఖ (LAC) వెంబడి ప్రాంతీయ వాదనల నుండి సివిల్-మిలిటరీ నిర్ణయాల వరకు పలు వివాదాస్పద అంశాలపై నేరుగా స్పందించారు. 2020 తూర్పు లడఖ్ ప్రతిష్టంభన సమయంలో భారత్ చైనాకు ఎటువంటి భూభాగాన్ని కోల్పోలేదని ఆయన నొక్కి చెప్పారు. కాంగ్రెస్ నాయకులు ఆయన పుస్తకంలోని కొన్ని భాగాలను ఉటంకిస్తూ ఈ వాదనను సవాలు చేస్తున్నప్పటికీ, మాజీ ఆర్మీ చీఫ్ మాత్రం తన మాటకే కట్టుబడి ఉన్నారు.
“ఆ సమయంలో కూడా భూభాగం కోల్పోలేదని నేను చెప్పాను. నేటికీ ఆ ప్రకటనకే కట్టుబడి ఉన్నాను. ఒకవేళ ఎవరైనా దానిని నమ్మకూడదని అనుకుంటే అది వారి ఇష్టం. వేరే అభిప్రాయం ఉన్నవారి మనసును సాక్ష్యాధారాలు లేదా ప్రకటనలతో మార్చలేము. మేము సత్యాన్ని చెప్పడానికి మా వంతు ప్రయత్నం చేశాము” అని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
రాజకీయ నాయకత్వం మరియు నిర్ణయాలు: సరిహద్దు వివాద సమయంలో రాజకీయ నాయకత్వం జోక్యంపై స్పందిస్తూ.. “రాజకీయ నాయకత్వం నేరుగా సైనిక వ్యవహారాల్లో జోక్యం చేసుకోదు. నిర్ణయాలన్నీ ప్రధాని నేతృత్వంలోని ‘క్యాబినెట్ కమిటీ ఆన్ సెక్యూరిటీ’ తీసుకుంటుంది. సైన్యంలో తీసుకునే ఏ నిర్ణయమైనా చీఫ్ ఆదేశాల మేరకే జరుగుతుంది. కానీ ప్రతిదానికీ ‘చీఫ్ చెప్పారు కాబట్టి చేయండి’ అని అనాల్సిన అవసరం లేదు. అధికారిక క్రమంలో అది ఒక నిరంతర ప్రక్రియగా అర్థం చేసుకోవాలి” అని వివరించారు.
సైన్యం మరియు రాజకీయం: సాయుధ దళాలను రాజకీయాలకు వీలైనంత దూరంగా ఉంచాలని ఆయన సూచించారు. “భారత సాయుధ దళాలు రాజకీయాలకు అతీతమైనవని చెప్పుకోవడానికి గర్విస్తాయి. మన పొరుగు దేశాల్లో ఏం జరుగుతుందో చూస్తే, మన సైన్యం ఎప్పుడూ రాజకీయాల్లో తలదూర్చకపోవడమే మన దేశాన్ని, ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలంగా ఉంచింది. న్యాయవ్యవస్థ, పత్రికారంగం వలె సైన్యం కూడా పాలనలో ఒక ముఖ్యమైన స్తంభం” అని ఆయన పేర్కొన్నారు.
అయితే, సంస్థగా సైన్యం రాజకీయాలకు దూరంగా ఉన్నప్పటికీ, వ్యక్తులుగా సైనికులకు తమ ఓటు హక్కును వినియోగించుకునే మరియు సొంత రాజకీయ అభిప్రాయాలను కలిగి ఉండే ప్రజాస్వామ్య హక్కు ఉంటుందని ఆయన గుర్తు చేశారు.
ప్రజల నమ్మకం: ఇలాంటి వివాదాల వల్ల సైన్యంపై ప్రజల్లో నమ్మకం తగ్గుతుందా? అన్న ప్రశ్నకు ఆయన బదులిస్తూ.. “భారత సైన్యంపై ప్రజలకు ఉన్న గౌరవం, నమ్మకం చాలా గొప్పది. ఇటువంటి చిన్న చిన్న ప్రతికూలతలు ఆ బంధాన్ని ఏమీ చేయలేవు. నేను ఎప్పుడూ చెబుతుంటాను ‘భారతీయ సేన, భారత్ కి సేన’ అని. ప్రజలు ఇచ్చే ఆ ప్రేమే మమ్మల్ని సరిహద్దుల్లో నిలబడి కాపలా కాసేలా చేస్తుంది” అని భావోద్వేగంగా అన్నారు.
జనరల్ నరవణే తన 40 ఏళ్ల సైనిక జీవితం, గాల్వన్ లోయ ఘర్షణలు మరియు అగ్నిపథ్ పథకం వంటి అంశాలను ప్రస్తావిస్తూ రాసిన “ఫోర్ స్టార్స్ ఆఫ్ డెస్టినీ” పుస్తకం ప్రభుత్వ అనుమతి కోసం వేచి చూస్తోంది.