వాషింగ్టన్: గత వారం రోజులుగా ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో వరుసగా శక్తివంతమైన భూకంపాలు సంభవిస్తున్నాయి.
వెనిజులాలో జంట భూకంపాలు, పాకిస్థాన్, ఆఫ్ఘనిస్థాన్, జపాన్ మరియు ఉత్తర కాలిఫోర్నియా వంటి ప్రాంతాల్లో వరసగా భూప్రకంపనలు చోటు చేసుకున్నాయి. ఈ భూకంపాలన్నీ ఒకదానితో ఒకటి సంబంధం కలిగి ఉన్నాయా లేదా కేవలం యాదృచ్ఛిక సంఘటనలా అనే సందేహాలు ఇప్పుడు తలెత్తుతున్నాయి.
మొదటగా బుధవారం వెనిజులాలో శక్తివంతమైన భూకంపం సంభవించింది. ఒకే క్షణంలో 7.2 మరియు 7.5 తీవ్రతతో (రిక్టర్ స్కేలుపై) సంభవించిన ఈ భూకంపాల వల్ల భవనాలు కుప్పకూలిపోయాయి. ఈ ఘటనలో అనేకమంది ప్రాణాలు కోల్పోగా, వందలాది మంది గాయపడ్డారు.
భూకంపాల ప్రభావం: సాధారణంగా భూకంపం వచ్చిన 72 గంటలను ప్రాణాలతో ఉన్నవారిని రక్షించడానికి కీలక సమయంగా పరిగణిస్తారు. ఆ తర్వాత మృతదేహాలను వెలికితీయడమే ప్రధాన లక్ష్యంగా మారుతుంది. ఈ భూకంపంలో మరణించిన వారి సంఖ్య 1,430కి చేరింది. కనీసం 50,000 మంది గల్లంతైనట్లు సమాచారం.
అదే రోజు ఉత్తర కాలిఫోర్నియాలోని గ్రామీణ ప్రాంతంలో 5.6 తీవ్రతతో భూకంపం వచ్చింది. కొన్ని గంటల తర్వాత జపాన్ ఉత్తర తీరంలో 7.2 తీవ్రతతో భూకంపం సంభవించింది. ఈ ప్రకంపనలు అక్కడ ప్రజలను తీవ్ర భయాందోళనలకు గురిచేశాయి. భూకంపాలు అక్కడితో ఆగలేదు; వెనిజులా, ఉత్తర అమెరికా మరియు జపాన్ తర్వాత దక్షిణ ఆసియా కూడా భూప్రకంపనలను ఎదుర్కొంది.
పాకిస్థాన్ మరియు ఆఫ్ఘనిస్థాన్లో.. శనివారం పాకిస్థాన్లోని బలూచిస్థాన్ ప్రావిన్స్లో 5.5 తీవ్రతతో భూకంపం సంభవించింది. ఇందులో 100కు పైగా ఇళ్లు ధ్వంసమయ్యాయి. కనీసం 20 మంది గాయపడ్డారు. దీనికి కొన్ని గంటల తర్వాత ఆఫ్ఘనిస్థాన్లోని హిందూ కుష్ ప్రాంతంలో 6.2 తీవ్రతతో భూకంప కేంద్రం నమోదైంది. ఈ ప్రకంపనలు ఆఫ్ఘనిస్థాన్, పాకిస్థాన్తో పాటు భారతదేశంలోని ఉత్తర ప్రాంతాల్లో కూడా అనుభవంలోకి వచ్చాయి. అదృష్టవశాత్తూ, ఈ భూకంపంలో ఎటువంటి ప్రాణనష్టం జరగలేదు.
వీటి మధ్య సంబంధం ఉందా? వరుసగా భూకంపాలు సంభవిస్తుండటంతో, వీటికి ఏదైనా సంబంధం ఉందా అనే ప్రశ్న సహజంగానే తలెత్తుతోంది. భూమి వెలుపలి పొరలు పెద్ద పెద్ద ముక్కలుగా విడిపోయి ఉన్నాయి, వీటిని ‘టెక్టోనిక్ ప్లేట్లు’ అని పిలుస్తారు. ఇవి ఏటా కొన్ని సెంటీమీటర్ల వేగంతో చాలా నెమ్మదిగా కదులుతుంటాయి. ఈ ప్లేట్లు ఒకదానికొకటి ఢీకొన్నప్పుడు లేదా విడిపోయినప్పుడు తీవ్రమైన ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. ఆ ఒత్తిడి అధికమై, రాళ్లు పక్కకు జరిగినప్పుడు భూ ప్రకంపనలు వస్తాయి.
శాస్త్రవేత్తలు ఏమంటున్నారు? ఈ భూకంపాలు కొన్ని రోజుల వ్యవధిలోనే జరిగినప్పటికీ, ఇవి వివిధ టెక్టోనిక్ ప్లేట్ సరిహద్దుల్లో జరిగాయి. పాకిస్థాన్, ఆఫ్ఘనిస్థాన్ భూకంపాలు భారత ప్లేట్ మరియు యురేషియన్ ప్లేట్ మధ్య జరిగిన ఘర్షణ వల్ల సంభవించాయి. ఇండియన్ ప్లేట్ నిరంతరం ఉత్తరం వైపుగా యురేషియన్ ప్లేట్లోకి చొచ్చుకుపోతుండటంతో, హిమాలయాలు మరియు హిందూ కుష్ ప్రాంతాలు ప్రపంచంలోనే అత్యధికంగా భూకంప ప్రభావిత ప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి. అదేవిధంగా, వెనిజులా ప్రాంతం కరేబియన్ ప్లేట్ మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ సరిహద్దులో ఉంది.
ఈ ప్రాంతాలు వేల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న స్వతంత్ర టెక్టోనిక్ వ్యవస్థలకు చెందినవని, కాబట్టి ఈ భూకంపాలన్నీ ఒకే క్రమసంఖ్యలో జరిగినవి కాదని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. ఇవి ఇప్పటికే భూకంపాలకు గురయ్యే అవకాశం ఉన్న ప్రాంతాల్లో విడివిడిగా జరిగిన సంఘటనలు మాత్రమేనని స్పష్టం చేశారు.
అమెరికన్ జియోలాజికల్ సర్వే సెంటర్కు చెందిన శాస్త్రవేత్త బార్న్హార్ట్ మాట్లాడుతూ, “ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రతిరోజూ భూకంపాలు సంభవిస్తూనే ఉంటాయి. వాటిలో చాలా వరకు జనావాసాలకు దూరంగా జరుగుతుంటాయి. ఇప్పుడు కేవలం కొన్ని రోజుల్లోనే జనావాసాలు ఎక్కువగా ఉన్న చోట వరుసగా భూకంపాలు రావడం ఒక విచిత్రమైన పరిస్థితి మాత్రమే” అని పేర్కొన్నారు. భూకంపాలు ప్రకృతి సిద్ధమైనవి కాబట్టి, వాటిని ఎదుర్కోవడానికి ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉండటమే మనం చేయగలిగిన ఉత్తమ మార్గం.