వరి నుండి పప్పుల వరకు ముప్పు: దేశంలోని 200 జిల్లాలపై ‘అల్ నినో’ ఎఫెక్ట్! వాతావరణ శాఖ (IMD) ఊహించని హెచ్చరిక!!

దేశంలో ప్రస్తుత 2026 రుతుపవనాలకు సంబంధించి వెలువడుతున్న తాజా సంకేతాలు రైతులు, వ్యవసాయ నిపుణులు, మరియు ప్రభుత్వ విధాన రూపకర్తలలో తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) దేశంలో ‘అల్ నినో’ అధికారికంగా పునరాగమనం చేసిందని ధృవీకరించింది. దీని ప్రభావంతో ఈ ఏడాది దేశంలో సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని హెచ్చరించింది.

ఒకవేళ వాతావరణ శాఖ అంచనాలే నిజమైతే.. దేశంలో ఖరీఫ్ పంటల ఉత్పత్తి, రైతుల ఆదాయం మరియు దేశ ఆహార సరఫరా వ్యవస్థపై దీని ప్రత్యక్ష ప్రభావం పడనుంది.

అల్ నినో అంటే ఏమిటి?

పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలలో వచ్చే సహజ సిద్ధమైన మార్పుల చక్రాన్ని ‘అల్ నినో’ అంటారు. దీని ప్రభావం వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణ సరళి మారిపోతుంది. భారతదేశంలో అల్ నినో ప్రభావం ఉన్న ప్రతిసారీ రుతుపవనాలు బలహీనపడటం, దేశంలో కరవు పరిస్థితులు ఏర్పడటం సర్వసాధారణంగా జరుగుతుంటుంది.

‘అల్ నినో’ పునరాగమనాన్ని ధృవీకరించిన IMD:

వాతావరణ శాఖ నివేదికల ప్రకారం.. జూన్ 2026 నాటికి ‘అల్ నినో’ పరిస్థితులు అధికారికంగా రూపుదాల్చాయి. భూమధ్యరేఖకు సమీపంలోని పసిఫిక్ మహాసముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు అల్ నినో ప్రమాణాల కంటే పైకి చేరాయి. ఏప్రిల్-మే-जూన్ 2026 త్రైమాసికంలో ‘నినో 3.4 ఇండెక్స్’ సగటు $+0.5^\circ\text{C}$ కంటే ఎక్కువగా నమోదైంది. అల్ నినోగా ప్రకటించడానికి ఈ ఉష్ణోగ్రతనే ప్రామాణికంగా తీసుకుంటారు. కేవలం సముద్రంలోనే కాకుండా.. వాతావరణ పరిస్థితులలోనూ ఈ వేడి తాలూకు మార్పులు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయని, సముద్ర-వాతావరణ ఉమ్మడి వ్యవస్థ పూర్తిగా అల్ నినో స్థితికి చేరుకుందని ఐఎండీ స్పష్టం చేసింది.

11 ఏళ్లలోనే అత్యంత బలహీనమైన రుతుపవనాల అంచనా:

ఐఎండీ యొక్క ‘మాన్‌సూన్ మిషన్ కపుల్డ్ ఫోర్‌కాస్ట్ సిస్టమ్’ (MMCFS) అంచనా ప్రకారం.. జూన్ నుండి సెప్టెంబర్ వరకు సాగే నైరుతి రుతుపవనాల కాలంలో అల్ నినో ప్రభావం మరింత తీవ్రం కానుంది. జూలై నుండి మధ్య మరియు తూర్పు పసిఫిక్ ప్రాంతంలో వేడి సముద్ర జలాలు మరింత విస్తరించే అవకాశం ఉంది.

ఈ నేపథ్యంలో, 2026 రుతుపవనాల దీర్ఘకాలిక అంచనాను ఐఎండీ సాధారణ వర్షపాతంలో కేవలం 90 శాతంగా మాత్రమే పేర్కొంది. గత 11 ఏళ్ల కాలంలో వాతావరణ శాఖ ఇచ్చిన అత్యంత బలహీనమైన రుతుపవన అంచనా ఇదే కావడం గమనార్హం. ప్రస్తుతం ఇండియన్ ఓషన్ డైపోల్ (IOD) తటస్థంగా ఉంది. రుతుపవనాల సమయంలోనూ ఇది ఇలాగే తటస్థంగా కొనసాగే అవకాశం ఉన్నందున.. ఇది అల్ నినో ప్రభావాన్ని తగ్గించలేదు సరే కదా, కనీసం పెంచలేదు కూడా.

150 నుండి 200 జిల్లాలపై కరవు ముప్పు!

‘డౌన్ టు ఎర్త్’ నివేదిక ప్రకారం.. ఈ ఏడాది రుతుపవనాల సీజన్‌లో 60 శాతం వరకు తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే ప్రమాదం ఉంది. కొన్ని ప్రాంతాలలో ఒక మోస్తరు వర్షాలు పడినా, మరికొన్ని చోట్ల తీవ్ర కరవు పరిస్థితులు ఏర్పడవచ్చు. ఐఎండీ దీర్ఘకాలిక అంచనాల ప్రకారం.. దేశంలోని సుమారు 150 నుండి 200 జిల్లాలు ఈ వాతావరణ విపత్తు ముప్పు జాబితాలో అత్యంత సున్నితమైన (High Risk) కేటగిరీలో ఉన్నాయి.

• తీవ్ర ప్రభావం పడే ప్రాంతాలు: మహారాష్ట్రలోని మరాఠ్వాడా, ఉత్తర కర్ణాటక ప్రాంతాలలో సాధారణం కంటే చాలా తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం ఉంది.
• ఇతర ప్రభావిత రాష్ట్రాలు: రాజస్థాన్, గుజరాత్, మధ్యప్రదేశ్, ఛత్తీస్‌గఢ్, తూర్పు ఉత్తరప్రదేశ్, బిహార్, జార్ఖండ్ రాష్ట్రాల్లోని పలు ప్రాంతాలలో వర్షాల కొరత వేధించనుంది.
• మినహాయింపు: ఐఎండీ అంచనాల ప్రకారం.. తెలంగాణలోని కొన్ని భాగాలు, అలాగే దక్షిణ భారతదేశంలోని కొన్ని తీర ప్రాంతాలను మినహాయిస్తే దేశంలోని అత్యధిక భాగం ఈ రుతుపవనాల అసాధారణ మార్పుల ప్రభావానికి లోనయ్యే ప్రమాదం ఉంది.

అల్ నినో – కరవుల చరిత్ర:

భారత వాతావరణ చరిత్రను పరిశీలిస్తే అల్ నినోకు, కరవుకు విడదీయరాని సంబంధం ఉంది. 1901 నుండి ఇప్పటివరకు దేశంలో సంభవించిన 18 ప్రధాన కరవు సంవత్సరాలలో.. ఏకంగా 13 కరవు సంవత్సరాలు అల్ నినో కాలంలోనే సంభవించాయి. 1951 నుండి 2022 మధ్య దేశంలో 16 సార్లు అల్ నినో ఏళ్లు నమోదయ్యాయి. 2000 సంవత్సరం తర్వాత, ప్రస్తుత 2026తో కలుపుకుని మొత్తం ఎనిమిది సార్లు అల్ నినో పరిస్థితులు ఏర్పడ్డాయి. అంతకుముందు 2023లో కూడా అల్ నినో ప్రభావం కనిపించింది.

ఖరీఫ్ పంటలపై పడబోయే ప్రభావం (Crop Impact):

వర్షాలు తగ్గితే దేశంలో ప్రధానంగా వర్షాధారంగా సాగయ్యే ఖరీఫ్ పంటలైన వరి, జొన్నలు, సోయాబీన్, పత్తి మరియు పప్పుధాన్యాల దిగుబడిపై కోలుకోలేని దెబ్బ పడుతుంది.

1. వరి సాగుపై ప్రభావం: వరి సాగుకు అత్యధికంగా నీరు అవసరం. రుతుపవనాలు బలహీనపడితే వరి నాట్లు వేయడం ఆలస్యమవుతుంది. నీటిపారుదల వసతులు తక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాలలో వరి దిగుబడి పడిపోయి, దేశ ఆహార భద్రతకు సవాలుగా మారవచ్చు.
2. పప్పుధాన్యాలు & ఇతర పంటలు: వరితో పాటు మొక్కజొన్న, సోయాబీన్, వేరుశనగ, పత్తి, వివిధ రకాల పప్పుధాన్యాల సాగు దెబ్బతింటుంది. మార్కెట్లోకి ఈ దిగుబడుల సరఫరా తగ్గితే ధరలు ఆకాశాన్నంటి.. సామాన్యుడిపై ద్రవ్యోల్బణం (ధరల పెరుగుదల) భారం పడుతుంది.

రైతుల ముందున్న సవాళ్లు & పరిష్కారాలు:

వర్షాల కొరత వల్ల భూగర్భ జలాలు అడుగంటి బోర్‌వెల్స్, బావుల కింద సాగు చేసే రైతులకు కూడా విద్యుత్ లభ్యత, నీటి లభ్యత సమస్యగా మారుతుంది. పెట్టిన పెట్టుబడులు (విత్తనాలు, ఎరువులు, కూలీలు) కూడా తిరిగి రాక రైతులు అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోయే ప్రమాదం ఉంది.

దీనికి దీర్ఘకాలిక పరిష్కారంగా.. తక్కువ నీటితో ఎక్కువ దిగుబడినిచ్చే ప్రత్యామ్నాయ మరియు అధునాతన విత్తన రకాలను ప్రోత్సహించాల్సి ఉంది. అలాగే పంట బీమా పథకాలను బలోపేతం చేయడం, మైక్రో ఇరిగేషన్ (బిందు సేద్యం) విస్తరించడం మరియు వాతావరణ మార్పులపై రైతులకు ఎప్పటికప్పుడు ముందస్తు సమాచారాన్ని అందించడం అత్యంత అవసరం.